Fetva Meclisi

İnsanlık önce altını satın alma birimi olarak kullandı. Sonra kâğıt paraya geçti. Şimdi de DİJİTAL PARA geldi. Kartlar, çekler, hesaplar vb. ayrıntıları oldu. Dijital para bize DİJİTAL LİRA veya DİJİTAL DOLAR gibi bir anlam ifade etmektedir. Genel bir ifadeyle söyleyecek olursak ELEKTRONİK BİR MERKEZDE DEPOLANMIŞ DEĞER olarak izah edebiliriz. Üretimi kolay, kullanımı kolay, aracıya gerek yok yani pek çok özelliği barındırıyor. Kâğıt para ne ise bu da odur. İmam Malik’in: “İnsanlar bir deri parçasını bile para edinseler kabul ederim.” demiştir. Buna göre de genel kabul görmüş, resmi dayanağı olan ve piyasada iş görme kabiliyeti olan dijital para, para gibidir. Ticarette kullanılabilen, altına ve kâğıt paraya dönüştürülebilen bir değer olarak kabul edilir. Bu durumda da dijital para için şu hükümler öne çıkar: Normal para gibi zekâtı vardır. Yüzde iki buçuk olarak zekâtı verilir. Faizle ilgili hükümler dijital para için de geçerlidir. Örnek olarak yüz lira kâğıt para ancak yüz lira dijital para ile değiştirilebilir; fazlalık alınamaz. Dijital paralar arasında işlem yapıldığında değiştirme işleminin aynı mecliste yapılması gerekir. Dijital para hesaba yattığında hemen kullanılabilir. Fıkıh açısından belli riskler de bulunduğu bilinmelidir. Bu risklerden ana başlıkları ile şöyle söz edebiliriz: Bir bilinmeme, GARAR riski vardır. Şu andaki haliyle kâğıt paradaki gibi garanti edeni bulunmuyorsa caizliği de yoktur. Kumara yakın bir noktada durmaktadır. Borsası aşırı hareketli seyretmektedir. Para aktarma ve aklamada kullanılabilmektedir. Bu riskler giderilebildiği zaman dijital ara paradır.

Nisap miktarı elinizde ne zaman bulundu ise o zaman sizin için yılbaşı demektir. 355 gün sonra ise yılsonunuz olacaktır. Yılsonunda nisap dediğimiz miktarın altına düşmedi ise yani aynı veya artmış ise elinizdeki toplamın %2,5 kadarını zekât olarak vereceksiniz.

Arsalarınızın şu anki değeri üzerinden zekâtını hesaplamanız; ayrıca nisap miktarını aşmış birikmiş paranızın da zekâtını vermeniz gerekir.

Aleykümselam. Nasıl herkes kendi namazını kılıyorsa zekât da herkesin kendisinin yapması gereken bir ibadettir. Kimin biriktirdiği zekât ölçülerine göre verilmesi gereken noktaya gelirse o zekâtını kendi başına verir. 'Aile zekâtı' olarak adlandırabileceğimiz bir zekât yoktur. Allah'a emanet olun.

Eline yüklü bir para geçen mü'min zekât açısından şunu yapar: - Eğer daha önce elinde zekât için yeterli miktarda parası bulunuyordu ise bu parayı da o paraya katar, eski parasının zekâtını verirken bu de o para ile beraber zekâtı verilen para olur. Yani eline geçen paranın özel ayrı bir zekâtı olmaz. Eskinin içinde o da zekâtlanır. - Zekât için gerekli nisap kadar ilk defa o para ile buluşuyorsa bu durumda hemen zekât gerekmez. Bir yıl (355 gün) bekler. Bir yıl sonra elinde bulunan para artar/eksilir de netice de zekât için gerekli nisap miktarının üzerinde olursa yüzde iki buçuğunu zekât olarak verir. Zekât için nisap 81 gram altının o günkü fiyatı olarak ölçülebilir.

Önemli iki not: 1- Verilecek zekât, elde var olanın toplamının % 2,5 oranındakidir. Bizzat kendisi veya değeri verilebilir. 2- Bu hesap döneminde mesela 1000 olarak hesapladığımızda barajı geçiyor olduğu için takvim başlatmıştık. Bir yıl sonra zekât vereceğiz dedik. O vereceğimiz gün geldiğinde 1000 rakamının değil, o anda elimizdekinin zekâtını vereceğiz. Bu arada harcadığımız için rakam mesela 855 oldu ise vereceğimiz zekât 855'in yüzde iki buçuğudur. Artarak mesela 1300 oldu ise vereceğimiz zekât, 1300'ün yüzde iki buçuğudur. Yıl içindeki artışlar, ilk baştaki hesaba dâhil olarak kabul edilir. En baştaki rakamın üzerinden bir yıl geçer, sonradan kazanılanların üzerinden yıl geçmesi gerekmez. Onlar, üzerinden yıl geçene ilavedirler.

Bugün itibariyle caiz olmadığından an itibariyle girişimde bulunmanız ileride bu teşebbüsünüzü meşrulaştırmaz. Uzak durmanızı tavsiye ederim. Başı da sonu da helal olan bir yatırımda bulunun.

Bu paralar elektronik ortamda oluşturuluyor, bir merkezi yoktur. Bir karşılığı (altın, maden gibi…) da yoktur. Evrensel bir kabul de görmemiştir. Tutulur, görülür değildir. Sadece bilgisayarda üretiliyor ve satın alınıyor. Başka bir özelliği de yoktur. Bu haliyle caiz olmaması gerekir. Bazıları dijital para ile bunu benzeterek caiz görmüşler ise de caizliğini mümkün görmeyiz.

Belirttiğiniz işlem hâlâ kapalılıklar ihtiva eden ve bir nevi kumara benzeyen bir işlemdir. Şu andaki durumuyla bizim kanaatimiz oradan kazanmanın caiz olmayacağı şeklindedir. Öyle bir para ile de umreye gidilemez.

Evet, böyle biri ile aile hayatı yaşamak kaldırılabilecek şey değildir. Yalnız sen tek başına karar vermemelisin, aile büyüklerinle görüş ve ona göre karar ver.

Bitcoin veya kripto paralar, "devlet tarafından tanınmaması, fiyat dalgalanmalarının aşırı yüksek olması, gerçek bir karşılığı (maddi değer veya varlık) bulunmaması, takip edilemez olması nedeniyle kara para aklama, terör finansmanı ve yasa dışı işlemlerde sıkça kullanılma gibi gerekçelerle" caiz görülmediğinden alım satım yapmasanız dahi bir kere bile olsa para transferi için kullanmanız caiz değildir.

Kripto paranın değer dalgalanmaları, kara para aklama gibi yasadışı spekülatif yapısı ve belirsizlik içermesi (garar) dikkate alındığında, bu tür bir kazançtan kaçınmanızı ve bu kazanca hizmet eden yatırım faaliyetlerinden uzak durmanızı tavsiye ederim. Bunun yerine, helal yollarla kazanç sağlayabileceğiniz başka ticari faaliyetlere yönelmek daha uygun olacaktır.