Fetva Meclisi
Soru
Hocam Geodnet adında bir sistem var. Bu sistem üzerinden HYFIX adında bir cihaz satın alınabiliyor. HYFIX, düşük maliyetli ve yüksek hassasiyete sahip konum belirleme teknolojileri geliştiren bir firmadır. IoT (Nesnelerin İnterneti) tabanlı donanım ve yazılım çözümleriyle santimetre hassasiyetine sahip GNSS teknolojileri üretmektedir. HYFIX tarafından üretilen Mobile CM Space Weather Station adlı cihaz, GEODNET ağına bağlanarak bulunduğu konumdan veri ölçümleri yapar ve bu verileri ağa aktarır. Cihazın piyasa değeri şu an yaklaşık 40 bin TL civarındadır. Cihaz, sabit bir yere kurulduğunda -elektrik ve internet bağlantısında kesinti olmadığı sürece- şirket tarafından günlük düzenli olarak kripto para birimi olan 24 Geod Coin ile ödeme yapılmaktadır. Bu coinler istenildiği zaman TL ya da dolara çevrilebilmektedir. Her bozdurma işleminde küçük bir komisyon kesintisi yapılmaktadır. Biz, kripto paranın caiz olmadığını bildiğimiz için bu coinleri değerlenip değerlenmediğine bakmadan, her ayın 28-29'unda düzenli olarak bozduruyoruz. Bu süreçte Geod Coin döviz gibi değer kazanıp kaybedebiliyor. Teknoloji daha çok tarım, hava durumu ve konum belirleme gibi alanlarda kullanılmaktadır. Bu sistemden elde edilen kazancın dini hükmü nedir? Böyle bir gelir caiz midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Bugün itibariyle caiz olmadığından an itibariyle girişimde bulunmanız ileride bu teşebbüsünüzü meşrulaştırmaz. Uzak durmanızı tavsiye ederim. Başı da sonu da helal olan bir yatırımda bulunun.
Bahsettiğiniz satış sisteminin caiz olup olmadığını şöyle değerlendirebiliriz. İlk olarak, eğer sistemin amacı gerçek bir ürün satışı yapmak yerine, sisteme yeni üyeler kazandırmak ve bu üyelerin giriş ücretleri ya da yaptıkları satın alımlar üzerinden komisyon elde etmekse; yani üst kademedekilerin alt kademedekilerin emeğinden kazanç sağlaması söz konusuysa, bu tür network marketing benzeri yöntemlerin caiz olmadığına dair görüşler bulunmaktadır. İkinci olarak ise, ürünlerin doğrudan tüketiciye satıldığı sistemler, yani doğrudan satış modeli söz konusudur. Bu modelde belirli şartlar sağlandığında satış caiz kabul edilebilir. Sizin bahsettiğiniz satış danışmanlığı sistemi, doğrudan satış modeline daha yakın görünmektedir. Ancak burada da alt üyelerin yaptığı satışlardan, üstte bulunan kişinin herhangi bir emek harcamadan prim alması gibi bir durum olmamalıdır. Bununla birlikte, satışını yapacağınız ürünün helal olması gerekir. Eğer ürün helal değilse ya da faizle çalışan bir firmaya aitse, bu işi yapmak caiz olmaz. Yine de bu yoldan kazanmayı denememenizi tavsiye ederiz.
Selamünaleyküm. Siz, bugünkü teknoloji ile konuşacak olursak bankanın ruhu olan işi yapıyorsunuz. Ücretinizi şirket versin veya vermesin sizin yaptığınız işin adı budur. Daha temiz bir iş bulmalısınız.
Önce bu hatadan ötürü tevbe edin, istiğfar edin. Tekrar benzeri bir bataklığa batmamaya azimli olun. Önceliğiniz bu olsun. İkinci olarak da anaparanızı alın gerisini de belirttiğiniz şekilde sizden uzaklaştırın. Tamamından arınmayı yani tamamını vermeyi tercih ederseniz daha da iyisini yaparsınız.
Aleykümselam. Bu bir telif hakkı meselesidir. Bu kişi sizin yaptığınıza razı olur mu? Bir de yaptığınız değişiklik yüzde kaç değişmiş yapacak programı? Öyle veya böyle satmanıza izin vermediği sürece satışın caiz olmayacağını düşünürüz.
Bu işlemin caiz olmayacağı kanaatindeyiz. Bir tür kumar örneği gibi durmaktadır. Emek yerine şans öne çıkmıştır bu uygulamada. Bilgisayarın hakimiyeti kumarın gizlenmiş gibi olmasını sağlamaktadır. Diğer uygulamada göze çarpan ve fıkhen engel oluşturacak sebeplere gerek kalmadan sadece bu açıdan bile bakıldığında caiz olmayacağı kanaatimizi belirtiriz.
bitcoin konusundaki diğer fetvalar
Bugün piyasada işlem gören coinler ne maldır ne para ne de ticaret eşyası hükmündedir. Bunlar, arkasında devlet garantisi olmayan, fizikî bir karşılığı bulunmayan, değeri tamamen spekülasyon ve sanal ilgiyle şişirilen, hakkaniyetli bir piyasa düzenine sahip olmayan yapılar hâline gelmiştir. Kardeşim, bu gibi şüpheli kazançlara bulaşmak, ateşle oynamak gibidir. Müslüman, nefsine hoş gelen değil Allah’a hoş gelen yoldan gitmelidir. Harama karışmış bir paranın, zekâtını versen de sadakasını dağıtsan da o para senin hanene bereket getirmez. Bu sebeple, sistemi kullanmayı bırakman, kazandıklarını ihtiyaç sahiplerine vermen ve bir daha bu gibi oyunlara tevessül etmemen, dinin ve aklın gereğidir. Rabbim sana helalinden ve bol rızıklar versin. Şüpheli olandan yüz çevirene Allah, daha hayırlısını ikram eder. Buna inan.
Bitcoin veya kripto paralar, "devlet tarafından tanınmaması, fiyat dalgalanmalarının aşırı yüksek olması, gerçek bir karşılığı (maddi değer veya varlık) bulunmaması, takip edilemez olması nedeniyle kara para aklama, terör finansmanı ve yasa dışı işlemlerde sıkça kullanılma gibi gerekçelerle" caiz görülmediğinden alım satım yapmasanız dahi bir kere bile olsa para transferi için kullanmanız caiz değildir.
Evet, böyle biri ile aile hayatı yaşamak kaldırılabilecek şey değildir. Yalnız sen tek başına karar vermemelisin, aile büyüklerinle görüş ve ona göre karar ver.
Belirttiğiniz işlem hâlâ kapalılıklar ihtiva eden ve bir nevi kumara benzeyen bir işlemdir. Şu andaki durumuyla bizim kanaatimiz oradan kazanmanın caiz olmayacağı şeklindedir. Öyle bir para ile de umreye gidilemez.
Kâğıt paranın zekât ile ilgili ne biliyorsanız aynısı dijital para için de geçerlidir. Para olarak muteber olduktan sonra madeni, para ve dijital olmasının zekât açısından farkı yoktur. Birazı kâğıt birazı dijital parası olan da ikisini birleştirerek zekât hesaplar.