Fetva Meclisi
Soru
Allah'ın selamı üzerinize olsun Hocam. Şimdiye kadar kul hakkı konusunda yeterince hassas davranmadığımızı fark edince arkadaşımla ben her şeyi sorgulamaya başladık. İnternetten film ve müzik indirmenin kul hakkına gireceğini belirtmişsiniz. Biz de basit aklımızla bu sonuca ulaşmıştık. Bizim aklımızın yetmediği husus: TV’den herkese yayınlanan bir dizinin (herhangi bir bedel ödemeden TV’den seyredebiliyoruz.) çeşitli internet ortamlarından bilgisayarımıza indirmenin de kul hakkına girip girmeyeceği. Kimi durumlarda bu diziler, üretici firma tarafından ayrıca DVD ortamında satışa sunulabiliyor. Kimi durumlarda ise üretici firmanın TV’de bu dizileri yayınlamak dışında bir kazanç beklentisi olmuyor. Dolayısıyla DVD veya başka bir ortamda satışı da olmayabiliyor. İlk anda düşününce biz bu dizileri TV’de yayınlandığı anda videoya da kaydedebilirdik diyoruz. Böyle olunca indirilebilir gibi bir sonuca ulaşıyoruz. Ancak kendi aklımıza güvenmiyoruz. Müslümanın hassas davranması gerektiğini sizden öğrendik hocam. Allah razı olsun.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm.Meseleyi, Şeriat nezdinde hak oluşturacak mal durumunda olmayan nesneler açısından ele aldığınızda söz konusu bir yasaklık yoktur. Ne var ki, öyle bir nesne ile meşgul olmak da ne kadar caiz olabilir, bunu da düşünmek gerekir. Sanatçının şarkıları için de bunu kullanabiliriz.
Müftüler caizdir dese bile mü’min kalbine danışmalıdır. Böyle bir hakkın olmayacağını iddia etmek zordur. Mümkün olduğu kadar dikkat etmek gerekmektedir. Ama dediğiniz gibi yüzde yüz uzak durmak zorlaşmıştır. Elimizden geldiği kadar dikkat edelim bari. Allah’a emanet olun.
Dijital ürünler (font, yazılım, tema vb.) mülkiyet hakkı kapsamındadır. Sahibi tarafından “izinsiz kullanılamaz, satılamaz” denmişse bu ürünü izinsiz çoğaltmak ve satmak kul hakkına girer ve haramdır. Tıpkı bir kitabın fotokopisini izinsiz çekip satmak gibi bu da emek hırsızlığıdır. Mümkünse ürünü yapan kişiden helallik istenmelidir. Helallik alınamıyorsa, satışlardan elde edilen kazanç tahmini olarak hesaplanmalıdır. Bu kazanç, hak sahibine ulaşılamıyorsa, onun adına bir hayır kurumuna veya ihtiyaç sahibine sadaka olarak verilmeli. Verirken şöyle dua edilebilir: “Allah’ım, bu sadakayı hakkını ihlal ettiğim kişi adına kabul eyle. Beni onun hakkından dolayı sorumlu tutma.” Allah, samimi tövbe eden kulunu asla mahcup etmez. Vicdanın seni rahatsız ediyorsa, bu seni Allah’a götürüyordur. Devam et bu yolda, Allah seni muhafaza etsin.
Selamünaleyküm. Telif haklarına bilhassa ilmi alanlarla alakalı işlerde dikkat etmek gerekir. İzin verilmeyeni indirmek caiz olmaz ama oradan öğrenilen bilgi haram bilgi değildir. Yapmamanız gereken bir işti. Tekrar satın alma ve benzeri yönteme de gerek yoktur.
Selamünaleyküm. Evet, şu andaki 'telif hakkı' mantığını eski kitaplarımızda bulmak mümkün değildir. Yeni bir mesele olarak, kitaplarımıza girmiştir. Bu husus, muasır ulemanın görüş beyan ettiği, içtihat etmeye çalıştığı konulardandır. Bu nedenle âyet veya hadisle direk desteklenmesi mümkün değildir. Ama dolaylı yollarla âyet ve hadis desteği ile belgelendirilmektedir. Sizin belirttiğiniz yönü ise, size göre doğru olan bir mantığa dayanmaktadır. Nihayetinde bir içtihat meselesidir bu, ehli olan içtihat eder. Allah'a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Telif hakkı korunmamış eserler üzerinden ticaret yapılabilir. Bütün dünyada TV kanallarından canlı yayınlanan ve yayınlanma yasağı getirilmeyen bir ürün için yasak dememiz zordur.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Tesettür, Allah'ın emirlerinden bir emirdir. Kimine namaz ağır gelir kimine de oruç. Size de tesettür ağır geliyor. Ağır geldiği için de her şeyi terk etmeniz gerekmez. Sırası gelince o da gerçekleşir. Sabırla ve sebatla yol almaya çalışın. 'Olmuyor' demeyin, 'henüz olmadı, olacak' deyin.
Selamünaleyküm. Ortağınızın sizinle ilgisi olmayan işindeki haramı sizin meseleniz değildir.
Selamünaleyküm. Çamaşırda bir leke görmedikçe rüya ile gusül gerekmez.
Selamünaleyküm. Hiç kimseye, asla bunları zikretmeyin. Sizinle beraber bunlar da ölsün gitsin. Siz de unutun. Tevbenizi koruyun. Sorulduğunda da bunlara cevap vermeyin.
Selamünaleyküm. Burada direk faize hizmet ile 'olabilir' olan arasındaki farka dikkat ederiz. Sizin ürününüzün direk faize bir alanda hizmet etmesi söz konusu ise o mesleği bırakabilirsiniz de. Değilse bırakmanız gerekmez, yapabilirsiniz.
Selamünaleyküm. Bu namazınız inşaallah tamamdır. Allah kabul etsin.