Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben oyuncak bebek satışı yapmaya başladım ancak bunun fıkhî olarak ölçüleri ve ahlakı nedir? Bu konuyla ilgili bilgi almak istiyorum.
Cevap
Benzer fetvalar
Şeriat’ımızın canlı resmi ve heykeli yapmayı, bulundurmayı yasakladığı malumdur. Küçük çocukların oynayacağı bebek veya hayvancık şekiller için ise ruhsat veren âlimler olmuştur. Bilhassa kumaştan ya da hamurdan yapılmış oyuncaklara izin vardır. Bugünkü teknoloji ile üretilen ve neredeyse canlısı ile ayırt edilemeyecek kadar dikkat çekici olanlar için ruhsat bulamayan âlimlerden söz edebiliriz. Hüküm olarak bilmemiz gereken şudur: Resim ve cisim şeklinde olan canlılar sakıncalıdır. Sadece çocuklar için ruhsat vardır denebilir. Bu ruhsatı da gevşetmemek yaygınlaştırmamak gerekmektedir.
Bizim kanaatimiz, ayet ve mukaddesata ait yazıların oyuncak, dekor, yeme içme kabı olarak kullanılmasının hatalı olacağı, saygı anlayışımızın azalmasına sebep olabileceği şeklindedir. Ancak, üretilen bu malzemeyi saygıya uygun şartlarda kullanabilecekler için bir sakıncası olmayacağı görüşüne de sadece görüş olarak saygımız olur.
Oyuncakçılık yapılabilir bir iştir. Nelere karşı hassas olunması gerektiğini de bildiğinize göre mesleğiniz sakıncalı değildir. Allah yardımcınız olsun. Namazların dükkânlarda kılınması Cuma için mümkün değildir. Onun haricinde dükkânda namaz kılınması cemaatle elde edilecek sevabı kaybetmek bakımından zarardır. Namazın kabulü açısından ise sakıncası yoktur.
Selamünaleyküm. Yasak olan bir şeyin sanayi mamulü olması ile el emeği olması arasında fark yoktur. Put şeklini alan bir şey yapmamak gerekir.
Selamünaleyküm. Canlı hayvan veya insan figürlerinin heykel şeklinde yapılması caiz değildir. Sadece kız çocukları için bebek oyuncak üzerinde bir ruhsat bulunabilir. Bunun dışındakiler caiz değildir.
Kız veya erkek çocuklarımızın oyun oynamaları fıtrî bir olaydır. Bir şeyin fıtrî olması demek onun dinimizce sakıncalı bulunmaması hatta teşvik edilmesi demektir. Özellikle çocukların bedensel ve zihinsel gelişmelerine katkısı olacak oyunlar çocuklara ulaştırılmalıdır. Çocuklarımızı sadece dini bilgiler vererek ve Kur'an ezberleterek bu hayata hazırlayamayız. Şu var ki, en temel ihtiyaç olan gıdayı bile sınırsız verdiğimizde bir sorun olarak geri gelebiliyor. Her şeyin ölçülü ve disiplinli olması şarttır. Bisiklet esasen mubahtır, yasak olmasını gerektiren bir durum yoktur. Şu ölçülere de dikkat etmeyi ihmal etmeyelim: Bisiklet, çocuk sağlık açısından risk taşımamalıdır. Kız çocuğu kullanacaksa onun bedenine uygun bir bisiklet olmalıdır. Bisiklet kullanılan çevre trafik açısından risk taşımamalıdır. Kız çocuğunun tesettürü zarar görmemelidir. Çocuğumuzun asli eğitimi ve ailesi ile bağlantısı bakımından sıkıntılı bir durum olmamalıdır.
kazanç konusundaki diğer fetvalar
Günah ortamlarına götürmüyorsa ve kanuna aykırı da bir iş yapmıyorsa sakıncası olmaz.
Babanızın gidişatından sorumlu değilsiniz siz. Yapabileceğiniz ikazı yaptınız ve bir kız çocuğu olarak onunla aynı evde yaşamak durumundasınız. Babanızın şarkı söyleyerek kazanacağı para ticaret yaparak kazanacağı para gibi helal olmaz ama bundan siz sorumlu değilsiniz. Siz fırsat buldukça ikazınızı tatlı bir dille yaparsınız, o kadar.
TV tamiri haramdır dememiz zordur. TV iyi işler için de kullanılabilmektedir. Genel olarak zararlı işlerde kullanıldığı için mü'min insanın kalbi onu tamir etmekten rahatsız olur, haram demesek de daha iyi bir iş bulmasını teklif ederiz.
Kefil olmak kazanç getirirse helal olmaz. Kefil olmak insani bir yardımlaşmadır, ticari bir kazanç yolu değildir. Kefil olan sadece kefalet için mesela noter masrafı oluyorsa veya bilet alıp bir yere gitmesi gerekiyorsa o masrafları alabilir. Gerisi helal olmaz.