Fetva Meclisi

Aleykümselam. Dışarıdan bakıldığında bu bir ticaret gibi duruyor. İçine girmemiz için de verdiğiniz bilgiler yeterli değildir. Size şunu özel olarak zikredebiliriz: Parayı veren kişinin parası çalıştırılıyor ve elde edilen kâr da para sahibi ile çalıştıran arasında belli bir oranda taksim ediliyorsa sakıncası olmaz. Para sahibinin parası sermaye olarak garanti ediliyorsa yani sonunda parasını alması garanti ise bu durumda caizlik kalkar. Ya da işletmeden kâr edilmese bile para sahibi belli bir kâr yine alıyorsa bu da caiz olmaz. Para sahibi kâr/zarar ortaklığı ile buna girebilir. Arada süt işletmesinin olması durumu değiştirmiyor.

Kâğıt üzerinde yapılan ticaretin haramlık riski yoktur denemez. Ama borsada kazanılan para, eğer haram iş yapan bir firma üzerinden yapılmıyor ve alım satımda ikinci bir sıkıntı yoksa helaldir. Allah'a emanet olun.

Selamünaleyküm. Bu helal bir ticaret değildir. Size verdiği paraya bir oran belirleyerek ortak olun. Kâr ederseniz kâra zarar ederseniz zarara payı kadar katlansın.

Selamünaleyküm. Kaporalı alışveriş caizdir.

Varant; pay, döviz, emtia gibi belli bir dayanak varlığı ya da göstergeyi (endeks) vade içerisinde veya ileri bir tarihte, önceden sabitlenen fiyattan satın alma veya satma hakkı veren menkul kıymet türüdür. Varantlar, türüne göre, pay arzına olan talebi artırma, fiyat güvencesi sunma, riske karşı korunma veya spekülasyon gibi çeşitli amaçlarla alım satıma konu olabilmektedir. Varant üzerinden yatırımcıya tanınan ‘belirli bir fiyattan satın alma veya satma hakkı’, belirlenen uzlaşı yöntemine göre kaydî teslimat (dayanak varlığın devri) veya nakdî uzlaşma (sadece nakit farkın ödenmesi) yoluyla kullanılabilmektedir. Modern bir finansal enstrüman olan varantların hükmüne dair klasik fıkıh literatüründe doğrudan bir değerlendirme bulunmamaktadır. Bununla birlikte belirli hakların bir bedel karşılığında satımı, doktrinde çeşitli taksim ve hükümlere konu olmuştur. (Sahnûn, el-Müdevvene, 4/229 Buhûtî, Keşşâfu’l-kınâ‘, 3/210 İbn Müflih, el-Mübdi‘, 5/106; Şirbînî, Muğni’l-muhtâc, 2/471; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 7/33-34). Konuyla ilgili fıkhî mirası dikkate alan muasır fetva kurumlarının çoğunluğu, finansal veya maddi varlıkları ‘satın alma veya satma hakkı’nın, karşılığında bedel alınabilecek bir hak niteliği taşımadığı görüşündedir. Bu temel yaklaşımdan hareketle varantlarla benzer mahiyetteki opsiyon sözleşmeleri de caiz kabul edilmemiştir (“Karâr bi-şe’ni’l-esvâki’l-mâliyye”, MMFİ, 7/1, 715; AAOIFI, 42/10/1; DİYK 2020/966 Tarih ve Sayılı Fetva). Sonuç olarak varantlar, fıkhî açıdan karşılığında bedel alınabilecek malî bir hakkı ifade etmediği gibi; reel ticaretin ötesinde çoğunlukla fiyat hareketlerinden kazanç elde etmek amacıyla başvurulan kaldıraçlı finansal işlemlerden oluşmaktadır. Bu itibarla, sadece alım ya da satım hakkını temsil eden varantların ticarete konu olması caiz değildir.

Kâr ve zarar üzerine kurulu bir ortaklık caiz olur. Sizin anlaşmanızda verdiğiniz para karşılığı her ay size net bir kâr veriyorsa bu, sizin paranızı kiraya verdiğinizi gösterir ki, bankaların da yaptığı iş budur. Yani bu bir faizdir. Anlaşmanızı değiştirip, onun işinde hangi orana tekabül ediyorsa o oranda ona ortak olarak çalışın. Allah'a emanet olun.

Selamünaleyküm. Bir ekonomik anlayış olarak solculuk söz konusu ise onu kendi içinde değerlendirebiliriz. Türkiye'deki tarihi seyri ile algılanan solculuk için ise mesele zaten ortadadır. Neticede öyle veya böyle her iki açıdan İslam ile bağdaştırılamayacak fazlaca başlık mevcuttur.

Selamünaleyküm. Gıda ile giyimi ayırmamız gerekiyor. Gıda, giyime göre daha hassastır. Giyimdeki iddialar henüz belgelenmemiştir. Gıdadakileri ise hepimiz görüyoruz. Tıbben insanlığa zararı kesin bilinen veya dinen haram olduğu kati olan şeyleri satmamayı ilke edinmeliyiz. İddia ise belge değildir, sırf öyle deniyor diye ticareti bırakmamız gerekmez. Allah işinize kolaylık, kazancınıza bereket versin.

Selamünaleyküm. Faizle bir açıdan bağlantısı bulunan bir iş helal olmaz.

Selamünaleyküm. Bu borç değil faiz alışverişi olur ki caiz olmaz.

Selamünaleyküm. Bundan dolayı küfre girilmiş olmamasını umarız.

Selamünaleyküm. Kadının hakkı nafakası yani erkeğin ona harcamak zorunda olduğu miktardır. Gerisinde kadının bir söz hakkı olması mümkün değildir.