Fetva Meclisi
Soru
Şimdi hocam bir kitap var diyelim arkadaşımız almış 25 tl ye farzı misal bu kitabın cogaltılması yasak yazıyor ustunde o kişiden de kitabı ben aldım diyelim cogalmak icin bu durumda yayın hakkı ihlali olmus mudur acaba? Kitapın sahibi izin verdi. Burdan da bi başka soru 25 tl ye aldıgı kitabı diyelim bana 10 tl ye satıyor sonucta kitab 25 tl ama o bana 10 tl ye verıyor yanı onun kıtapla işi bitmiş bu durumda ben kullanıcam bunda söz konusu bi zaruret olur mu? Sonucta kopya etmesek 2. sorumda ucuz yoldan yıne kitab elımde olmus olcak en karlı yol illakide kitabın sıfırını mı almak yanı bu 25 tl olmaz 100 tl olur burda örnek olması acısından soruyorum. Selam ve Dua ile...
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Dijital ortamla alakalı sözünü ettiğiniz konuda katileşmiş bir kanaat olmadığını düşünüyorum. Burada verdiğiniz örneklerde caizlik oranı bana göre yüksektir. Sadece emek verilip basılmış bir kitabın aynen ya da tercüme edilerek basılması açık bir hak ihlali olur. Ondan kaçınmak gerekir. Artık insanlar, kitaplarını PDF şeklinde yayınlamakta sakınca görmüyorlar, bunu bir tür reklam gören de oluyor. Sulandırmadan ve ticari olarak kullanmadan sözünü ettiğiniz uygulamaların yapılabilirliğini düşünüyorum. Aynı şeyi onları internet ortamına yükleyen için düşünemiyorum. İnternet ortamında bulunanı almakla, onu internet ortamına yüklemek birbirine benzemiyor gibidir. Allah Teâlâ bereketli ilimler sahibi olmaya hepimizi muvaffak kılsın. Dua ediniz.
İnternette PDF şeklinde bulunan bir eserin internet ortamında kullanılıp istifade edilmesinde sakınca olmaz. İndirilerek kullanılmasında ise özellikle bir indirme yasağı konmamış ise yine indirilebilir. Bütününün indirilmesi yasaklanıyorsa bütünü, belli bölümlerinin yasağı varsa o bölümleri, ticari maksat için indirilmesi yasaklanıyorsa o şekilde indirilmesi caiz olmaz. Telif haklarına saygı gösterilmesi dini bir vecibedir.
Dijital ürünler (font, yazılım, tema vb.) mülkiyet hakkı kapsamındadır. Sahibi tarafından “izinsiz kullanılamaz, satılamaz” denmişse bu ürünü izinsiz çoğaltmak ve satmak kul hakkına girer ve haramdır. Tıpkı bir kitabın fotokopisini izinsiz çekip satmak gibi bu da emek hırsızlığıdır. Mümkünse ürünü yapan kişiden helallik istenmelidir. Helallik alınamıyorsa, satışlardan elde edilen kazanç tahmini olarak hesaplanmalıdır. Bu kazanç, hak sahibine ulaşılamıyorsa, onun adına bir hayır kurumuna veya ihtiyaç sahibine sadaka olarak verilmeli. Verirken şöyle dua edilebilir: “Allah’ım, bu sadakayı hakkını ihlal ettiğim kişi adına kabul eyle. Beni onun hakkından dolayı sorumlu tutma.” Allah, samimi tövbe eden kulunu asla mahcup etmez. Vicdanın seni rahatsız ediyorsa, bu seni Allah’a götürüyordur. Devam et bu yolda, Allah seni muhafaza etsin.
Bu bilginin sahiplerinin izin vermediği bir yöntemle notların PDF veya benzeri bir şekilde çoğaltılıp satılması caiz olmaz. Bu bir haktır. Ders kitaplarının pahalı olması bu hakkın ihlaline gerekçe sayılamaz.
Selamünaleyküm. Evet, şu andaki 'telif hakkı' mantığını eski kitaplarımızda bulmak mümkün değildir. Yeni bir mesele olarak, kitaplarımıza girmiştir. Bu husus, muasır ulemanın görüş beyan ettiği, içtihat etmeye çalıştığı konulardandır. Bu nedenle âyet veya hadisle direk desteklenmesi mümkün değildir. Ama dolaylı yollarla âyet ve hadis desteği ile belgelendirilmektedir. Sizin belirttiğiniz yönü ise, size göre doğru olan bir mantığa dayanmaktadır. Nihayetinde bir içtihat meselesidir bu, ehli olan içtihat eder. Allah'a emanet olunuz.
Müslüman ve hile/yalan bir arada olmaz. Kendinizi kolaya ve hileye alıştırmayın. Şu fani dünyada tek kişi kalsanız bile imanınız ve iffetinizle kalın. Emin olma vasfınızı hayvanlara karşı bile korumaya bakın siz.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Mesele çok bilgi meselesi olsaydı dediğinize katılırdım ama bu kardeşiniz meseleyi bir bereket meselesi olarak görüyor. O salavatın bir keresindeki bereket bizim gibi acizlerin bir ömür konuşmasından elde edilmeyebilir. Bakın siz bile etkileniyorsunuz da o etkilenmeyi benden biliyorsunuz, ben ise o salavattan biliyorum. Allah razı olsun sizden, lütfen dua edin. Dinimize bir nefes daha fazla hizmete muvaffak olalım.
Selamünaleyküm. Bir: Boş verin kimin ne dediğine, siz Allah için bir şeyler yapın, Allah için çalıştığına inandıklarınıza dualar edin, onlarla olun. Meleklerin işi ne, kimin ne yaptığını onlar hesap edip dursun. Bize Rabbimiz yeter. İki: Sizin için en kestirme hitabet yolu şudur: Konuşmalarını beğendiğiniz birinin en hoşunuza giden bir konuşmasını MP3'e yükleyin. O konuşmayı, yürürken, bulaşık yıkarken defalarca dinleyin. Bir zaman sonra o konuşmayı taklit etmeye başlayın. Ses tonunu, iniş çıkışları taklit edin. Yalnız bir yerde, önünüzde kalabalık varmış gibi tiyatro yapın. Buna iki ay kadar devam edince sizin de yeteneğinizin olduğunu keşfedecek rahatlayacaksınız. Allah yardımcınız olsun. Büyük düşünün, büyük çalışın.
Selamünaleyküm. İlla oruç tutacak olana gün aşırı tavsiye edilmiştir. Ama en ideal oruç Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemin orucudur. O da pazartesi Perşembe gibi aralıklarla oruç tutmuştur.
Selamünaleyküm. Oruç, eşler arasında iltifata, cima dışındaki ilişkiye mani değildir. Ancak herkes kendini bilir; işin nere varacağını bilen ya da fren sistemi sağlam olmayan oruçlu iken işi karıştırıp başını belaya sokmamalıdır. Oruçlu iken cima hâlinde keffaret gerekir. Cimanın dışında sevişme türü şeylerden dolayı boşalma olursa kaza gerekir. Kim boşalırsa ve ne boşalırsa boşalsın o kaza tutar. Allah Teala'nın Kuran'da, Ramazan gecelerini eşlerimizle yatak odalarında değerlendirmeyi bir tür gündüzün dinlenmesi olarak önümüze koyduğunu unutmayalım. Ramazanın orucu gündüzü içindir.
Selamünaleyküm. Eşlerden biri, kendisi için cinsel ihtiyacı yok sayabilir ama eşinin cinsel ihtiyacını yok sayamaz. Bu ciddi bir hak olarak durur.
Selamünaleyküm. Nasıl bir düğün yaptırıldığına bağlı olarak değişir bu hüküm. Kim hangi günahın işlenmesine sebep oluyorsa o, o günaha ortak olur.