Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm hocam. Eczaneler de satılan ilaçların yan etkili olması, yahudi malı olması, doktorun önerdiği ilacın verdiği zararı yararından çok olması, verdikleri ilacın yan olumsuz yan etkilerinin çok olmasına rağmen hastaya vermesi eczacıya vebali, sorumluluğu nedir? Birde eczacılık mesleğinin dini bakımdan değerlendirdiğinizde faydası zararıyla Müslüman getirdikleri, götürdükleri neler olabilir? Bu konu hakkında üniversiteye girişte eczacılık mesleğini seçmek isteyenlere de yön vermek açısından değerli görüşlerinizi, dini yönünden tavsiyeleriniz neler olur? Allah Razı Olsun.
Cevap
Benzer fetvalar
Allah sizden razı olsun. Pek iyi ettiniz yazmakla. Yazınızdan ve uyarınızdan istifade ettiğimi söylemeliyim. Kendimce not aldım. Yalnız bir noktaya itirazım var, lütfen onu da siz kabul ediniz: Yaptığım tıpla alakalı derslerin başlığı “Müslümanca Bakış” olarak konmuştur. Dersleri iyi dinlediyseniz bir bütün olarak orada doktorların mesleklerini put edinmelerine karşı kulluk görevlerinden biri olarak değerlendirmeleri uyarısı vardır. Görsel ve yazılı notlarımda defalarca “tıp ve tıbbın alt tabakaları” şeklinde bir ifadeyi kullanmışımdır. Sizin ifadeniz Tıp=Eczacılık sonucuna geliyorsa bunu bu dünyada kimseye kabul ettiremezsiniz. Hayır, eczacılık, tıbbın vazgeçilmezidir demek istiyorsanız tamamen haklısınız. Bu noktaya itirazımı biliniz, gerisinde müttefikiz. Zannedersem siz, eczacılığın genel sıkıntılarını bana boşalarak giderme yolunu seçtiniz. Bir başka husus olarak da şunu biliniz: Eczacılığı, ilaç satmak olarak görüyor ve bu savunmayı onun için yaptı iseniz burada müttefik olamayız; ilaç üreten laboratuvardaki eczacı tıbbın iki numarası olur. İlaç satan için bunları söylediyseniz herhalde bebekler için mamaların satıldığı marketler, insanlara peynir üreten çiftlikler eczanelerden daha değerlidir. Öyle veya böyle uyarınızdan memnun oldum, teşekkür ederim size. Vaktiniz olur ziyarete gelebilirseniz bir gün, bunları daha geniş değerlendirebiliriz. Allah’a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Bayan evinin kraliçesi olmalıdır. Evinde tahtında Rabbine kulluk eden kadın bu ümmetin ihya etmek istediği kadın profilinin hayallerimizdeki şeklidir. Böyle bir ideal peşinde olmamız, kadının çalışmasını kökten yasaklama anlamına da gelmez. Kadın çalışabilir de. Bu çalışması arızi olmalıdır. Yani kadının asıl varlığı evinde ve eşlik/annelik konumunda olmalıdır. Çalışması da belli bir zaruret nedeniyle ya da kadının muhakkak bulunması gereken alanların doldurulması nedeniyle olmalıdır. Tıp yüzde yüz böyle bir alandır. Kabiliyeti olan kızlarımız tıp okumalı ve tıbbı da en iyi şekilde icra etmelidirler. Eczacılık ise sizin de gördüğünüz gibi büyük oranda bir ticarete dönüşmüştür. Ayrıca eczacılıkta kadının gereklilik oranı çok düşüktür. Buna rağmen bayan eczacılık yapabilir. Kabiliyeti varsa ve harama düşmeden meslek edinip ilerletebilecekse eczacılık da yapabilir. Özellikle kabiliyet şartıma dikkat etmenizi rica ederim. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. Bu hususta, eczacılara dair kuralları yürüten oda veya benzeri kurumların koyduğu kurallara uymanız gerekir. Oda açısından sakıncası yoksa yapabilirsiniz, bu bir kul hakkı ihlali olmaz.
Sizin sorumluluğunuz olmaz. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. Müslüman normal şartlarda kendi dininden olanın malını kullanmalıdır. Abartılı fiyat farkı, sağlığı etkileyecek oranda sağlık sorunu oluşuyorsa Müslüman olmayanın malı da kullanılabilir. Bu ölçülerin tespitinde ise herkesin kalbi hakemdir.
Selamünaleyküm. Eşinizin yaptığında bir sakınca yoktur. Krem de orucu bozan şeyler arasında değildir.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Kardeşiniz size katıldığında, onun katılmasına kadar olan birikiminizi bir kenara koyup ona belli bir yüzde verdi iseniz şimdi o yüzde üzerinden paylaşabilirsiniz. Böyle bir ayrıntıya girmedi iseniz onu adeta %25 hisse ortağı gibi aldınız demektir. Bu zımnen onun ortaklığını kabul etmenizdir. Bu duruma göre ise onu 1/4 ortak saymak durumundasınız. Üçüncü alternatif de, ticaretten anlayan bir kişiyi hakem tayin etmenizdir. Onun kararına göre hareket edersiniz. Kardeşliğiniz zarar görecekse malı bırakın kardeşliği koruyun. Allah size sabır ve sebat ihsan etsin.
Selamünaleyküm. Madem Allah'tan hayırlısını istiyorsun, hayırlısı gelene kadar sabretmelisin. Yaşınız çok gelmiş bir yaş değildir. Siz üzerinize düşeni yapın, gerisini Allah'a bırakın. O, sizin için hayırlı olanı yapar.
Selamünaleyküm. Hamile bayanın mezar ziyareti onun psikolojisi açısından farklılık gösterebilir. Bunun dışında bir fark yoktur.
Selamünaleyküm. Para için dini öğretmekle, din öğretmekten para almak arasında fark vardır. Sizden başka din öğretecek kimsenin bulunmadığı bir yerde öğretmek size farz olmuş demektir. O takdirde ücret talep etmeniz caiz olmaz. Bunun dışında ücret karşılığı öğretmenizde sakınca olmaz. İki durum arasında ise bereket farkı muhakkak vardır. Ücret aldığınız bir işte kat edeceğiniz mesafe, sırf Allah rızası için yaptığınızın yanında gayet cılız kalacaktır.
Selamünaleyküm. Önce doktora görünmeniz gerekir. Sizdeki durumun normal bir şehvet akıntısı mı yoksa bir arıza mı olduğuna bakın. Arıza kararı verirse tedavi olana kadar gusletmeniz gerekmeyebilir. Zira şehvetle gelen meni değildir sizdeki. Bunun dışında gusledeceksiniz. Geçmiş olsun.
Selamünaleyküm. Böyle bir hadisi sahih ve sarih bir bilgi kaynağı olarak bilmiyorum. Tam aksine Aişe annemiz radıyallahu anha, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemi 'evinde herkes gibi iş yapar, söküğünü dikerdi' diye tarif etmektedir. Kadını da insan yerine koyun, mü'min bir şahsiyete yaraşır bir şekilde muamele etmekle, kadınların esiri gibi yaşamak arasında denge kurmak mü'mincedir. Eşine yardım eden mü'min daha onurlu bir mü'mindir.