Fetva Meclisi
Soru
Hocam MHRS üzerinden randevu aldım ancak daha uygun bir saat bulunca hızlıca o randevuyu da aldım ve diğerini iptal ettim. Bunun sonucunda bana on beş gün randevu cezası verildi. Ceza sistemine giren bir iş yaptığımı bilmiyordum ama farkında olmadan randevu arayan kişilerin haklarına girmiş olabilir miyim diye düşünüyorum. Aynı doktora gideceğim için bu durumu önemsememiştim. Eğer hakka girdiğim bir durum varsa, tanımadığım insanlarla nasıl helalleşebilirim? Bu konuda içim hiç rahat değil. Ne yapmam gerektiği hakkında bir yol gösterirseniz çok sevinirim.
Cevap
Benzer fetvalar
Bilerek bir insanın hakkını gasp etmek, ona zulüm olacak iş yapmak caiz olmaz. Devletin idari bir otorite kuramadığı ya da kendisine yakınları kolladığı bir sistemde de ezilmemek doğru olandır.
Burada iki durum var. Birincisi, anlaşılan işin eksik yapılması yani ortadaki eksikliğin giderilmesi veya ücretten kısılmasıdır. Buna yerine getirilmeyen hakkın alınması da diyebiliriz. İkincisi de ustanın cezalandırılmasıdır. Önce ikinci durumu netleştirelim: Mahkeme dışında kişilerin kendilerinin manevi zararı tazmin, hatayı cezalandırma gibi uygulamalar yapması yoktur, helal değildir. Bunu ancak mahkeme yapabilir. Birinci duruma gelince yani eksik bırakılanı isteme durumunda ise ustanın eksik bıraktığı ama ücretini de istediği bölümü vermeme durumunda şöyle yapabilirsiniz: Aynı işi yapan/yaptıran iki kişi ile görüşüp onlardan sözleşilen ile yapılan arasındaki farkı tespit ettirirsiniz. Bunlar bilirkişi konumunda olmuş olurlar. Aradaki eksik bırakılan farka karşılık olan miktarı yapmanız gereken ödemeden kısabilirsiniz. Yalnız bunu yaparken hak yiyen duruma düşmemeniz için; Yazılı sözleşmenizi ölçü almalısınız. Bilirkişi durumundakileri yönlendirmemelisiniz. Yasal yollarla zararınızın tazmini mümkün ise bunu kendiniz yapmamalısınız. İlave bir kesinti yapmamalısınız. Sadece ortadaki zararı alabilirsiniz. Mesela sözleşmede bulunduğu halde kapıyı takmadı ise o kapıya karşılık olan ücreti kesebilirsiniz. Fıkıh kitaplarımızda bunun örnekleri vardır.
Pek mübarek bir iş yapıyorsunuz, dualı ve bereketli bir işiniz var. Bunu böyle bilin. Kural olarak da şunu bilmelisiniz: Hastanede sizin yöneticiniz durumunda olan kişi veya birim size izin vermediği veya size müsamaha edebileceğini bildirmediği sürece bir dakika da olsa oradan vaktinden önce ayrılmanız sizi vebal altına sokar. O süreye ait kazancınız da en azından şüpheli kazanç olur ve ahirette hesabını verirsiniz. Yöneticinizden izin alarak yaptığınızda ise sakınca olmaz. Allah yardımcınız olsun. Âmîn.
Selamünaleyküm. Siz 'verdiğiniz derslerin' ücretini alıyorsunuz. Bir nedenle vermediğiniz derse ücret alamazsınız. Siz oraya gidip, ders verir gibi bekleseniz alacağınız ücret size helal olabilir.
Selamünaleyküm. Mesele kul hakkı ila alakalı bir mesele ise o hakkı sahibine iade etmek veya onunla helalleşmekle tövbeniz yerini bulmuş olur. Hak sahibi ile helalleşin, sıkıntınız inşallah biter.
Allah yardımcınız olsun. İnsan sağlığı ile alakalı bir iş yapmak sürekli sevap kazanma durumunda olmak demektir. Belirttiğiniz bu ayrıntı ile alakalı olarak şunu söyleyebiliriz: - Elbette gücünüzün yetmediği işten sorumlu olmazsınız. Sizin üstünüz olan yöneticilerin esnek bıraktığı konuda sizin zorlanmanız gerekmez. Neticede siz bir memursunuz, amirinizin emrettiğini yapmanız yeterlidir. Siz elinizden geleni yapmaya çalışın. Yazdığınızda yalan ve aldatma olmasın. En azından normlara yakın olduğuna kanaatinizle karar vermelisiniz. Tamamen yanlış bir bilgi hem o insana zarar vermek hem devleti aldatmak olabilir ki bunu caiz göremeyiz. Üst amirlerinizi bu konularda uyarın, yetişmiyor diyerek bilgilendirin ki vebal sizde olmasın.
doktor konusundaki diğer fetvalar
El çizgileri, genetik ve fiziksel özelliklerimizin bir parçasıdır. Tıbbi açıdan ellerimizdeki çizgiler sağlık durumumuz veya genetik yapımızla bazı ilgili ipuçları verebilir. Yalnız el çizgilerini okuyarak geçmiş veya gelecek hakkında bilgi verme iddiası İslam’da kabul edilemez ve gayba dair bilgiyi iddia etmek anlamına gelir. Bu tür uygulamalara inanmak günahtır ve inanç zedelenmesine yol açabilir. Doktorun geçmişle ilgili söyledikleri doğru olsa da, bu gaybdan bilgi aldığı anlamına gelmez. Tesadüfler veya genel bilgilerle açıklanabilir. Geleceğiniz Allah’a aittir ve sizin dualarınıza, çabanıza ve O’na olan tevekkülünüze bağlıdır. Bu tür düşünceleri zihninizden çıkararak hayatınızı Allah’ın rızasına uygun bir şekilde şekillendirin.
Bedenimiz Allah Teâlâ’nın emanetidir. Rabbimiz emanetinden dolayı kıyamet günü hepimizi hesaba çekecektir. Beden üzerinde kalıcı değişiklik yapmayı haram kılan da odur. 1- Beden üzerinde kalıcı olmayan değişikliklerde avret mahalli dediğimiz bölgenin (göbekle diz kapağı arası) kadın doktora dahi olsa gösterilmesi caiz değildir. Şeri sayılabilecek bir özür varsa kalıcı olmayan müdahale için avret bölgesi kadın doktora açılabilir. Yine burada kadın doktorun bulunmadığı yerde erkek doktorun bu müdahaleyi yapmasıyla ilgili ayrıca ruhsat durumu değerlendirilir. Kadının zihinsel yorgunluğu, istişareyle karar verilmiş bedensel yorgunluğu şeri özür kabul edilebilir. 2- Beden üzerinde kalıcı yapılacak değişiklikler ancak kadının can tehlikesi gibi durumlarda Müslüman, uzman bir heyetin raporuyla mümkün olabilir. Keyfî ya da can tehlikesi oluşturmayacak durumlarda kalıcı değişiklik mümkün değildir. Kordon bağlatma işlemi de buna göre değerlendirilir.
Uyuşturucu içeren ilaçlar ancak uzman doktorun tavsiyesiyle ve alternatifi bulunmadığı durumlarda kullanılabilir. Böyle bir ilaç kullanan ne dediğini anlayamayacak kadar ilacın etkisi altında kalıyorsa onun namazı caiz olmaz. O iyileştiğinde namazını kılar veya kaza eder. Dediğini anlayabiliyor, yaptığı hareketleri bilinçli yapabiliyorsa uyuşturucu içeren ilaç kullanmış olsa da namazı kabul olur. O halde iken namaz kılmasında hiçbir sakınca olmaz.
a-Tıp budur, böyledir. Bunu eğitim kalitesinden ödün vermeden değiştirmek zor gibi görülmektedir. Siz, kendi adaletinizi kendiniz tanzim ederek ileriki kaçamaklara da kapı aralamış olabilirsiniz. Özet olarak şunu söyleyebilirim: Bölüm sorumlusu hocanız izin vermedikçe oradan on dakika ayrılmanız bile caiz olmaz. Mesele sadece ücret meselesi değildir. Sizin orada ücret almanızdan önce mesleğin inceliklerine vakıf olmanız söz konusudur. Bu incelik sadece tıbbi bilgi değildir; kalabalık veya az insanlarla muhatap olmak, göreve sadakat gibi başka yerde elde edemeyeceğiniz birikiminiz olmaktadır. Görevi hocadan izinsiz terk etmeniz iş aksasın veya aksamasın yanlıştır. Böyle başlarsanız doktorluğunuz da tartışılır olur Allah göstermesin. b-Avret hassasiyetiniz elbette imanınızdan ve hayanızdan geliyor. Keyfi bir durum olmadıkça hastanede ve tedavi şartlarında zaruretler söz konusudur. Sizin erkeğe sonda takılmasını bilmemeniz mesleğiniz açısından bir eksiklik olacaksa zaruret şartlarına göre hareket edebilirsiniz. Doktor olduktan sonra kendinizi evinizdeki gibi rahat hissetmeniz elbette mümkün olmayacaktır. Dikkat edeceksiniz, tavizden yana olmayacaksınız ama ameliyathane şartlarına uyacaksınız. Allah yardımcınız olsun.
Tıp dünyasında genel kabul görmüş kıyafetler kullanılmaktadır. Beyaz tercih edilmesinde temizliğin belli olması vb. hususlar olsa da herhangi bir dinî boyutu olan bir konu değildir. Ameliyat vb. durumlarda da kullanıma göre farklı tarzda önlükler kullanılması doğaldır. Müslüman doktor, hangi önlüğü giyerse giysin insan ile temasın birebir olduğu bir alan olduğu için kibre kapılmama mücadele vermesi ise onun cihat alanlarındandır. Doktorluk mübarek mesleklerden görülmektedir. Bir insanın hayatına etki etmek çok önemlidir. Yaratıcısını unutmadan, insanlara saygısını yitirmeden yapılan hizmet mübarektir. Böyle bir hizmet vesilesi ile bir insanın sağlığına kavuşması, o kişinin yaptığı ibadetlere vesile olmaktır. Her an kendini hem maddi hem manevi geliştiren, insanlığa hizmeti bir dava gören doktor olana dualar ederiz. Rabbimizi unutmadan, kibir önlüğü giymeden hizmet etmeleri nasip olsun.
Sendikaya üyelik aynı meslek grubuna sahip olan kimselerle dayanışma demektir. Sahip olunan hakkın korunması veya elde edilmesi açısından değerli görülebilir. Yeter ki sendika kötülüğe hizmet etmesin, haksız bir işin savunuculuğu yapmasın veya sömürü/şantaj aracı olarak kullanmasın. Kanuna aykırı olmadığı kesilen parada da devletin bu sendika aracılığıyla verdiği parada da sorun yoktur. Bu konuda aynı mesleğe ve derde sahip kardeşlerinizle bir arada olmanızı tavsiye ederiz.