Fetva Meclisi
Soru
Hocam, Sistain kullanmak caiz midir? Sistain’in kökeni, insan saçı, domuz kılı, sığır boynuzu, kuş tüyü, petrol ürünleri ve sentetik malzemedir. E910, E920, E921 ile numaralanan Sistain, hamurun karışma zamanını kısaltmak ve yayıldıktan sonra pizza ve hamur tabakasının büzülmesini durdurmak için kullanılır. Ayrıca ay çöreği, rulolar, bazı kekler, kraker gibi çeşitli fırın ürünlerinde, bebek sütlerinde, bazı diyet yiyeceklerinde ve öksürük ilaçlarında balgam söktürücü olarak kullanılmaktadır.
Cevap
Benzer fetvalar
Ne yazık ki, bu ürün hakkında resmi bir rapor niteliğinde bilgimiz yoktur. İnternette dolaşan bilgiler üzerinden konuşulmaktadır. Bu da ciddi bir şüphe demektir. Takvaya uygun olan esastan bunu kullanmamak, kullanılan ürünü tüketmemektir. Fakat ayrıntıya girmemiz gerekirse dört ayrı noktayı öne çıkarabiliriz: a. Yüzde yüz yeni bir ürüne dönüşecek şekilde kimyasal işlem gören bir nesnenin aslı ne olursa olsun, yeni ürün pis değilse temiz kabul edilir. b. İnsandan bir parçanın (buna saçı da dâhildir) eşya gibi kullanılması caiz değildir. c. Domuzdan alınan bir parçanın temiz olması ihtimali zayıftır. d. Ve bunların tamamına ilave olarak bu ürünlerin UZUN VADEDE BİLE olsa insan sağlığına zarar vermemesi şarttır. Netice olarak kanaatimiz şudur: Bu ürünler bilerek tüketilmemelidir.
Domuzdan elde edilen her türlü ürünün yenilmesi, içilmesi, giyilmesi ve kullanılması haram olduğu gibi Müslümanlara ve gayrimüslimlere satışı da caiz değildir. (Kâsânî, Bedâ’i, 5/142, 305; Mevsılî, el-İhtiyâr, 2/52; İbn Abdilber, el-Kâfî, 2/675; İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 3/146) Bunların satışından elde edilen kazanç da haramdır. Dolayısıyla gayrimüslimlere yönelik de olsa sucuk, sosis vb. ürünlerin imalatında kullanılmak üzere domuz bağırsağının alım-satımını yapmak caiz değildir.
Gıda bir nimet olarak israf edilmemelidir. İsraf haramdır. Temizlik veya güzellik (estetik) malzemesi olarak yiyeceklerin kullanılmasını fukaha sakıncalı bulmamıştır. Bazı Maliki fukahası böyle bir kullanımı mekruh görmüşlerdir ama bu da yasak anlamında değildir. Eti yenen hayvanların sütünden kozmetik ürün yapılabilir, sabun yapılabilir. Evla olan yiyecekleri bu şekilde kullanmamak olsa da haramdır denmemiştir. Eti yenmeyen hayvanların sütü ise farklı görülmelidir. Direkt süt olarak kullanılıyorsa eti yenmeyen hayvanın sütünden üretilen malzemeyi de kullanılamaz görürüz. Süt bu üretim esnasında tam bir kimyasal dönüşüme uğruyorsa o yeni bir ürün olduğu için onun da kullanılması caiz olur. Merhem gibi estetik veya tedavi maksatlı kullanılan ürünlerde domuz yağı bulunuyorsa bu da bu kurala dâhildir. O üründeki domuz yağı tam bir kimyasal dönüşüme uğramış ise kullanılması sakıncalı olmaz. Böyle değilse yani basit bir cihazla incelendiğinde domuz yağı olduğu anlaşılıyorsa kullanılamaz.
Eti yenen hayvanlar ve kedi köpek için üretilen yemlerde katkı maddesi olarak haram bir şey kullanılmıyorsa çalışmak caizdir. Domuz için üretilen yem işinde çalışmak ise caiz değildir. Çünkü domuzun beslenmesi, üretilmesi veya ticareti esastan caiz değildir.
Sözünü etiğiniz üretim hakkında net bir bilgimiz yoktur. L-Cysteine olarak bilinen ürün ise zikrettiğiniz (ki öyle olması yüksek ihtimaldir) hiçbir şekilde kullanılması caiz değildir. Ekmekte veya başka bir nesnede kullanılamaz. Kullanıldığı takdirde o ekmek veya başka bir ürün yenemez. İnsandan alınan bir parçanın eşya gibi kullanılması caiz değildir. Bu parçanın atılacak bir saç olması hükmü değiştirmez.
Bir kere bu tespitler halk arasında kulaktan dolma değil de bilimsel denebilecek çapta ve belgeli olmalıdır. İkinci olarak da; bu oranda şüpheli bir nesneyi kullanmamalı ve ticaretini yapmamalıyız. Şüpheden kaçmak takva ehli bir mümin olmanın işaretidir. Ayrıntılı olarak ele alacak olursak da şunları söyleyebiliriz. a- Belirttiğiniz nesnede domuz katkısı kesin ise, b- Bu katkı maddesi yeni bir nesne denebilecek şekilde yüzde yüz kimyasal bir dönüşüm geçirmemiş ise, c- Kullanılan o nesne hayatî bir zaruret niteliğinde (mesela bir ilaç gibi) ihtiyaç maddesi değilse kullanılması caiz olmaz. Bunun içinde kullanıldığı maddeler de kullanılmaz.