Fetva Meclisi
Soru
Hocam bir ticari işletmemiz (özel okulumuz) var. Kasa hesabımız Kuveyt Türk'te ancak personel maaş ödemelerini Garanti Bankası'ndan yapıyoruz. Banka, maaş ödemeleri protokolü imzalamamız halinde işletmemize iki yıl için dört yüz bin TL promosyon ödemesi yapmayı teklif etti. Protokol taslak metnini inceledik, herhangi bir faiz akdi veya maaş tarihinden önce toplu para yatırma gibi bir şart bulunmuyor. Eğer bu protokolü imzalarsak, aldığımız promosyonu işletmemizin ihtiyaçlarında, giderlerinde veya iş büyütme gibi amaçlarla kullanmamız dinen caiz olur mu? Yoksa kâr eden bir işletme olarak bu parayı ihtiyaç sahibi kişi veya kurumlara mı vermemiz gerekir? Bu konuda nasıl bir yol izlemeliyiz?
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Bu bir faiz işlemi değildir. Berrak bir helal olduğunu da söyleyemeyiz. Durumunuza göre siz karar verebilirsiniz.
Bankanın verdiği o promosyon için faiz şartları tahakkuk etmiyor. Ama bir mü'min olarak, banka kelimesinin içimizde oluşturduğu tiksintiyi siz de takdir edersiniz. Kullanmayıp bir kuruma vermek veya bir fakire vermek en iyisidir diyebiliriz. Ama kullanmanın da faiz gibi olduğunu söylememiz zordur.
Söz konusu FAİZSİZ verilen para için direkt faizli borç gibi haramdır diyemeyiz. Sadece böyle bir işlemle o para alınmış olsa idi rahat bir şekilde caiz derdik. Bu durumda ise: - İşlemi yapan kurumun faizli bir kurum olması, - İşleme dayanak olan promosyon hakkındaki endişelerimiz bu işlemden uzak durmanın daha isabetli olacağı yönüne bizi yönlendirmektedir. Yine de bu haliyle yani bir faiz söz konusu olmayan haliyle inşallah direkt faizli işlem gibi haram değildir deriz. Mümkün olduğu kadar zarureti olmayanın böyle risklerden uzak kalmasını tavsiye ederiz.
O parayı faizin kendisi gibi görmüyorsak da tenezzül etmemeyi tavsiye ediyoruz. Ağır bir zaruretiniz yoksa o parayı bir derneğe veya fakirlere verin.
Bankaların verdiği maaş promosyonları, faiz şüphesi taşıyan meşru olmayan kazançlar arasında değerlendirilir. Bu sebeple, kişi geçim sıkıntısı çekmeyen bir durumdaysa bu parayı kendi özel harcamalarında kullanması caiz görülmemiştir. Ancak kişi gerçekten geçim zorluğu içindeyse – ki bu, ev kirasını ödeyememe, elektrik-su gibi zaruri ihtiyaçlarını karşılayamama gibi durumları kapsar – o zaman bu parayı zaruret kapsamında kullanması caiz olur. Bu sebeple, promosyon paranı şahsen kullanmak yerine, geçim sıkıntısı yaşayan kardeşlerine vermek istiyorsan, bu doğru bir tasarruf olur. Hele ki birinin sağlık ve tedavi ihtiyacı varsa, bu durum açık bir ihtiyaç halidir. Promosyon parası, faiz şüphesi taşıdığı için, geçim sıkıntısı olmayan kişilere caiz değildir. Ama gerçek ihtiyaç sahibi olan (kirasını, faturasını ödemekte zorlanan, zorunlu sağlık giderlerini karşılamakta zorlanan) kişilere verilebilir. Kardeşlerini bu vasıfta görüyorsan, promosyon paranı onlara vermen uygundur. İnşallah seni bu yükten kurtarır ve hayır olur.
Selamünaleyküm. Promosyon için direkt faiz diyemiyoruz. Tertemiz de diyemiyoruz. İkisi arasında herkes imanı ve takvasına göre onu değerlendirir. Ama bankaya bırakmasın.
banka konusundaki diğer fetvalar
Hava sıcaksa gölgesinden bile istifade etmeyin. Hava yağmurluysa yapısıyla korunmayın.
Promosyonu, menfaati size dönen bir faaliyette kullanmanızı tavsiye etmiyorum.
Ana paranız olduğundan kullanabilirsiniz. Yalnız faizli bir bankada çok özel ve meşru bir sebep olmaksızın para bekletmeniz, faiz almasanız da günaha yardımcı olduğundan haramdır. Tevbe edilmesi gerekir.
Kendinizi maddi olarak zor bir durumda görüyorsanız kullanabilirsiniz.
Bir müminin en önemli hedeflerinden biri, Allah’a teslimiyet içinde, helal bir rızıkla hayatını sürdürmektir. Rızık Allah’tan gelir, biz sadece sebeplere sarılırız. Ama bu sarılma esnasında helal-haram hassasiyetimizi kaybetmemeliyiz. Danışmanlık firmasında çalışıyor ve maaşı o firmadan alıyorsanız, bu maaşın helalliği, yaptığınız işle doğrudan bağlantılıdır. Eğer sigorta şirketindeki pozisyonunuz, faizli ya da haram bir işleme katkı sağlamıyorsa, teknik ya da dolaylı bir destek sunuyorsanız, burada açık bir haramdan bahsedemeyiz. Yalnız zorunlu sigortaların dışındaki sigortalara özel durumların dışında doğru görmüyoruz. İçinde bulunduğunuz hali dikkate alarak şüpheli alanlardan uzak durmanızı tavsiye ederim.
Promosyon parası fakir olan kimselere bir beklenti içerisinde olmadan verilir. Sizin durumunuzda olan birisi zaten takacağı bileziği promosyon parasıyla alması, bununla menfaat elde etmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla bahsettiğiniz şekilde promosyon parasını kullanmak caiz değildir.