Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm. Değerli hocam, ekmek fırınında döner ekmeği çıkarmayı düşünüyoruz. Piyasadaki dönercilerde malumunuz üzere bir ekmekçiyle çalışmaktalar. Bizde serbest piyasada kimsenin ticaretini kötülemeden kendi ekmeğimizi pazarladığımız zaman amma fiyatda amma ekmeğin kalitesinde cazip gelip müşteriyi kendimize döndürdüğümüz zaman, karşı ekmekçinin hakkına girmiş bulunur muyuz? Artı ben pazarlamacı arkadaşları uyarıyorum hep, kesinlikle yalan söylemeden veya karşı tarafı kötülemeden ekmek satın. Arkadaşlarda benden habersiz ticarete bir haram kattıkları zaman bu benim kazancımda ne gibi helal haram katkısı olur. Hayırlı günler, selametle.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Elbette en iyisini vermek en iyi olandır ama bu yaptığınızdan dolayı vebale girmezsiniz.
Selamünaleyküm. Bu şekilde bir tereddüt içinde yaşamamız doğru değildir. Önümüzdeki konuları iki başlık altında toplayalım. Birinci başlık, kesin haram olduğunu bildiklerimiz olsun. Bunlardan kaçınacağımız muhakkaktır. İkinci başlık ise şüphe ettiklerimiz olsun. Şüphe ile baktıklarımıza ise elimizde bir belge olmadıkça haram olarak görmemiz gerekmez. Şüphemiz kuvvetlendikçe onu terk etme oranımız da artar ama küçük bir şüphe ile terk etme meylimiz çok doğru olmaz.
Selamünaleyküm. Devletin nar koyduğu yani fiyatını sabitlediği ekmek gibi temel malzemeler dışında fiyat tahdidi yoktur. Satıcı, uygun gördüğü bir fiyattan satar. Günün bir saatinde şu fiyata başka saatinde de bu fiyata satabilir. Malın iyisine başka fiyat, düşüğüne başka fiyat isteyebilir. Bir hile ve yalan olmadıkça satış serbesttir. Fazla emek verdiği bir mala fazla fiyat isteyebilir, ambalaj farkını alabilir. Jelâtinli mallarda bir endişe olduğu ise doğrudur. Tamamen haram dememizi zorlaştıran durumlar var ama jelâtin domuz ihtiva etme riski yüksek bir üründür. Bu nedenle kullanılması sakıncalıdır deriz.
Selamünaleyküm. Bir kere bu kardeşimiz mükemmel bir tevbe etmelidir. Tevbesini canı bilmelidir. Sonra da ana sermayesini helal malı olarak bilmeli ve faizden geldiği kesin olan rakamı da elinden çıkarmalıdır. Elinden çıkarırken de sadaka gibi bir niyet edemez, haramla sadaka olmaz. Üçüncü muhtaç zannettiği bir veya bir kaç kişiye devretmesinde sakınca yoktur.
Aleykümselam. Mü'min, kalbinin huzur bulmadığı işi yapmaz/yapmamalıdır.
Selamünaleyküm. Müşterileri kandırmıyorsanız müşteri ile ilişkiniz açısından bir sakınca yoktur. Bir malın üreticisinin izni olmayan bir işi yapıyorsanız malınız açısından caiz olmayan bir iş yapmaktasınız.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Böyle düşünerek tövbenizi çürütmeye doğru kaymayın. Bir zaman sonra bunların da silinip gideceği yeni iyi işler yapmaya gayret edin. Sohbetlere katılın, kitap okuyun, zikir yapın, Kur'an okuyun. Eskileri karıştıran şeytana takılmayın. Ve hemen evlenin, hemen.
Selamünaleyküm. Onun size şifre vermesi, onun gibi olmanızı gerektirir; ona yazılanın sizce okunması sakıncalı olmaz.
Selamünaleyküm. Gıyabi nikâh, nikâhlanacaklardan birinin veya ikisinin bir başkasına vekâlet vermesi ile yapılan nikâh şeklinde olabilir.
Selamünaleyküm. Kan akması abdesti bozar elbette ama hastane şartlarında böyle bir durum olduğunda hasta özür sahibi sayılacağından teyemmüm ederek de olsa namazını kılar, onun için namaz bozulmuş olmaz.
Selamünaleyküm. Sahibini biliyor ve ona dönmesi mümkünse hak sahibine hakkını iade etmeli veya ondan helallik dilmelidir. Bu mümkün değilse istiğfar etmesi yeterlidir.
Selamünaleyküm. Önce bu mantığı terk edin; geçmişi, hatalarınızı irdeleme yerine, oturun neler yapabileceğinizi düşünün. Yapabileceğinizi düşündüğünüz en kolay işten başlayarak bir çalışma planı yapın. İş bitirin, biten işin yerine yenisini başlatın. Böylece raya girmiş olursunuz. Sorunlu insanları örnek almayın. Gerekiyorsa çevre değiştirin, şehir değiştirin. Kur'an okuyun. Bir ilimi meclisine katılın.