Fetva Meclisi

Söz konusu FAİZSİZ verilen para için direkt faizli borç gibi haramdır diyemeyiz. Sadece böyle bir işlemle o para alınmış olsa idi rahat bir şekilde caiz derdik. Bu durumda ise: - İşlemi yapan kurumun faizli bir kurum olması, - İşleme dayanak olan promosyon hakkındaki endişelerimiz bu işlemden uzak durmanın daha isabetli olacağı yönüne bizi yönlendirmektedir. Yine de bu haliyle yani bir faiz söz konusu olmayan haliyle inşallah direkt faizli işlem gibi haram değildir deriz. Mümkün olduğu kadar zarureti olmayanın böyle risklerden uzak kalmasını tavsiye ederiz.

Promosyon paraları, faiz şüphesi taşıdığı için ancak geçim sıkıntısı çeken kişilerin zaruri ihtiyaçlarında kullanılmasına ruhsat verilmiştir. Emekli anneniz bu parayı, kendi temel ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığı için değil de artık kullanmayacağı, fazla gelen bir paradan veriyorsa, bu noktada temkinli olunmalıdır. Ancak siz gerçekten geçim sıkıntısı içindeyseniz (borç, fatura, kira gibi zaruri ihtiyaçlar), promosyonu almanızda ruhsat olarak sakınca olmaz. Oğlunuz da öğrenci olup temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk yaşıyorsa (barınma, ulaşım, kitap vb.), bu parayı ona vermeniz de caiz olur. Buradaki temel ölçü: İhtiyaç hali ve lüks olmayan, zaruri giderler içindir. Özetle, oğlunuz gerçekten ihtiyaç içindeyse, annenizden aldığınız promosyon parasını ona verebilirsiniz. Ancak ailece maddi sıkıntı içinde değilseniz bu tür paralarla ihtiyaç dışı harcamalar yapmak uygun olmaz.

Selamünaleyküm. Banka ikramiyesi gibi tereddütlü paraları siz kullanmayın ama ikinci bir kişiye veya bir derneğe verebilirsiniz.

Promosyon parası üzerinden, sonradan ödenmek üzere (geçici/belirli bir süre de olsa) menfaatlenmek doğru değildir. Alacaklılarınıza ödeme veya evinizin temel ihtiyaçlarını karşılama konusunda zorlanıyorsanız bahsettiğiniz şekilde yapabilirsiniz. Ama ödemede zorlanmayıp sadece sürenin uzaması ve alacaklıların sıkıştırmaması söz konusuysa kullanmamanız gerekir. Faiz şüphesi olan bir parayı kendinizin gibi değil, yok ve verilmemiş gibi görürseniz ortada bir sorun kalmaz. Bu imtihanı daha kolay verirsiniz.

Fıkhen ve ahlâken bir kamu çalışanı, mesai saatleri dışında, görev alanıyla çakışmayan, görevi aksatmayan, devletin memura koyduğu etik kurallara (çıkar çatışması, gizlilik, izin şartı vb.) aykırı olmayan bir işi yapabilir. Özellikle borçtan kurtulmak, harama bulaşmamak, aileye helal lokma temin etmek gibi güzel niyetlerle yapılan işler hem meşrudur hem de sevaptır. Ancak şunu unutma bu ek iş seni asıl görevinin kalitesinden alıkoymamalı. Haram içerikli bir iş olmamalı. Mesela, ticarete destek veriyorsan fatura-dürüstlük konusuna dikkat etmelisin. Promosyon parasını kullanmadığında kredi kartı borcunu ödeyemiyorsan ve bu borç gittikçe artıyor, seni faiz ödemeye mahkûm ediyorsa o zaman fıkıh sana “buradan çıkış için” ruhsat verir. Ama bu ruhsat şudur: “Haramdan kaçmak için şüpheliyi kullanmana geçici olarak izin verilir. Bu parayı kazanç gibi görme, çıkış kapısı olarak gör.” Fakat biraz daha sabrederim, fazladan çalışırım, ek iş bulurum ama bu paraya el sürmem diyorsan… Evet, kardeşim, tavsiye edilen budur. Zaten şüpheli olanı terk etmek takvanın zirvesidir. Bu sana ahirette sevap, dünyada izzet olur. Ama alternatifin yoksa “Ya bunu alırım ya da faiz öderim” diyorsan, o zaman zaruret ruhsatı ile promosyon parasını sadece bu borcu kapatmak için kullanabilirsin. Ama ileride rahatladığında, içini rahatlatmak için bu miktarın bir kısmını sadaka vermen çok yerinde olur. Rabbim borcunu kolayca ödemen için sana kapılar açsın. Faize düşmeden, kul hakkına girmeden hayatını sürdürmeyi nasip etsin.

Bankanın verdiği o promosyon için faiz şartları tahakkuk etmiyor. Ama bir mü'min olarak, banka kelimesinin içimizde oluşturduğu tiksintiyi siz de takdir edersiniz. Kullanmayıp bir kuruma vermek veya bir fakire vermek en iyisidir diyebiliriz. Ama kullanmanın da faiz gibi olduğunu söylememiz zordur.

Evini geçindirmekte zorlanan kimseler hariç promosyan parasını direkt veya dolaylı da olsa kendisine yararı dönecek şekilde kullanması caiz değildir. Bedelli askerlik ücreti de buna dahildir.

İnsan başını kuma sokunca güneş sönmez.

Saydığınız kimseler gerçek ihtiyaç sahipleri (geçinmekte zorlanan kimseler) iseler aldığınız parayı verebilir, ihtiyaçlarını temin eden alış veriş yapabilirsiniz. Aksi takdirde promosyon parası faiz şüphesi olduğundan dolayı veremezsiniz. Ama hediye kelimesiyle lüks/ihtiyaç dışı harcamayı kastediyorsanız bu caiz olmaz.