Fetva Meclisi
Soru
Çocuklar için çizgi film kanalı bile olsa arada çıkan haram içerikli reklamlar insanı günaha sokuyor. Bu haramlardan kaçınıp, çocukları korumak için aynı çizgi filmleri internetten açalım desek bu sefer de telif hakkı söz konusu oluyor. Ne yapmalıyız, telif hakkı burada da geçerli midir?
Cevap
Benzer fetvalar
Size TV’yi tamamen kapatın, atın diyemeyeceğim ama iki soruyu da nasıl cevaplarsınız onu da bilemem. Birincisi, nereden İslamî dediğiniz filmleri bulacaksınız? İkincisi de çocuğu nasıl sınırlayacaksınız? Dadandıktan sonra kontrol o kadar kolay değil. Ve şunu da biliniz, evet katkısı olur ama TV çocuk için tek çare değil. Kendinizi daha geniş bir alanda görmeye çalışın. İnterneti ilk dönemler için daha kolay kontrol edebilirsiniz mesela. Öyle veya böyle anne baba olarak siz kendi sorumluluğunuzu başka birine devretmeyin. Siz biiznillah yetersiniz. Allah yardımcınız olsun.
Mubah olan işleri yaparak para kazanmakta sakınca olmaz. Aile ile veya başka bir alanla ilgili yapacağınız yayınlarda şu inceliklere dikkat etmeniz gerekir: İşleyeceğiniz konu helal bir konu olmalıdır. Kadın veya erkek avretinin teşhiri olmamalıdır. Reklam söz konusu ise haramın reklamı olmamalıdır. Küfür dünyasının kültürünü ve aile tarzını öne çıkaran ayrıntılara dikkat etmelisiniz. Kul hakkı ihlali denebilecek sıkıntılara girmemelisiniz.
Evet, telif haklarına saygılı olmak gerekir. Telif hakkı da neticede bir kul hakkıdır. Ancak belirttiğiniz kadarı ile ortada bir telif hakkı ihlali bulunmamaktadır. Yayıncıların kitabı basmak, teknik bir yöntemle çoğaltmak ve benzeri ihlallere itirazları olmaktadır. Sizin yaptığınız kitaptaki bilginin bir nevi reklamı olabilir zannederiz. İleri derecede bir ihlal olmadığını zannederiz.
Selamünaleyküm. Telif hakkına saygılı olunması temel prensibimiz olmalıdır. Sahibinin kanunen gerekli olan koruma tedbirini almamış olması, örfen kullanıma belli ölçüde izin veriliyor sayılması gibi nedenlerle sözünü ettiğiniz ürünler kullanılabilir. Muhtevasında haramlık bulunan bu tür ürünler için korunmuşluk fıkhen söz konusu olmaz. Bunu da bilelim.
Çocuklarımızın meleksiz bir odada bulunmaları doğru mu ki onların odalarında caiz olsun? İki hususu dikkatinize sunmak isterim. Birincisi, meseleye sadece resmin haramlığı açısından bakma hususudur. O sözünü ettiğiniz resimlerin, çocuklar üzerinde akideden aile ilişkilerine kadar ne denli etki yaptığını araştırmalıyız. En küçük örnek olarak şunu kaydedebiliriz: Bizim için pis hükmünde olan domuz ve köpek, o resimler sayesinde 'cici' seviyesine yükselmektedir. Bu bizim için bir kayıptır. İkinci husus da, çocuklarımızın eğitiminde keşke boşluk bırakmamayı becerebilsek de resimlere güvenme yerine mübah olan imkânlarımız yeterli olsaydı! Maalesef oyuncak, resim ve benzeri şeylerle annelik, babalık, öğretmenlik boşluğumuzu dolduruyoruz. Bu tür malzemelerin eğitim için şart olduğunu bize öğretenler, doğurduğunu cihat aşkı ile büyütmekten mahrum batılıların teselli için çizdikleri domuz resimlerine sığındıklarını görmezden geliyorlar. Allah yardımcımız olsun.
Selamünaleyküm. Telif hakkı korunan eserlere saygı göstermek gerekir. Telif hakkı talep edilen eser üzerinden yarışma kazanmak doğru değildir.
çizgi film konusundaki diğer fetvalar
“Eğitim” maksadı ile yapılabilir ama bu eğitim maksadını ne kadar o çizgide tutabileceğimiz ve ruhsat sınırlarını muhafaza edebileceğimiz önemlidir.
Sadece geleceği düşündürdüğü için böyle bir çalışmaya şirk damgası vurulmamalıdır. O gelecek denen sahnedeki içerik ele alınarak hüküm verilmesi daha isabetli olacaktır.
Dine hizmet amaçlı çocuk eğitimi ve benzeri alanlarda kullanılan filmler yapabilirsiniz. Konusu sakıncalı ya da keyfi olan filmler için endişe etmekte haklısınız. Allah'a emanet olun.
Müftüler caizdir dese bile mü’min kalbine danışmalıdır. Böyle bir hakkın olmayacağını iddia etmek zordur. Mümkün olduğu kadar dikkat etmek gerekmektedir. Ama dediğiniz gibi yüzde yüz uzak durmak zorlaşmıştır. Elimizden geldiği kadar dikkat edelim bari. Allah’a emanet olun.
Eğitim amaçlı çizgi filmlerin, içeriğinde bir sakınca olmaması halinde kullanılabileceği konusundaki ulema görüşünün doğru olduğunu düşünüyorum. Asrımızın getirdiği teknik gelişmelerden ve çok müessir yollardan birisi olarak değerlendirilmesinde yarar olacaktır. Allah'a emanet olunuz.