Fetva Meclisi
Soru
Hocam, malumunuz artık bilişim sektöründeki korsancılık çok ileri boyutlarda. Korsan filmin, programın girmediği bilgisayar kalmadı denilecek kadar az. Şayet bu, hak ihlaliyse müslümanlar olarak gerçekten ciddi bir bilinçlenmeye ihtiyacımız var. Bu konuda hocalarımızın da net bir duruşları yok; kimisi düşünce ürünüdür telif hakkı olmaz, diyor kimisi ticarete dökülmediği taktirde cevaz veriyor. Kafalarımız karışık. Ben bunu ciddi bir problem olarak görüyorum. Eğer kul hakkıysa bunun hesabını nasıl verebiliriz?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Telif hakkına saygılı olunması temel prensibimiz olmalıdır. Sahibinin kanunen gerekli olan koruma tedbirini almamış olması, örfen kullanıma belli ölçüde izin veriliyor sayılması gibi nedenlerle sözünü ettiğiniz ürünler kullanılabilir. Muhtevasında haramlık bulunan bu tür ürünler için korunmuşluk fıkhen söz konusu olmaz. Bunu da bilelim.
1- Kul hakkı, fırından ekmek çalmakta olduğu kadar teknolojik bir üründen, iletişime kadar bir insanın elinde hak olarak bulunan her şeyde vardır. 2- Kul hakkı, Müslüman'ın Müslüman'a karşı titizliği ile sınırlı değildir. Müslüman olmayanların da hakları kul hakkıdır. 3- Film izlemek konusunda daha geniş düşünmeye mecburuz; masrafına değip değmediğine henüz karar verebilmiş değiliz. Allah'a emanet olunuz.
Okuduğunuz bölüm, bu tür risklerden hiçbir zaman emin olamayacağınız bir bölümdür. Bugün değilse yarın benzeri bir risk sizi bulacaktır. Belki de zamanla bunları risk dahi görmeyebilirsiniz. Kalbinizin huzursuz olduğu alanı, zamanı, ortamı terk etmekten başka çareniz de yoktur. Şimdi böyle rahatsız oluyorsunuz, maazallah rahatsız olmayacağınız bir zaman gelirse...
Yüzde yüz haklısınız. Sizin gibi düşünüyorum, sizi haklı buluyorum, üstüne söyleyecek bir söz de bulamıyorum. Sadece sizden dua istiyorum. Ben de size dua ederim.
Selamünaleyküm. Evet, şu andaki 'telif hakkı' mantığını eski kitaplarımızda bulmak mümkün değildir. Yeni bir mesele olarak, kitaplarımıza girmiştir. Bu husus, muasır ulemanın görüş beyan ettiği, içtihat etmeye çalıştığı konulardandır. Bu nedenle âyet veya hadisle direk desteklenmesi mümkün değildir. Ama dolaylı yollarla âyet ve hadis desteği ile belgelendirilmektedir. Sizin belirttiğiniz yönü ise, size göre doğru olan bir mantığa dayanmaktadır. Nihayetinde bir içtihat meselesidir bu, ehli olan içtihat eder. Allah'a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Kitabımız Kur'an’a ihtiram asla ihmal edemeyeceğimiz bir görevimizdir. Babanızın düşüncesi takdire şayandır. Ancak uygulamada ortada gözle görülür, elle tutulur bir Kur'an âyeti de yoktur. Dolayısıyla bir Mushaf gibi bilgisayarın da hürmet görmesi gerekmez. Özellikle horlamak ise hatadır.
çizgi film konusundaki diğer fetvalar
Dine hizmet amaçlı çocuk eğitimi ve benzeri alanlarda kullanılan filmler yapabilirsiniz. Konusu sakıncalı ya da keyfi olan filmler için endişe etmekte haklısınız. Allah'a emanet olun.
Eğitim amaçlı çizgi filmlerin, içeriğinde bir sakınca olmaması halinde kullanılabileceği konusundaki ulema görüşünün doğru olduğunu düşünüyorum. Asrımızın getirdiği teknik gelişmelerden ve çok müessir yollardan birisi olarak değerlendirilmesinde yarar olacaktır. Allah'a emanet olunuz.
Zorluklardan arındırılmış bir imtihan temenni edebilirsiniz ama yoktur öylesi. Ailece çizgi film izlemek diye bir zaruret mi var? İnternet ortamında koruma altına alınmamış malzemeleri kullanabilirsiniz sadece.
“Eğitim” maksadı ile yapılabilir ama bu eğitim maksadını ne kadar o çizgide tutabileceğimiz ve ruhsat sınırlarını muhafaza edebileceğimiz önemlidir.
Sadece geleceği düşündürdüğü için böyle bir çalışmaya şirk damgası vurulmamalıdır. O gelecek denen sahnedeki içerik ele alınarak hüküm verilmesi daha isabetli olacaktır.