Fetva Meclisi
Soru
Hocam biliyorum kripto paralar Diyanet ve bir çok âlim tarafından caiz görülmemekte ama her geçen gün bu paralara olan talep artmakta ve hacimleri çok fazla yükselmekte. Bazı ekonomistlere göre, beş yıl içinde artık arkasında bir güven kurumu olacak ve devlet eliyle bu paralar yavaş yavaş sisteme girecek. Bu görüşe ben de inanıyorum. Beş on sene sonra artık caiz görülmeye başlanacağı kanaatindeyim. Sorum şu, bugün, değerinin düşüp kaybolabileceğini bilerek ve bu riski alarak, beni fakirleştirmeyecek bir miktar parayla yatırım yapsam ve on yıl boyunca bu paraya dokunmasam, hiçbir hesabıma karıştırmasam, on yıl sonra kripto paralar caiz olursa bu para bana helal olur mu? Böyle bir yatırım yapabilir miyim?
Cevap
Benzer fetvalar
Önce tevbe etmek gerekir. Öyle bir hata yapıldığı için tevbe edilmelidir. Oralardan elde edilen de bir vakfa veya fakire verilmelidir.
Belirttiğiniz bu para türleri büyük bir bilinmezlik ve tuzak barındırıyor. Devlet otoritesinde olmayan bir işleyişle ortaya çıkması ise başka bir sorundur. Bu nedenle mevcut haliyle kripto para için helal denmesi zordur. Sorun paranın kâğıt değil de şifreli bazı rakamlar olmasında değildir esasen. Sorun belirttiğimiz bilinmezlik ve tuzak dolu olmasındadır. Bir zaman sonra kripto paralar mevcut kâğıt paralar gibi piyasa bulur ve resmileşirse o zaman şu andaki para ve altın hakkında kabul edilen hükümler kripto paralar için de geçerli olacaktır. Buna göre de şu hükümler öne çıkacaktır: Kripto paranın kendi içinde veya altınla taksitle satılması caiz olmayacaktır. Nasıl altın taksitle satılamıyorsa bu da satılamayacaktır. Bir kripto para kendi cinsinden bir para ile farklı fiyata değiştirilemeyecektir. Bir kripto para başka bir kripto para ile değiştirilirken de anında işlemi biten bir süreçte yapılması caiz olacaktır. Bugün altınla başka bir para birimini değiştirirken hüküm ne ise bunda da geçerli olacaktır. Kripto para da zekât konusu olacaktır. Nisaba ulaştığında veya diğer birikimlerle birleştirildiğinde nisaba ulaşınca zekâtı verilecektir.
Kâr dediğin kısmı çıkar, gerisini kullanmaya devam et.
Belirttiğiniz işlem hâlâ kapalılıklar ihtiva eden ve bir nevi kumara benzeyen bir işlemdir. Şu andaki durumuyla bizim kanaatimiz oradan kazanmanın caiz olmayacağı şeklindedir. Öyle bir para ile de umreye gidilemez.
Onlarca cevabımdan hiçbirinde 'borsa caiz değildir!' şeklinde bir ifadem olmamıştır. Din ile alakalı hususlarda dikkatli nakiller yapmalıyız. Bu bilginizi lütfen tashih ediniz. Borsada konusu helal olan bir şirketten hisse aldı iseniz malınızın haram olduğu söylenemez. Şu kadar ki borsa, berrak bir zemin üzerinde durmuyor. Allah'a emanet olunuz.
Bu bankaların bize görünen şeklinde faiz yoktur diye biliyoruz ama nasıl işliyor, ne yapıyorlar bilemiyoruz. Zaruret durumunda oralara gidilebilir diyoruz. Kâğıt üzerinde helale yakın çalıştıkları görülüyor.
bitcoin konusundaki diğer fetvalar
Kâğıt paranın zekât ile ilgili ne biliyorsanız aynısı dijital para için de geçerlidir. Para olarak muteber olduktan sonra madeni, para ve dijital olmasının zekât açısından farkı yoktur. Birazı kâğıt birazı dijital parası olan da ikisini birleştirerek zekât hesaplar.
Bu paralar elektronik ortamda oluşturuluyor, bir merkezi yoktur. Bir karşılığı (altın, maden gibi…) da yoktur. Evrensel bir kabul de görmemiştir. Tutulur, görülür değildir. Sadece bilgisayarda üretiliyor ve satın alınıyor. Başka bir özelliği de yoktur. Bu haliyle caiz olmaması gerekir. Bazıları dijital para ile bunu benzeterek caiz görmüşler ise de caizliğini mümkün görmeyiz.
Evet, böyle biri ile aile hayatı yaşamak kaldırılabilecek şey değildir. Yalnız sen tek başına karar vermemelisin, aile büyüklerinle görüş ve ona göre karar ver.
Bitcoin veya kripto paralar, "devlet tarafından tanınmaması, fiyat dalgalanmalarının aşırı yüksek olması, gerçek bir karşılığı (maddi değer veya varlık) bulunmaması, takip edilemez olması nedeniyle kara para aklama, terör finansmanı ve yasa dışı işlemlerde sıkça kullanılma gibi gerekçelerle" caiz görülmediğinden alım satım yapmasanız dahi bir kere bile olsa para transferi için kullanmanız caiz değildir.
Kripto paranın değer dalgalanmaları, kara para aklama gibi yasadışı spekülatif yapısı ve belirsizlik içermesi (garar) dikkate alındığında, bu tür bir kazançtan kaçınmanızı ve bu kazanca hizmet eden yatırım faaliyetlerinden uzak durmanızı tavsiye ederim. Bunun yerine, helal yollarla kazanç sağlayabileceğiniz başka ticari faaliyetlere yönelmek daha uygun olacaktır.