Fetva Meclisi

Bir ticaret yapıldığında satıcının ne alacağı alıcının ne vereceği kesin rakamlarla belli olmalıdır. TOKİ keşke rakamı netleştirse daha huzurlu bir alışveriş gerçekleşecekti. Evet, banka yoluyla alınan gibi bir ticaret yoktur ortada ama berrak bir ticaret de yoktur. Bazı hoca efendilerin TOKİ'den alınan bu evleri mübah gördüğünü duyuyorum. İsterseniz yakınınızda fetvasına itimat edeceğiniz biri ile de görüşün. Allah' emanet olun.

Bir kere siz, ailenizin yaptığından kendinizi mesul hissetmemelisiniz. İkazınızı yaptınız, göreviniz bitti. Bizim kanaatimize göre o tür ticarette sıkıntı vardır. Bazı âlimler ise caiz görmektedirler.

Direkt TOKİ’den ev almak caiz değildir şeklinde bir cümle kurulamaz, öyle bir fetva yoktur. TOKİ veya başka bir kişi ya da kurum, fıkıhtaki kurallara uygun olmayan bir iş yaparsa ona caiz değil denmesi gerekir. TOKİ devlet kurumudur diye yaptığı her iş için caiz denemez, denmemelidir. Genel olarak gayrimenkul alışverişinde kurallarımız şöyle özetleyebiliriz: Gayrimenkul ticaretinde taksitli iş yapmak caizdir. Caiz olmayan faizli iş yapmaktır. Taksitlerdeki gecikme ihtimaline karşı ödenecek rakamlara ilave yapılması bir faiz işlemidir. Sözleşme anında söz konusu ev veya dükkânın niteliği belli ise ve ödenecek rakam da belli ise ticarette sıkıntı yoktur. Ödemenin bir bölümünün taksitle olması sakınca oluşturmaz. Örneğin satıcı “her altı ayda bir şu kadar fiyat farkı getireceğim” dese ve sonuç olarak kaç para ödeneceği biliniyorsa yine bir sakınca olmaz. Ancak altı ayda veya belli zaman dilimlerinde “filan gelişmeye göre bir artış yapacağım” gibi bir fark sözleşmeye konursa bu durumda alıcının toplamda ne ödeyeceği net olarak bilinmiyor demektir. Fıkıhta buna “alışverişte cehalet” denmektedir. Bu da söz konusu alışverişin caiz olmamasını doğurmaktadır. Sorudaki TOKİ bağlantısı bu noktada tıkanmaktadır. Faiz sıkıntısının aşılabildiği durumlarda bu aşılamıyorsa faiz düzeyinde olmasa da fıkıh açısından caizliği zorlayacak bir sorun bulunduğundan caiz olmayacağı yönünde görüş belirtilmektedir. Allah yardımcımız olsun.

Taksitle satış yapmak caizdir. Müşteriye peşin ve taksitli olmak üzere iki fiyat verilir. Müşteri taksitli olanı tercih eder ve satış rakamı taksit şartlarına göre belirlenir. Mesela peşin bin, taksitli iki bin denebilir. Bu iki binde ittifak edilirse bu satışta sıkıntı yoktur. Sonra da kaç taksitte ve hangi tarihlerde ödeneceği konuşulur veya önceden taksit ayrıntıları konuşulur. Bu alışverişten sonra şu veya bu sebeple taksitlerden birine fark getirilirse bu faizdir. Aynı şekilde ödemelerden birindeki gecikme nedeniyle fark alınırsa bu da faizdir.

Belki TOKİ ile olan alışverişinize fetva veren bulunur. Ama yapmak istediğiniz şey yanlış. Banka, size para satarak para kazanmak istiyor. Ortada TOKİ örneğinde olduğu gibi bir alışveriş de yoktur. Kredi almanızın uygun olmayacağını düşünüyorum.

Bizim kanaatimize göre bu uygulama fıkhen sakıncalıdır. Diyanet başta olmak üzere bazı âlimler ise zaruret olarak caiz görmektedirler.

Bir bankanın hükmü ne ise ona ait çağrı merkezinin hükmü de odur. Faizli bir bankanın bütün uzantıları direkt veya dolaylı faize iştirak etmektir.

Sözünü ettiğiniz rakamlar değil o rakamların size yetip yetmediği önemlidir. O para ile geçimde darlanıyorsanız bir sakıncası olmaz diye umarız.

Faizli bir işleme hizmet vermek, ona sebep olmaktır. Yaparsanız kesinlikle vebaline de ortak olursunuz.

Önce faizli işten tevbe edilir. Faizli bölümün kazançtan çıkarılması için plan yapılır. İnşaallah geri kalanında haramlık olmaz.

Bu işlemde bir banka faizi gibi faiz uygulaması olmadığı söylenebilir. Yine de siz, maaşınız olan bölümünü alın, mahkemenin “faiz” olarak verdiği farkı ise alın ama bir fakir akrabanıza/akrabalarınıza verin. Onu kullanmayarak kalbinizin hür olmasını sağlayın.

Muhtaç durumda iseniz kullanabilirsiniz. Vebali onun olur siz ise kullanırsınız. Muhtaç değilseniz verin bir vakfa deriz.