Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm. Hocam, tanıdığımız bir uzak akrabamızın eşi var. Kadın bankada çaycılık yapıyor. (İslami banka sözde) Eşi sorumsuz biri; bir de küçük bir kızı var. Ne kadar asgari ücret alsa da fakirler. Oğlunu üniversiteye göndermiş olduğu için hala borç ödüyor. Annem bu kadına ayakkabı almak istiyor. Ben ise size danışmak istedim. Bankada çalışan birine hediye almak caiz mi? Kendisi bankada çalışmanın haram olduğunu söylemişti ancak o zaman İslami olmayan bir bankada çalışıyordu. Şu an kazancı ile ilgili ne düşünüyor bilemiyorum. Gerçi “İslami banka” gibi bir kelime kullanmaktan da hayâ ediyorum. Allah razı olsun.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Herkesin kaçtığından kaçmakla bir farklılık gösterilemez. Siz tek kalarak da olsa hakkı ayakta tutabilirseniz farklı biri olursunuz. Âdem aleyhisselamın zamanından beri insanların mazereti hep aynıdır; herkes yapıyor! Siz farklı olan biri olarak Rabbinizin huzuruna çıkmaya bakın.
Selamünaleyküm. Faize direkt veya dolaylı hizmetten elde edilen kazançta haramlık vardır. Başka bir geliri yoksa sadece o paradan geçiniyorsa yemeğinin yenmemesi gerekir.
Bir kurumun İSLAMÎ olarak adlandırılması onu İslamî yapmaz. Sözünü ettiğiniz bankalar için söylenebilecek en muteber iki söz şu olabilir: - Sahipleri, diğer bankaların sahipleri gibi faizi helal gören insanlar değildirler. - Bu çerçevede iş yapılabilecek en ehven kurumlar onlardır. Bu iki sözden başka söylenebilecek bir söz yoktur. Bu nedenle de onlarla çalışmayı en azından direkt haram olarak görmemek istiyoruz. Buna rağmen de dikkatli olmaya mecburuz. Allah yardımcımız ola.
Maalesef, faiz ve faizin bağlantıları konusunda hadislerde belirtilen afet dönemine girdik ya da o süreçteyiz. Allah bizi, O'nun haramlarına düşmekten muhafaza buyursun. Adına 'finans kurumu' ya da başka bir şey denen kurumların İslam'a göre olmadığını tartışmaya bile gerek yoktur. Herhalde sahipleri de bunu iddia etmezler. Fakat diğerleriyle aynı demeyi zorlaştıracak bir durumdan da söz edebiliriz. O nedenle yüzde yüz helaldir demediğimiz gibi saf haram olduğunu da iddia edemiyoruz. İlla bir banka ile çalışılacaksa onlarla çalışılmasını söyleyebiliyoruz. Takva yönü ile bakıldığında uzak durulması gerekmektedir. Tenkitte ölçülü davranmamızın nedeni, o kurumların Türkiye'de saygın ilim adamı olarak bilinen isimlerle danışarak iş yaptıklarını beyan etmiş olmalarıdır. Allah'a yalvarır, bizi nefislerimize esir etmemesini dileriz.
Selamünaleyküm. Bir şeyin haram olması veya şüpheli olması başka şey faiz olması başka şeydir. Elbette bankanın çevresindeki hava bile sorunlu havadır ama faiz ve faize bulaşmışlık ayrı şeylerdir. İkisi arasındaki fark, birinden kaçınmanın direk şart oluşu diğerinden de zaruret oranında kaçınmanın gerekliliği şeklindedir.
Faizli bir kurumda ancak zaruretten bulunulabilir. Orası en ağır haramlardan birinin işlendiği yerdir. Orada zaruretten bulunan müminlerin bulundukları yer, manen temiz olmadığı için selam gibi mübarek bir kelimeyi telaffuz etmemeleri, bilhassa o işlemlerle meşgullere bu kelimeyi sunmamaları yönünde fikir beyan eden âlimler oldukça güzel bir tespitte bulunmuşlardır.