Fetva Meclisi
Soru
Etrafımızda Ülker'in haram olduğunu, yenmemesi gerektiğini iddia edenler var. Zaten hazır gıdalardan sadece Ülker’i güvenerek yiyebiliyorduk, şimdi kafamız tümden karıştı. Ne yenir ne yenmez öğrenmek istedik.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Açık bir harama karşı hiçbir taviz veremeyiz. Haramdır, yemeyiz. Şüphelerden ise kaçınabildiğimiz kadar kaçınırız. Aşırı bir inceltme yapamadığımız/yapamayacağımız durumlar olabilir. Sözünü verdiğiniz örneklerde de durum böyledir. Gayret edeceğiz ama açık bir haram muamelesi de yapmayacağız.
Selamünaleyküm. Bir ticaret yapma var. Bir de helal olmayan şeyi ticaret yapma var. Size yapılan bir ikram helal bir şeyse onu yersiniz. Onu helal olmayan bir yolla satın almış ise size ikram eden bu onun yöntem sorunudur. Siz yiyebilirsiniz.
Selamünaleyküm. Bu şekilde bir tereddüt içinde yaşamamız doğru değildir. Önümüzdeki konuları iki başlık altında toplayalım. Birinci başlık, kesin haram olduğunu bildiklerimiz olsun. Bunlardan kaçınacağımız muhakkaktır. İkinci başlık ise şüphe ettiklerimiz olsun. Şüphe ile baktıklarımıza ise elimizde bir belge olmadıkça haram olarak görmemiz gerekmez. Şüphemiz kuvvetlendikçe onu terk etme oranımız da artar ama küçük bir şüphe ile terk etme meylimiz çok doğru olmaz.
Sorunuzda müphemlik var, tam olarak anlaşılamıyor. Şu şekilde anladık: Birisi size evine gelmemenizi, gelip yerseniz yemeğini helal etmeyeceğini söylüyor. Siz de bir sebeple gidiyor ve yiyorsunuz. Eğer soru bu ise cevabımız şudur: Ortada helal etme/etmeme hakkı olan birisinin tehdidi varsa sizin o evde yemek yemeniz helal olmaz. Böyle hakkı olmayan birinin haram etmesinin de anlamı olmaz. Mesela evin sahibi olan kadın size bunu söylüyorsa durum başkadır, evin gelini size bunu söylüyorsa başkadır. Gelin o evde yemeği haram etme hakkına sahip değildir. Böyle anlayabilirsiniz. Öyle ya da böyle o durumdaki bir evde bulunmamak daha onurludur.
Haramları, bu sorunu çözmeye yardımcı olması bakımından şu şekilde tasnif etmemiz mümkündür: a- Haram olduğu kesin ve belli olanlar. Domuz ürünleri, alkol ve haksız bir şekilde elde edilen yiyecekler böyledir. Bunların yenmesi, içilmesi hiçbir şekilde caiz olmaz. Bu konuda da bir tereddüt yoktur zaten. b- Haram oluşu hakkında elimizde kesin bilgi bulunmayan ama şüphe ettiğimiz yiyecekler, içecekler... Bunları tüketmemeyi tercih etmeliyiz. Genel tavrımız tüketmemek yönünde olmalıdır. Aile fertlerini de bu yönde eğitmeliyiz. Yalnız elimizde haram olduğu konusunda net bilgi bulunmayan yiyecek ve içecekleri, haramlığı kesin olan bir domuz ürünü gibi kabul etmemiz de mümkün değildir. Ortada bir şüphe varken kesin tavır koyamayız. Bugün ekmekten peynire pek çok gıda maddesi için geçerlidir bu. Çok inceleyecek olsak ekmekte bile zorlanabiliriz. Takva üzere olma adına vesveseye yol açmak da doğru değildir. Keyfilik ile titizlik arasında izlenebilir bir yöntem kullanmak gerekmektedir.
Evet, haram yiyen biri olmak ağır bir günah sahibi olmak demektir. Bu ağırlığın altında ibadetler de eziliyordur ama haram yediği için mesela namazlar da boşa gidiyor demeyiz. Haramlar helali silip süpürecek boyuta gelmedikçe gel git boyutunda devam ediyoruz demektir. Hedefimiz sıfır haram ile yaşayan mü'min olmak olmalıdır. Düşmeler olduğunda ise hemen tevbeye koşmalıyız.
boykot konusundaki diğer fetvalar
İki ölçü kullanalım. Birincisi: İşe yarasın veya yaramasın, biz, tarafımız belli olsun diye bir boykot yaparız. İkincisi: Her şeyi külliyen boykot mümkün olmayabilir. Gücümüz kadarını yapacağımızı inanarak yapalım.
Selamünaleyküm.İsrail mallarının veya İsrail'e destek olanların mallarının sağlam bir listesi henüz benim elime geçmedi. Bu konuda iyi bir araştırma yapıldığını da duymuş değilim. Muhtemel bilgileri paylaşırız inşaallah. Kadın namaz kılarken, erkeğin yanında olmasının sakıncalı olması söz konusu değildir. Meseleyi şu şekilde anlayabiliriz: Kadın namaz kılarken, eğilip kalktığında bedeninin ayrıntıları namahrem bir erkek tarafından izlenebilecekse kadının o pozisyondan kurtulması gerekiyor. Bu da erkeğin girmesini engelleme, engelleme mümkün değilse kadın oturarak kılma suretiyle bedeninin ayrıntılarını gizleme yoluna gitmelidir. Allah'a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Müslüman becerebildiği kadarını becermeye çalışır. İşe yarayıp yaramadığına değil yapıp yapmadığına bakar.
Selamünaleyküm. Harama direk veya dolaylı destek caiz değildir.
Selamünaleyküm. Sizin yaptığınızı ben de olsam yapardım. Örnekteki benzeme yerini bulmuyor; galip bir durumda iken sosyal ilişkide bulunmak başka ezilmişken başkadır.
Aleykümselam. Direk İsrail ile bağlantılı bir firmanın malını ağır bir zaruret olmadıkça tüketmenin doğru olmadığını bilmeliyiz.