Fetva Meclisi
Soru
Ben Almanya’da yaşıyorum ve dinimizi elimizden geldikçe en güzel şekilde yaşamaya çalışıyorum. Fakat bir konuda emin olmadığım bir şey var, Almanya’da bazı üretilen nimetlerde- çikolata veya ekmek gibi- üretim esnasında alkol ile üretiliyormuş (yani nasıl desem, o yiyeceğin içine alkol dökülmüyor birtek üretim esnasında kullanılıyormuş). Bazı ürünler için ben e-mail yazmıştım üreten firmalara, üretim esnasında alkol kullanılıyor mu diye onlarda şöyle bir cevap yazdı :"evet kullanılıyor fakat bu o kadar az ki olgun bir meyve de bile daha çok alkol var" . Bir tanıdığım bunu imam hatip okulunda sordu ve hocasından şöyle bir cevap almış "Ne kadar çok yersen ye ve bu seni hiçbir şekilde sersemleştirmiyorsa bir sakıncası yoktur ( nede olsa bir muz, elma , üzümde de alkol var). Sizin görüşünüz yada bilginiz bu konuda nasıl? Umarım derdimi anlatabilmişimdir.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Tıbben kullanmak zorunda olduğumuz şeylerde alkol bulunmasında sakınca olmayabilir. Bunun dışında alkollü ürünleri kullanmama ilkesi edinmeliyiz. Ancak bir üründe alkol olabilir şeklinde bir iddia onun alkollü olduğunu göstermez. Ya üzerindeki içerik listesinde alkol yazmış olacak ya da ancak alkolle üretilebileceğini kesin bildiğimiz bir nesne içinde bulunmuş olacak. Zanla karar verilmez. Allah Teâlâ işinizi kolay etsin.
Selamünaleyküm. Bu hassasiyetiniz pek güzel. Allah Teâlâ sizi de bizi de haramlardan ve neticede de cehennem azabından muhafaza buyursun. Ayağımızı kaydırmasın. Ekmek başta olmak üzere pek çok gıdanın dinimiz açısından yenmesinde ve içilmesinde büyük sıkıntılar bulunmaktadır. Yalnız şu ana kadar mü'minler olarak bu hususta kati bir sonuca ulaşacak çalışmalar da ne yazık ki yapamadık. Verdiğiniz örnekte mesela, sorun olduğunu hepimiz biliyoruz ama ekmek gibi bir konuda çözüm üretmede sıfır düzeyindeyiz. Ortada bir şüphe var. Bu şüpheye karşı helali oluşturma imkânı yok. Bir de durum sizin zikrettiğiniz düzeyde yüzde yüz bir veri ile karşımıza çıkmıyor. Buradaki alkollenme, büfede satılan alkoldeki ile aynı mıdır? Bunu da netleştirebilmiş değiliz. Bu nedenle 'ekmek haramdır' diyemeyiz. Ama Avrupa'da satılan ekmekler daha kıtır olsun üzeri parlak olsun diye kullanılan domuz yağı nedeniyle 'ekmek kesin haramdır' diyebiliriz. İki durum arasında bir fark olduğunu umarım takdir etmişsinizdir. Allah Teâlâ helal ile yaşamaya hepimizi muvaffak kılsın.
Hem bu asrın kabarık sofrasında yiyeceği hem yüzde yüz helal olacak, bu mümkün olma sınırlarını aşmaktadır. Yüzde yüz helal garantisini bu açıdan güvenli bulmuyorum. Onun yerine AÇIKÇA HARAM OLMAYAN gıda demek zorundayım. Sorunuza gelince, mesela çikolata ürününü ele alalım. Bu ürün kabaca süt, şeker ve fındıktan oluşuyor diyelim. Çikolata firmasının bizim mamulümüzde alkol ve domuz olması söz konusu değil diye garanti vermesi anlamsızdır. Neden? Çünkü onların fabrikasında bu iki yasak ürün kullanılmıyordur ama sütü nereden alıyor? Domuz sütü alıp getirmesi mümkün değil mi? Bu nedenle siz, araştırma yaptık diyebilmek için onların tedarikçilerini de incelemeniz gerekiyor. Allah yardımcımız olsun.
Azıcık alkolle beraber takvamızın da uçup gittiğini unutmayalım. O azıcık, bu birazcık derken ne hale geldik. Çikolata zaruret midir, eksikliği bir sakınca doğuruyor mu ki, şüpheli olduğu halde onu yiyelim. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem efendimiz, şüpheli şeylerden kaçınanın dinini ve iffetini koruyacağını bildirmektedir. Takva yolunda terlemeye çalışalım. Temel gıda maddelerinden birinde aynı şey mesela peynirde olsaydı belki fetva çıkışını zorlardık. Bırakın Müslümanların üretmediği çikolataları yemeyelim.
Selamünaleyküm. Bu husustaki fıkıh ilkelerini şöyle sıralayabiliriz: 1- Hüküm, neticede ortaya çıkan değere göredir. Netice alkol ise hüküm alkole göredir. Süreçte alkolleşme olmasına rağmen sonuçta alkolsüz bir durum oluşuyorsa hüküm alkole göre değildir. sirkedeki hüküm de böyledir. Sirke, belli bir alkolleşme sürecinden geçmiş olsa bile neticede 'sarhoşluk veren' bir niteliğe sahip değildir. 2- Alkolün pişme esnasında ya da belli bir uygulama nedeni ile kaybolması gıdalardaki hükmü değiştirmez. Domuz yağı için de aynı hüküm geçerlidir. 3- Yüzde yüz alkolsüzlük dinen matlup olandır. Mü'min, bu ilke ile hareket eder. İmkânsızlık nedeniyle alkol veya başka bir harama rızası ve talebi olmadan bulaşırsa bundan mesul olmaz. 4- Tıbbı gerekçeler gibi, zorunluluk hallerinde hüküm farklıdır.
Allah Teâlâ yardımcımız olsun. Maalesef gıda konusunda sıkışmış ve çaresiz kalmış durumdayız. Mesela sizin de belirttiğiniz aroma konusu çözüm bekleyen daraldığımız konulardan biridir. Direkt alkol olması gibi bir noktada olmadığı için alkolün kendisine yaptığımız muameleyi yapmıyoruz ama tereddüdümüz bakidir/baki kalmalıdır. Allah yardımcımız olsun.
alkol konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Evet, böyle bir esneklik gösteriliyor, bize de bunlar iletiliyor ama biz aromalı meyve sularını içmiyoruz, içilmemesini de tavsiye ediyoruz. Artık dinimizi ‘bari zaruret olmayan alanlarda dikkate alalım’ diye bir hassasiyete doğru gidiyoruz zannederim. Bizim kanaatimiz içilmemesi şeklindedir. Allah Teâlâ midelerimizi haram ettiği şeylerden muhafaza buyursun, bize basiret ihsan etsin.
Hiçbir sebeple haram işlenen bir yere girmeyeceksin, hiç!
Haram olan bir yerde geçici de olsa bulunmamalısınız. Bu bulunmayışı da etkili ve yetkili makamlara iletmelisiniz.
Önce o lokantadan çıkmalısın. Haram olan bir yerde çalışılmaz. Bu durumlar içi de tevbe istiğfar etmen yeterlidir. Oradan çık.
Asla bir harama hizmet edemeyiz. Asıl bizim evimize geldiğinde dinimizin yüceliğini ona ispat etmeliyiz. Katiyetle haram bir şeyi onu kullananın hizmetine veremeyiz. Onun içmekle girdiği günahın bir benzerine gireriz maazallah.
Burada yemek yemeye veya yemeği şüpheli duruma getirmeye yönelik bir şey yoktur. Siz yemekten önce ellerinizi yıkamayı unutmayın yine de.