Fetva Meclisi
Soru
Hocam ürettiğimiz ürünlerin nerelerde kullanılacağını veya hangi pazarlarda satılacağını bilmeden satarsak harama girmiş olur muyuz? Mesela ben salep üretip ilaç firmalarına satmak istiyorum. İlaçların içine ne katıldığını bilmiyorum veya ilaçların satılacağı eczaneler nasıl mekânlar bilmiyorum. Başka tarım ürünleri olsun hayvansal ürünler olsun gideceği yerleri bilmeden satacağız, mesela marketlere gitse kadın erkek karma çalışılıyor veya pazarlara gitse yine kadın erkek karma bir ortam. İnsanlar, Allah'ın razı olmadığı ortamlara benim sattığım ürünleri almak için giderlerse haram işlemiş veya vebale girmiş olur muyum?
Cevap
Benzer fetvalar
Sizin sorumluluğunuz olmaz. Allah yardımcınız olsun.
Direkt harama hizmet etme anlamına gelmeyen bir malzemeyi sizden alıp haram için kullanan birinin vebali sizde olmaz. Yalnız sizin durumu tartmanız gerekir; genellikle nerede kullanılıyor bu malzemeler ona bakmalısınız. İnsanlar genellikle sokakta yabancılara görünmek için kullanıyorlarsa sizin mazeretiniz olmaz.
Aleykümselam. Bile bile harama alet olunmaz ama sizin kimin neyi neden aldığını bilmeniz ve karar vermeniz de mümkün değildir. Yasaktır, satamazsınız diyemeyiz.
Selamünaleyküm. Eczacı bilimsel olarak faydası zararından fazla olduğu ispatlanmış ilaçları satıyor. Zararlı ilaç vermesi için bilerek yanlış ilaç veya yanlış doz vermesi lazım. Bir de cinsellik açısından gayrimeşru kullanılacağından emin olduğu ilaçları vermesi durumu var. Ancak en faydalı ve hazırlanışında dinen sıkıntı olmayan ilaçları üretmek en öncelikle eczacıların sorumluluğundadır. Ayrıca eczacılığın sosyal boyutu da var. Eczane halkla iç içe bir meslek olduğu için ve insanların sağlıklarına dolaylı da olsa hizmet ettiği için manevi yönden de avantajlı hale getirilebilir diye düşünüyorum. Ancak bu günkü eczalıkta pazarlama ve sunum tekniklerinin gayri İslamiliği eczacıyı da bulaştıran bir risk, bir tehlike olarak göz önünde bulundurulması gerekiyor. Diğer riskli bir hususta gün geçtikçe eczacının ilaçtan kazancının azalmasıdır. Bu eczacıyı ilaç dışı ve çoğunlukla kozmetik ürünlerin satışına yönlendiriyor. Burada uygunsuz ve gereksiz ürünlerin hastaya satılması söz konusu. Burada bir vebal oluşabilir. Uzunca bir zamandır eczacının bilgisinden çok diploması iş görüyordu. Ancak yeni ekonomik sistem eczacıyı kazanç konusunda zorladığı için bilgisini ve emeğini kullanmaya zorlayacaktır.
Evet, biri haramı direkt üretiyor diğeri de harama ek destek sağlıyor. İkisi de harama ortaktır, herkesin katkısı kadar da vebali olacaktır.
Sütü satarken sizden süt alan bunu biliyorsa ya da siz sütü normal piyasasının altında satıyorsanız bir sıkıntı olmaz. Hayır böyle bir ayırma yapmadığınızı hissettirerek satıyorsanız bu bir aldatmadır, kazancınıza haram bulaşmış olur.
eczane konusundaki diğer fetvalar
Edebinizle muhatap olun. İşinizi düzgün yapın. Kazancınızda bir haramlık olmaz.
Eczacı kardeşlerimizden öğrendiğimize göre bu kremin üretildiği asit üzüm şarabı gibi alkolik nesnelerle bağlantılı bir ortamda yapılmaktadır. Alkolün haram olma nedeni sarhoşluk vermesidir. Alkol mesela başka bir aside dönüşür ve o asitte de sarhoşluk verme özelliği bulunmazsa onun için haram diyemeyiz. Haramlık sarhoşluk verme özelliği içindir. Bu krem için mesela eritilip sıvı durumuna getirildiğinde kullanılacak olsa sarhoşluk verirse krem için haram deriz. Öğrendiğimize göre tartar asitte bu özellik yoktur. Dolayısıyla kreminin kullanılmasında da sakınca olmaz.