Fetva Meclisi
Soru
Babam üniversite masraflarımı vermek istemiyor. Varlığı var ama dinen öyle bir mecburiyeti olmadığını söylüyor. Varlığı olan bir baba çocuğunun eğitimini üslenmese olur mu, ne dersiniz?
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Allah'ın razı olmayacağını bildiğiniz bir yerde babanız baskı yapsa bile bulunmamanız gerekir. Mü'min olmanız bunu gerektirir.İdare edilebilir bir durum varsa yani kendinizi koruyabileceğinizi görüyorsanız o takdirde babanızı üzmeyin.Ayrılırsan ne yapacağına gelince, mü'min bir hanımın böyle bir endişesi olmaz. Normalde vakit bile sana yetmez. Önce istikrarsızlıktan kurtul. Ne yapacağın, yapmak istediğin, yapabileceğin belli olsun. Ondan sonra vakit bile yetmeyecek sana.
Selamünaleyküm. Sılayı rahim, Allah'ın farzlarından bir farzdır. Her farz gibi onu da mümin kimliğimizle sahipleniriz. Ancak kimliğimizin tabii gereklerinden biri de şudur: Bir farzı yerine getirmemiz eğer bir harama bulaşmamıza neden oluyorsa o farzı yerine getirmeyiz. Verdiğiniz örnekte açık bir şekilde bir farz uğruna haramlarla iç içe olma durumu vardır. Ölçülü bir mesafe koymanın gerektiğini düşünürüz.
Selamünaleyküm. Sılayı rahim, Allah'ın farzlarından bir farzdır. Her farz gibi onu da mümin kimliğimizle sahipleniriz. Ancak kimliğimizin tabii gereklerinden biri de şudur: Bir farzı yerine getirmemiz eğer bir harama bulaşmamıza neden oluyorsa o farzı yerine getirmeyiz. Verdiğiniz örnekte açık bir şekilde bir farz uğruna haramlarla iç içe olma durumu vardır. Ölçülü bir mesafe koymanın gerektiğini düşünürüz.
Selamünaleyküm. Evlenmesi zorunlu hâle gelen bir erkeğin anne babası kendisine engel çıkarıyorsa itaat etmesi gerekmez. Yeter ki çocuksu bir tutum içinde olmadığından emin olsun, gerekli istişareleri yapmış olsun. Fakat sakın gizli bir yola tevessül etmeyin.
Allah'a iman ve kulluktan sonra en büyük vazifemiz ebeveynimize itaattir. Onların meşru hiçbir isteğine yok deme hakkımız yoktur. Meşru olmayan isteklerini de kırmadan, incitmeden reddetme hakkına sahibiz. Sizin, dayılarınızla veya o derecen yakın bir akrabanıza sılayı rahimde bulunmanız da Allah'ın emri idi. Amma babanızı kırmayacaktınız. Çünkü babanızın rızası çok daha değerlidir. Ne edip edip gönlünü alın. O emretti diye dayınızı itmeniz de gerekmiyor ama onun haberi olmadan veya daha makul bir yolla o bağı kurabilirsiniz. Anne babanızın değerinde hiçbir değer yok, bunu bilin. Ayağına kapanın duasını alın, kendinizi affettirin. Dünyadaki mahçubiyetler geçicidir; ahiret perişanlığını unutmayın. Allah yardımcınız olsun.
Baba, doğumuna sebep olduğu çocuğun velisidir. Bu velilik onun kendi kazanımı değil Allah’ın onun üzerindeki hakkıdır. Bu hak ona belli sorumluluklar yükler. İstediği zaman bu hakkı iptal edemez, o veya çocuk yaşadıkça bu hak onun üzerinde sabittir. Bu hakkın mahkeme kararı gibi beşeri bir müdahale ile ispatı da gerekmez. Çocuk, çocuk olarak yaşadığı sürece veliye muhtaç olduğu her işte baba onun velisi olmaya mecburdur. Hastalık ve tedavi de buna dahildir. Babanın bu velilik görevi Müslüman, akıllı olduğu sürece geçerlidir. Gücü yetmediği bir durum söz konusu olursa dinimiz hiçbir insana zaten gücünün yetmeyeceği şeyi yüklemez. Bir de farklı bir konu olarak günahları açık bir şekilde işleyen ve çevresinde ‘acaba Müslüman mıdır?’ sorusunun sorulmasına sebep olan fasık bir babanın da velilik hakkı düşebilir. Çocuk reşit oluncaya kadar ya da akli melekesinde bir eksiklik olmadığı sürece babanın veliliği zorunlu olarak devam eder. Bugünkü rüşt çağı olan on sekiz yaşını son nokta olarak kabul edebiliriz ve o yaştan sonra babanın görevi beter deriz. Sadece kız çocuğu baba kız evlenene kadar himayesinde tutmak zorundadır. Zorunlu aşılar, erkeğin sünnet ettirilmesi, doktor, ilaç temin edilmesi, ilacın kullanılması esnasında gerekebilecek yardım, ameliyat gibi olağanüstü durumlar bir yandan babanın sorumluluğunda bir yandan da yetkisi sınırları içindedir. Mesela bir ameliyata o izin verir ve gerekeni yapar. Baba sorumlu olmakla beraber annenin baba ile beraber olması, babanın anneyi yok kabul etmemesi Kur'an’ımızın ‘güzel geçim’ olarak koyduğu üstün İslam ahlâkının gereklerindendir.
çocuk eğitimi konusundaki diğer fetvalar
Önce çocuğunuzun sağlığı ile ilgili güzel tedbirler alın. Sonra ona iyi bir çevre oluşturmaya bakın. Ondan sonra da süt emzirir gibi ona din emzirin. Günlük süt verdiğiniz kadar din verin. İlk günden son gününe kadar. Her çocuğun kapasitesi farklıdır. Çocuk dört yaşına gelene kadar sizden gördüğü ve aldığı ona yeter. Ondan sonra da uzmanına yani eğitimle meşgul olana götüreceksiniz yavrunuzu, neyin ne zaman ve ne kadar verileceğini bir uzmanla ayarlayın. Allah Teâlâ sizi muradınıza erdirsin. Âmin.
Bacım, elbette kolay değil kız yetiştirmek ama sen sabretmezsen korktuğun başına gelir. Sen annesin. Kırk kere yıkılsan bile kırk birinciye kalkmasını bileceksin. Neden şeytana yardım ediyorsun? Çocuklarına daha yakın ol. Onlar senden sevgi ve alaka eksikliği görürlerse şeytana yanaşırlar. Sen zarar edersin. Sabret. Bir gözün görmesin. Bir kulağın duymasın. Sabret, sabret, sabret ve kazan. Allah yardımcın olsun.
İslam açısından nelere dikkat edileceği zaten bilinmektedir. Onun yaşadığı dönem itibariyle ebeveynin ve öğretmenin şu hususlara dikkat etmesi çok önemli bir destek oluşturacaktır: 1- Kaba muamele etmekte yarar yoktur. Anne, baba, öğretmen, idareci bir gözünü ve bir kulağını kapatarak onunla bir arada durmalıdır. Her hatasına, her sözüne çıkış yapmak yerine, sabırla ve yumuşaklıkla muamele etmek daha kazançlıdır. Anne, baba, idareci intikam alır gibi davranmaktan şiddetle kaçınmalıdır. Allah, yumuşaklığa verdiğini sertliğe vermiyor. 2- Delikanlıdan çok, çevresini, arkadaşlarını izlemekte yarar vardır. O yaşlarda insan, arkadaş kölesi olabilmektedir. Elbette, yüzde yüz başarılabilecek bir husus değildir bu. Ama ilgi alanımızda onların arkadaşları da bulunmalıdır. 3- Mümkün olduğu kadar, abartmadan evde kalmasını sağlamakta yarar vardır. Ancak şunu da bilmek gerekir ki, bilhassa erkeklerin uzun süre eve kapanması doğru değildir. 4- Evde ve iş yerinde, yaşına uygun sorumluluklar verilerek hayata ısındırılması da yararlıdır. Ev ihtiyaçlarının teminini üstlenmesi bir örnek olabilir. 5- Yüzme ve benzeri yararlı sporlardan birini yapabilir. 6- Amcalar, dayılar, hala ve teyzelerle, sigara ve galiz söz gibi menfi alışkanlığı olmayan yakınlarla bağlantının sıklaştırılmasında yarar vardır. 7- Evliliğinin vakti gelmişse, okul veya askerlik gibi bir nedenle ertelenmesi doğru değildir. Evlilik en güçlü eğitim malzemelerinden biridir. 8- Anne-baba duayı en büyük silah olarak bilmeli ve çok dua etmelidirler. Asla beddua etmemelidirler.
Evlatlar anne babaya Allah'ın emanetidir. Anne baba emaneti yerli yerinde kullanıp kullanmadığından elbette mesul olacaklardır. Herkes Allah'ın lütfettiği takatı kadar yaptığından mesuldür. Kabirde, kabirden sonra böyle bir hesap herkes için vardır. Şu var ki Allah Teâlâ kimseye güç yetiremeyeceğini yüklemez. Ebeveyn uğraştı da beceremedi ise sorumlu olmaz. Allah Teâlâ hepimize imtihanı kazanmayı ihsan buyursun.
Aleykümselam. Allah Teâlâ'dan size sabırlar dilerim. Eşinizle ilişkilerinizde sıkıntınız varsa bu sizin, hem eşinizle ilişkinizden ötürü hem de çektiğiniz sıkıntıdan ötürü iki sevap kaynağına sahip olduğunuzu gösterir. Yavrularınıza sarılın ve onlarla teselli bulun. Eşinizi de zaman içinde eritmeye hazır olun. Bir zaman sonra sizin beklediğinizden daha iyi olabileceğini asla unutmayın. Duanın gücünü bilin, duayı hiç eksik etmeyin. Yavrularınızın etkilenmemesine dikkat edin. Bir de şunu size tavsiye etmeliyim: Madem ki, eşinizin tavırlarını anladınız, onunla hiç tartışmayın. Tartışma başlayacağı zaman susun. Tepki vermeyin. Kısa bir zaman sonra sizi bu sessizliğinizin tartışmanızdan kat kat daha tesirli olduğunu göreceksiniz. Allah yardımcınız olsun, size sabırlar ihsan etsin.
Selamünaleyküm. İHL'ye gitse bile sizin sıkıntınız bitmiş olmayacaktı. Anne baba, çocuğu yaşadıkça imtihan hâlindedir. Normal lisede biraz daha çetin de olsa imtihan, gayret eder ve ihmal etmezseniz Allah size yardım eder ve çocuğunuzu yetiştirirsiniz. Çocukla sürtüşmeyin, bu konuya takılıp kalmayın, sizden soğumasın. Çocukla iç içe olmaya devam edin. İyi örneklerle onu buluşturun. Bıktırmadan nasihatler edin. İnşaallah sıkıntınız olmaz.