Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz iki kız, iki erkek 4 kardeşiz. Babamız öldü. Annemiz sırayla yanımızda kalıyor. Babamdan kalma dükkan kiralarını, annemin hissesini verdikten sonra, erkek kardeşler 'iki', biz 'bir' olarak alıyoruz. Annemin maaşı var. O benim ve ablamın yanında kalırken maaşını pek harcamıyor. Biz istesek verir mi bilmem. Ama ayıp olur diye istemiyoruz. Genellikle parayı erkek kardeşime veriyor. Bizim yanımızda rahat ettiği için bizde kalmak istiyor. Eşim de söylemiyor ama parayı bize harcamadığı için kırılıyor. Belki de bir daha gelmesine izin vermeyecek. Ben annemin parasını harcayabilir miyim? O, paradan da fazla anlamıyor aslında. Ondan izinsiz harcayabilir miyim? Maaşı benim yanımda iken ben çekiyorum zaten.
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Bir kadının, babasından düşen malı istemesinde hiçbir sakınca yoktur. Kur'an'ın ona verdiği hakkı istesin. Annesinin bu hususta diretmeye de hakkı yoktur. Annesine başka bir kabalık yapmadan hakkını talep etsin.
Haklı olmanız veya olmamanız bir yana, sizin böyle bir meselede çözüm sahibi olmanız çok zordur. Sadece kendinizi yıpratmış olursunuz. Size tavsiyemiz şudur: Aile büyüklerinize karşı asi durumunda olmayın. Onların aralarındaki tartışmalara açık bir taraf olmayın. Evet, annenizin yanında olun, onu teselli edin ama bir savcı gibi de olmayın. Sabırla ve seviyenizi koruyarak olayı izlemeye bakın. Büyüklerinize sevgi beslemeyebilirsiniz, elinizden gelmeyebilir sevmek ama seviyesizlik de yapmamaya çalışın. Böylece ilerisi için size kazanç getirecek olanı yapmış olursunuz. Nefsinizin hoşuna gitmese ve zor da olsa seviyeli olan budur.
Selamünaleyküm. Anneniz yaşıyorsa, sizin her biriniz 33,3 oranında, anneniz 12,5 oranında, amcanız da 20,8 oranında yüzde hissesi alacaktır. Anneniz yoksa siz ve amcanız yüzde 33,3 oranında hisse alacaksınız. Amcanızın, babanızın sağlığında yaptığı hatalar ahirette hesabı sorulacak işlerdir. Mirasa engel olan sadece iman farkıdır.
Anne ve babaya bakmak çocukların görevidir. Kendileri de muhtaç durumda olmadıkça bu görevde kız veya erkek aynıdırlar. Namaz kılmak nasıl herkesin sorumluluğu ise anne ve babaya muhtaç olduklarında bakmak da öyledir. Anne ve babaya ya da ikisine bakarken yükümlülük nasıl paylaşılacaktır sorusuna âlimlerimiz farklı cevaplar vermişlerdir. Ebu Hanife rahmetullahi aleyh kardeşler eşit şekilde paylaşırlar demiştir. Bazı âlimler mirastaki paya göre demiş bazıları da varlık durumlarına göre bir paylaşım yapabilirler demişlerdir. Siz de böyle bir paylaşım imkânı olmayacağı için yük size kalacaktır, sevap da size kalacaktır. Kardeşlerinin sorumluluk almaktan kaçınmaları senin sorumluluğunu kaldırmaz. Yapabildiğin kadar yap. Evet, çocuklarını aç bırakmak gerekmez ama yapabileceğini de ihmal etme. Kardeşlerinin payına düşen yükümlülüğü yarın onlardan tahsil etmeyi de düşünebilirsin. Yapabiliyorsan onları mahkemeye vererek de alacağını tahsil edebilirsin ama sen Allah’tan bekleyen ol, kalbin huzur bulsun. Onları yaratanları ile baş başa bırak. Özellikle de anneye hizmet bizim kulluğumuzun en büyük imtihan ve kazançlarındandır, bunu kaybetmemeye bakın. Allah Teâlâ işinizi kolay kılsın, kalbinize huzur versin. Âmin.
Selamünaleyküm. Sizin müstakil eviniz bulunduğuna göre eşinizin maddi bir talep hakkı yoktur. Eşinizi, bayanlara mahsus eğitimlerden birine gönderin, bakışı ve idraki değişsin. Eşinizin saliha kadınlardan arkadaş edinmesine yardım edin. Böyle bir durumda eşinizin sabretmesinden başka bir çare yok gibidir.
Selamünaleyküm. Babanızdan isteyin, aranızda çalışma ve kazancı bölüşme kuralları koysun. Kurala göre bölüşün. Kurala uymayan pay almasın. Bunu yapmanızda, babanızdan böyle bir istekte bulunmanızda sakınca yoktur.