Fetva Meclisi
Soru
Hocam öncelikle selamünaleyküm. Benim sorularım şu, şimdi ben internetten telif hakları olan birkaç eğitim seti indirdim. Sonradan baktım ki bu setlerin birkaçı bulunduğum üniversitenin kütüphanesinde varmış ancak yaz tatili olduğu için alamıyorum. Ben de dedim ki yazın boş vakitte bu setleri yapıyım nasılsa okulda olsam oradan alabilirdim deyip yapardım. Sizce düşüncem ne kadar doğru? Ayrıca bu indirdiğimiz korsan içeriklerin parasını elimiz bollaştığında veya 3-5 sene sonra vs. para verip satın alsak üzerimizde ki bu kul hakkı gider mi? Son olarak mesela bu illegal olarak kullandığım eğitim setleri caiz değil evet ama buradan öğrendiklerim üzerine kurmuş olduğum eğitimim ne derece hayırlı olur? Teşekkür ederim.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Telif hakkına saygılı olunması temel prensibimiz olmalıdır. Sahibinin kanunen gerekli olan koruma tedbirini almamış olması, örfen kullanıma belli ölçüde izin veriliyor sayılması gibi nedenlerle sözünü ettiğiniz ürünler kullanılabilir. Muhtevasında haramlık bulunan bu tür ürünler için korunmuşluk fıkhen söz konusu olmaz. Bunu da bilelim.
İnternette PDF şeklinde bulunan bir eserin internet ortamında kullanılıp istifade edilmesinde sakınca olmaz. İndirilerek kullanılmasında ise özellikle bir indirme yasağı konmamış ise yine indirilebilir. Bütününün indirilmesi yasaklanıyorsa bütünü, belli bölümlerinin yasağı varsa o bölümleri, ticari maksat için indirilmesi yasaklanıyorsa o şekilde indirilmesi caiz olmaz. Telif haklarına saygı gösterilmesi dini bir vecibedir.
İnternetten veya başka bir kaynaktan 'telif hakkı' kovalanan bir eseri kullanmak doğru değildir. Eğer bu kullanıma ona sahip olan firma sessiz kalıyorsa kullanılabilir. Özellikle izin verilmeyeceği belirtilen nesneleri kullanmamak gerekir. Kartla alışveriş, ikinci bir harama aracı olmayacaksa yapılabilir. Mesela, zamanında ödenmediği için üzerine faiz getirilmesi bir tür harama alet olmak olacağı için caiz olmaz. Allah'a emanet olun.
Selamünaleyküm. Helal olan reklamdan para kazanmanızda sakınca olmaz. ortada bir telif hakkı da olmadığına göre mesele yok demektir ama insanların oyunla meşguliyetine sebep olmak, hayatı oyun-eğlenceden ibaret gibi algılayan kültüre destek olmak insanı vebale sokabilir. Bir de bu açıdan bakın.
Evet, telif haklarına saygılı olmak gerekir. Telif hakkı da neticede bir kul hakkıdır. Ancak belirttiğiniz kadarı ile ortada bir telif hakkı ihlali bulunmamaktadır. Yayıncıların kitabı basmak, teknik bir yöntemle çoğaltmak ve benzeri ihlallere itirazları olmaktadır. Sizin yaptığınız kitaptaki bilginin bir nevi reklamı olabilir zannederiz. İleri derecede bir ihlal olmadığını zannederiz.
Birkaç dakikalık gecikmeler veya benzeri ihmaller bir kasıt ve baştan savma nedeniyle olmadıkça kazancınızı haram etmez. Siz öğrenciler üzerinden o eksikliği telafi etmeye gayret edin. Kazancınızdan bir miktarını da sadaka olarak verin.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Beşeri sistemlerin idam veya başka bir cezasını dinen soruşturmak mümkün değildir. Dinimiz kurallarına göre ise farklı yöntemlerle de olsa ölüm cezası vardır.
Selamünaleyküm. Hiçbir sakıncası yoktur, Allah kabul etsin.
Selamünaleyküm. Yüksek okula gönderirken hata ettiğinizi bilmeliydiniz. İki yıllık okullarda ve diğerlerinde bu tür açılımlar hemen herkesin tehlikesidir. Bundan sonraki bölümde tavrınız normaldir. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. Evet, zekât ve fitrenin kurumsal çalışmalarda kullanılması caiz olmaz, direk fakirin eline verilmelidir. Eğer siz verirken zekât kaydı koyarak verdi iseniz inşallah sıkıntı olmamıştır. Allah kabul etsin.
Selamünaleyküm. Böyle şeyler bilmiyorum.
Selamünaleyküm. Bir çocuğun anne babasının arasına girmesi başarısız bir uygulama olur genelde. Annenizi himaye edin, ona moral verin ama babanızla bu konuda muhatap olmayın. Sadece babanızı, yaptığını gizli yapmaya teşvik edersiniz, daha ilerisi olmaz. Allah size sabırlar versin.