Fetva Meclisi

Evliliğin sonlandırılmasında üç yöntem vardır: - Talak, - Fesih, - Hul’ Üçü ile de evlilik sona erer ama bunlar birbirlerinden farklı olan uygulamalardır. Benzerlikler ve farklılıklarını şöyle özetleyebiliriz: 1- TALAK: Erkeğin kullandığı bir yetkidir. Onun rızası ve sözü ile geçerli olur. Gerçekleşmesi için mahkeme kararına gerek yoktur. Birinci, ikinci kademelerinde erkek iddet süresi bitmeden talakı geri alabilir. İddet bittikten sonra ise birinci ve ikinci kademede kadın isterse yeni bir nikâhla olmak şartı ile evlenebilirler. 2- HUL’: Kadının boşanmak istemesi ve bunun karşılığında kocası ile pazarlık etmesidir. Mesela aldığı mehri geri vererek veya başka bir şekilde anlaşır ve erkeğin “evet” demesi ile aralarındaki nikâh biter. Hul’ nikâhı sonlandırması bakımından bir bain talaktır. Hul’ için mahkeme kararı gerekmeden gerçekleşme olur. Böyle bir ayrılıktan sonra yeni bir akit ve yeni bir mehir ile tekrar evlenebilirler. 3- FESİH: Mahkemeye başvurulması ve mahkemenin aradaki nikâh akdini kaldırması (feshetmesi) ile gerçekleşir. Mahkemenin bu kararı ile taraflar birbirlerinden bir talepte bulunmazlar. Kadın, ödenmemiş ise mehrini alır. Böyle bir kararı mahkeme, eşlerden birinde eşlik yapamayacak eksiklik bulunması, erkeğin ev idare edemeyecek durumda olması, nikâhın esasında bir arıza bulunması, eşlerden birinin riddeti yani dinden çıkması gibi sebepler üzerine böyle bir karar verir. Mahkeme kararının geçerli olması için kadın veya erkeğin rızası gerekmez.

Nikâh akit demektir. Bir araya gelme de ayrılma da bu akit üzerinden yürür. Nikâh akdi, iki kişinin bir arada bulunma durumunu belirler. Bir boşama gerçekleştiğinde bu akit o boşama işlemini üzerine alır. Nikâh akdinin üç düğümü vardır. Boşamalardan her biri bu düğümlerden birini çözmektedir. Bir boşama gerçekleştiğinde bu düğümlerden biri çözülmüştür. Beş değil elli yıl sonra bile o nikâh artık iki düğümlüdür. O nikâhın üzerine bir düğüm daha ilave edilemez. Çünkü nikâh akdi yansıtmaktadır. Akit de önceden yapılmış bitmiştir. Ric'i talak demek, geri kalan iki düğüm üzerinden evliliği devam ettirmeyi kabul etmek demektir. Ama bu iki düğüm, helalliği sağlama bakımından üç düğümle aynı güçtedir. Bir başka talak daha gerçekleşecek olsa yine durum aynı olur. Üçüncü talakla beraber artık akdin üç düğümü de çözüldüğü için bildiğiniz gibi başka biri ile bir akitten sonra ve o akit de usulüne göre çözüldükten sonra ancak yeni bir akit imkânı doğar ki o sıfır bir akittir, eskisi ile hiçbir ilişkisi yoktur. Birinci düğümün çözülmesinin ardından kalan iki düğümle beraber erkek geri dönmeyi düşünürse yani ric'at yapacaksa bu, kadının üç aybaşı olup temizlenmesine denk olacak bir süreden önce (yaklaşık olarak üç ay) gerçekleşmelidir. Eğer üç aybaşı dönemi geçtikten sonra erkek böyle bir dönüş yapacaksa, geri kalan iki düğüm de kendiliğinden çözülmüş olacağından erkek ancak yeni bir akitle kadının karşısına çıkabilir. Ve yine sıfırdan bir akit yaparak nikâhlanabilirler. Meselenin özeti budur. Allah'a emanet olun.

Bir erkeğin eşini boşamasına TALAK denmektedir. Talak erkeğin hakkıdır. Erkek bu hakkı üç kere kullanabilir. Birinci ve ikinci kullanımında geri dönme yani yaptığı talakı geri alma hakkı vardır. Üçüncü talakı kullandıktan sonra ise geri dönme hakkı yoktur. Üçüncüden sonra aynı kadınla tekrar evlenebilmesi için o kadının başka bir erkekle normal bir evlilik yapması ve ondan da hileli olmayan bir şekille boşanması gerekir. Bu süreçten sonra tekrar ilk kocası ile yeniden evlenebilir. Elbette bunun şartları vardır. Bakara suresinin 228.ayeti bu hususu beyan etmektedir. Talakın nasıl olacağına dair ayrıntılara girmeden sorunuzun cevabı olan bölümü sadece bu ayetten alarak şunları tespit edebiliriz: a- Erkek kendisi boşama yapmış ise yani bir mahkeme kararı ile boşanmış değillerse, b- Talak birinci ve ikinci talak ise, c- Kadın, talak sözü kullanıldıktan sonraki bekleme süresi olan İDDET süresinde ise ki bu süre kadının üç kere ay başı olması durumudur, d- Erkeğin kadına işkence yapmak gibi bir kastı yoksa ki bunu bilirkişi veya hakem ya da mahkeme tespit edebilir. Bu ilkeler dâhilindeki bir boşamayı erkek geri alabilir. Kadının da buna itiraz hakkı yoktur. Genel hüküm böyledir. Bu talak çeşidine RİC’İ TALAK denmektedir. Elbette talak konusunun sadece bir paragrafı denebilecek kadar kısa bir bölümünü oluşturmaktadır bu başlık. Diğer ayrıntıları için muhakkak ehline sorulması gerekir.

Selamünaleyküm. Kadının boşandığı erkekten nafaka almasının ayrıntıları şu şekildedir: 1- Talak ric'î talaksa, talak yokken nasıl bütün ihtiyaçlarını erkek gideriyordu ise aynı ihtiyaç giderme erkeğin görevi olarak devam eder. Bu talak çeşidi ile iddet beklerken kadın, iddetin bitmesi ile nafaka yükümlülüğü de biter. İddet, üç hayız dönemi beklemenin adıdır. Buna nafaka diyelim veya demeyelim bu görev erkeğin görevidir. Ric'î talak, eşler arasındaki bağın tamamen kopmadığı, erkeğin eşini geri alma hakkının bulunduğu talaktır. 2- Talak bain talak ise iki durum vardır: a- Boşanan kadın hamile ise eğer hamilelik bitene kadar her halükârda nafaka erkeğin yükümlülüğü arasındadır, kadına nafaka verecektir. Hamilelik sona erince nafaka da biter. Bu nafaka, kadının barınması, giyinmesi ve yeme içme gibi ihtiyaçlarıdır. b- Hamile olmayan kadın, bain talakla boşandıktan sonra erkekten nafaka alamaz. İddeti biter bitmez kadın yabancı biri durumuna geçer. Bain talak, geri dönüşü olmayan boşamanın adıdır. 3- Talakla beraber, ödenmemiş olan mehir aciliyet kesbeder, hemen ödenmesi gerekir. 4- Çocuklar kadının yanında kalsalar bile masrafları babaya aittir. Buna çocuk nafakası da diyebiliriz. Çocuk, kız çocuğu ise nafakası ölüm ve evlilik vaktine kadar babaya aittir.

Buna fıkıh ilminde HUL’ denmektedir. Hul’, kadının erkeğe mal teklif edip boşanmayı sağlamasıdır. Bu gerçekleştiğinde boşanma ortaya çıkar. Ve bu boşanma da bir BAİN TALAK olur. BİR BAİN TALAK da şu anlama gelmektedir: Yeni bir evlilik yapar gibi yeni bir nikâh akdi ile bir araya gelmeniz mümkündür. Ama bunu muhakkak kendiniz için bir ibret noktası olarak tutun diye size tavsiye ederiz.

Selamünaleyküm. 1- Her şeyden önce bu yöntemin doğru bir hareket olmadığını bilmek gerekir. Müslüman'ın, nikâhı üzerinden konuşması hatadır. Elbette, bunun neticesi öyle veya böyle gerçekleşir. 2- Belli bir işe bağlı kullanılan talak hakkı, o işin gerçekleşmesi ile beraber ortaya çıkar. 'Şu iş olursa karım boştur' ye da eşine hitaben: 'şu işi yaparsan boşsun' türünden sözler üzerine, o iş gerçekleşince talak da gerçekleşir. 3- Bu durumda bir talak hakkı kullanılmış olur. Bir talak ile boşama kuralları devreye girer. 4- Bu tehdidin üç kere tekrarlanması ise, büyük oranda üç talakın kullanılması anlamına gelir. Böylece şart yerini bulduğunda yani o, olursa denen şey gerçekleştiğinde de üç talak gerçekleşmiş olur. Üç talakla boşamadan sonra da geri dönüş yoktur. Sizin sorunuzda üç talak hakkının kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Aleykümselam. Sorunuzu yüz yüze bir müftülüğe giderek sormanız daha yararlı olur