Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben yirmi üç yaşında bir hanım kızınızım. Matematik öğretmenliği okuyup bitirmiş, ailesi kızları namına memuriyet dairesinde bir hayat hayal eden lakin bense dinini öğrendikçe bu hayalden uzaklaşan ve istemeyen kızlarıyım elhamdülillah. Şimdilerde devlet memuru atamalarını tasarrufa dâhil ettikleri halde bile babam öğretmen atamasında bir kişi dahi alacak olsalar o da ben olacakmışım gibi çalışmamı istiyor. Ben istemiyorum. Yapımda biraz itaate meyilli olmak var biraz da cesaretimde eksiklik sanırım. Ondan dolayı fazlaca bir şey diyemiyorum büyüklerime. Dile getirdiğimde de tepki göstermişlerdi. Ben de kendi çapımda arada bir dile getirişlerim hariç fazla açıklama yapmama kararı aldım. Zihnimde bazı mevzular kargaşa halinde ve size danışmak istiyorum biiznillah: a) Anne ve babam memurluğa o kadar çok baş koymuşlar ki kendilerinin dahi bunu böylesine fark ettiklerini zannetmiyorum. Aslında maddi açıdan bir zorluk çekmiyoruz elhamdülillah ama benim arkamdan epey çaba sarf etmişler. Bir yandan evlilik fikri bir yandan onlara karşı maddî açıdan mesuliyetliymişim hissiyatı var. Bir kız evladı bunu böylesine düşünmeli midir hocam? Fabrika veya atölye tarzı çalışma yerleri var. Lakin kimisi kadın erkek karışık kimisi tesettürü ihlal etme riski taşıyan önlük giyme mecburiyeti var. Mesuliyetli hissetsem dahi çalışmayı istemiyorum. Evde olmayı daha çok istiyorum. Şimdi ben ne yapayım, Allah’ın rızası nerede ve hangisinde? b) Çevremdeki dinine düşkün arkadaşlarımın pek çoğu oy kullanmayı reddeden kardeşler. Bu kardeşlerden birine evlilik görüşmesi niyetimin olduğunu söyledim ama o dedi ki “buradaki abiler (biraz daha doğu tarafındalar) oy kullanan kimseyi istemezler” dedi. Bense arkadaşıma biraz kırıldım ve bu husustaki incelikleri (en azından bunun bir içtihat olduğunu) bilmediklerini düşündüm. Sizin bu meseledeki açıklamalarınızı dinledim. Bir de Allah ona rahmetler eylesin Kadir Mısıroğlu da fikirlerimin şekillenmesine vesile olanlardan biridir. Oy kullanma hakkında kullanılmasına ilişkin beyanı var. Bu beyanda kalbim mutmain gibi. Lakin arkadaşlarım ise aksini söyleyince (partilerin tağut oluşu vs.) ve ayrıca evlilik görüşmesi ile alakalı olduğundan size danışmak istedim. Bana ne nasihat edersiniz? Ben evleneyim diye bu görüşten vaz mı geçeyim yoksa oy kullanmalı görüşünde kalıp başka taliplerimi mi bekleyeyim? Bilmiyorum tevekkülümün eksikliğinden midir başka bir şeyden midir ama bahsettiğim o doğu tarafındaki kardeşler din hususunda gerçekten güzel işler yapıyorlar. Acaba din hakkında bazı hususlarda yanılıyorlar mı? Buna misal vereyim, dinine düşkün bir hocaya karşı bir söylenti veya başka bir şey duyunca onu adeta dinden çıkmışçasına itham etme riski taşıyorlar. Benim de ilmim yetersiz ama “ben Müslümanım” diyen birisine bir mevzudaki söyleminden dolayı kolay bir şekilde onun dinden çıkmış olabileceğini söylemeye çalışmak veya bu fikirde olmak bu denli kolay olmamalı düşüncesindeyim. Çok tereddütteyim. Eğer doğu tarafından biriyle evlenirsem din hakkında bazı incelikleri göz ardı edebilir telaşı var. Diğer türlü de çevremde dine ehemmiyet gösteren başkaları yok. Hocam bana kızmayın lütfen Müslümanları batı tarafı doğu tarafı diye ayırt ettin sen kızım diye. Gayem bu değil, gerçekten ne yapmam lazım olduğunu bilemedim. Allah’ın rızası nerede? Ne yapmalıyım? c) Hocam benim kız kardeşim memurluk yapıyor. Ve atandığı yer doksan km'den fazla bir yer. O orada tek kalıyor, yanına yoldaş olarak gitmeli miyim? Mahremsiz olma meselesi dolayısıyla tek başına da kalıyor olmasına rağmen gitmemeli miyim? Dinimiz buna ne der?
Cevap
Benzer fetvalar
Kızım, bir de şöyle baksan olmaz mı? Allah Teâlâ seni oturduğun yerde sevap kazanan kulu yapmak istiyor olmasın? Zannedersem öyledir, çektiğin sıkıntı senin için sevaptır. Namaza ağırlık ver, namazlarını daha huzurlu kıl, rahatlığı içinde hissedersin. Babanın tavırlarını duymazdan gel, görmez gibi yap. Bu sabrının boşa gitmeyeceğine de iman etmelisin. Kimseni seni anlamasını bekleme, seni Rabbin anlasın yeter, değil mi? Bir de sana amca tavsiyesi: Sakın bu gelişmeler seni, sana uygun olmayan bir evliliğe evet dedirtmesin, sakın ha! Yağmurdan kaçarken doluya tutulursun maazallah. Senin için hususi dualar ediyorum kızım.
Güzel kardeşim, bu gayretini, niyetini, hedefini tebrik ederim. Bu konuda dertlenmen çok güzel. Rabbim ayaklarını sabit kılsın. Allah seni hem bu dünyada hem ahirette izzetli kılsın. Öncelikle mü'min bir hanım olarak Allah’ın haramlarından nerede korunmuş olarak bulunabilecekseniz orada olmanız gerekir. İmanımızı ve ahlâkımızı korumak en önemli gayemizdir. Fıtratınıza uygun, kabiliyetinizi en verimli olarak kullanabileceğiniz alan hangisi ise onu tercih etmeniz yerinde olur. Bu konuda ehil birine kendinizi tanıtın ve sizi neye yönlendirdiğine bakın. Eğer sizin kabiliyetiniz sosyolojide ise ve bu kabiliyeti ehil biri size söylemiş ise bu alanı ümmetimiz için değerlendirebilirsiniz. Anne babalara karşı alttan almamız, onları incitmeden yaşamak Allah’ın en büyük emirlerinden biridir. Onlara karşı nezaketinizi koruyup tatlı dilli olmayı ihmal etmeyin. Sakın tartışma yoluna gitmeyin. “Kadın çalışamaz” şeklinde bir kural yoktur. Kadının kendisini yıpratmaması, işin kendisi ve ortamı helal olması önemlidir. Anne babanın gazabını çekecek tutum ve davranışlardan uzak durmanız çok önemli. Onları üzmeyecek bir üslup kullanarak tercihlerinizi, isteklerinizi ifade edebilirsiniz. Rabbim umduğunuzdan daha güzel işler yapmanızı nasip etsin değerli kardeşim. Ümmet-i Muhammed için faydalı olmanız nasip olsun. Allah kolaylıklar versin. Muvaffakiyetler.
Şöyle yapabilirsin kızım, a- Evlilik için akraba veya değil yerine UYGUN VEYA DEĞİL kuralı getir kendin için. Uygunluk da din ve göz beğenisi üzerine kurulu olsun. Bunalır ve eleme kabiliyetini yitirecek olursan maazallah, kurallarını bir bir düşüreceğin bir evlilik yaparsın. b- Dine hizmet konusunda da önce kendi dinini ayakta tutacağın bir evlilik ilkesi peşinde ol. Sen iyi olursan din, bir kale kazanmış olur zaten ve senin bereketin sen göremeden bile çoğalır. c- Evlilik için yaşa değil de ihtiyaca takıl, ne kadar zarurettir senin için ne kadar da normaldir düzeyine bak. d- Memur olman için senin aile şartlarını bilemediğimden ne ol ne de olma diyebilirim sana. Ama bir harama bulaşmadığın sürece görev yapabilirsin derim. Allah yardımcın olsun.
Kızım, Evlenmek senin için farz duruma gelmiş ise yani artık harama kayma riski taşıyacak durumda isen anne babanın ne diyeceği önemli olmaz. İlk helal yolu denemelisin. Öyle değilse sabredeceksin. Şu kadar ki, duygusal olmamaya gayret et. Allah yardımcın olsun.
Bir babanın kızına çalışmasını emretmesi ancak açlık şartlarında olabilir. Bunun haricinde böyle bir emir vermesi dinen hakkı olmaz. O bir nebze size karşı nazını kullanıyordur. Bir kere babanıza karşı hırçınlığa asla yanaşmayın. Sözlü ve nazla çözmeye gayret edin. İkinci olarak da kızlara ders verme imkânını değerlendirebiliyorsanız onu yapın. Üçüncü olarak da açıkça bir harama iliştiğinizi anladığınızda kimseyi dinlemeyin ve evinize çekilin. Dördüncü olarak, babanızın sizi bir medreseye göndermemesi itaat edilmesi gereken bir emri durumundadır. O duruma itiraz edemezsiniz. Buna göre ortalama kararı siz verin.
Bu anlamda bir denklik dinen şart değildir, herkes ana ilkelerde buluşulduktan sonra evlenilebilir durumdadır. Şunu da unutmamamız gerekir: Evlilik risk üzerine risktir, sizin verdiğiniz örnek bu riske ilave bir risk daha getirmiş oluyorsunuz. Kimseyi işinden dolayı ayıplayamayız ama bir tekstil işçisi ilim adamı birini takdir edemiyor olabilir. Evlenmek sizin için farz durumuna gelmedi ise tavsiye etmeyiz.
baba konusundaki diğer fetvalar
Haram elde eden her haliyle günaha girmiş ve haram yemiş sayılır. Tevbe etmedikçe de o günah ona yazılır ve bekler. Ancak samimi ve kalıcı bir tevbe ile ondan kurtulabilir. Haram kazanan birisinin bakmakla yükümlü olduğu eşi ve çocuklarının durumu ise şöyledir: Söz konusu haram, yöntemden dolayı haram sayılıyorsa (mesela faiz, caiz olmayan bir iş üzerinden kazanmak gibi) bu mal o kişinin eşi ve çocuklarına haram olmaz. Miras olarak kaldığında da durum böyledir. Eğer hırsızlık gibi özünde haramlık bulunan bir kazanç ise öyle bir kazanç ne onu kazanana ne eşine, çocuklarına helal olur ne de miras olarak edinilebilir. Sahibine iade edilmesinden başka çare yoktur. Bu tabloya göre sizin babanızın sofrasında yemenizde sizin açınızdan bir sakınca yoktur, babanız ise vebale batmaya devam etmektedir.
Borç ilişkisi ölümle iptal olmaz. Baba oğul arasında da olsa “borç” ise söz konusu olan yani borç sözcüğünün karşılığı olan bir alacak ise çocuğun babasının miras olarak kalan malından borcuna karşılık olan miktarı alması hakkıdır. Onu bağışlamak zorunda değildir. Alacağını aldıktan sonra mirastan ona mal düşüyorsa onu da alır. Genel kuralı böyle bilebiliriz.
Bir insan ölünce definden önce acil borçlarının ödenmesi gerekir. Bu ödeme onun bıraktığı malındandır. Mal bırakmadı ise çocukları dâhil varisleri kendi mallarından babalarının borçlarını ödemek zorunda değildirler. Ödemeyi kabul ederlerse iyilik etmiş ve sevap kazanmış olurlar ama mal bırakmayan babanın borçları çocuklarına kalmaz. Mal bıraktı ise o maldan önce borçlar ödenir sonra miras hesabı yapılır.
Baba ve anne Allah'ın rızasının önünde durur, onların rızasıyla Allah'ın rızası kazanılır. İnsan eğer Allah'ın rızasını kazanmayı umuyor ve gerçekten istiyorsa çaresi yoktur, anne babasının hizmetinde olacaktır. Müslümanlık böyle bir dindir. Bir insan bu gerçeğe rağmen babasını ihmal edebiliyorsa ona kimin sözü tesir edebilir ki? Bir nasip meselesidir bu; herkese cennet nasip olmadığı gibi anne babaya hizmet etmek de nasip olmayabilir. Erkenden ve vakit geçmeden uyanmaları nasip olsun diye dua ederim.
Babanız kırk yıl önce vefat etmiş olduğu halde niçin mirası taksim etmediniz? Burada tüm mirasçılar olarak kabahatlisiniz. Ama varislerden biri/birileri istediği halde vermediyseniz kul hakkına girdiğiniz anlamına gelir. Çünkü ortada hâlâ teslim edilmemiş hak vardır. Bu tür durumlarda doğru olan ölen kimsenin borçları ödendikten sonra hemen mallarının varisleri arasında taksim edilmesidir. Şimdi yapmanız gereken babanızın bıraktığı malları/oranı/değeri tespit etmektir. Daha sonra her hak sahibine (erkeğe iki, kıza bir hisse olmak üzere) hakkını verin. Ayrıca varislerin her birisinden helallik almak zorundasınız. Eğer varisler miktara rıza göstermezlerse anlaşabileceğiniz bir miktar üzerine sulh yapın. Allah yardımcınız olsun.
Güzel kardeşim tartışmalardan uzak kalmaya çalışarak en doğrusunu yapıyorsun. Buna rağmen ara ara yeniden benzeri şeylerle karşılaşma ihtimalin var. Bunu en baştan bilip kendini buna hazırlarsan daha rahat edersin inşallah. Bunların yanı sıra babanın sakin olduğu zamanlarda bazı meselelerde farklı düşündüğünüzü bazı meselelere farklı baktığınızı fakat bunun baba kız ilişkinize asla zarar vermemesi gerektiğini tatlı bir dille konuşuverin. Bu konuşma sırasında onu ne kadar çok sevdiğinizi, ona ne kadar minnettar olduğunuzu dile getirin. Akabinde de aranızdaki bu ilişkinin daima iyi gitmesini ve asla zarar görmemesini istediğinizi dile getirin. Onun da size yardımcı olmasını isteyin. Siz de bu konuda elinizden geleni yapın. İnşaallah durumunuz daha iyi olacaktır. Allah yardımcınız olsun. Allah'a emanet olun.