Fetva Meclisi
Soru
8 yıla yakındır bir katılım bankasında çalışıyorum. Banka yönetimi değişikliği sonrası çalışan profili de değişmeye başladı. Yeni çalışan profili daha önce faizli bankacılıkta çalışmış, amacı daha çok kâr etmek, daha fazla para kazanmak olan bireyler. Yeni ürünlerde yine fetva alınıyor ancak fetvayı, hocaya soru sorma şekline bağlı olarak yorumluyorlar (Fetva alınamayan bir ürün için kendileri gidip aynı hocayla konuşarak fetva alabiliyorlar). Bununla da kalmayıp uygulamada bilerek fetvaya aykırı hareket edebiliyorlar (Bu şekilde fetvaya aykırı dediğimizde; olabilir, bu aramızda kalacak diyorlar). Ben bankanın bilgi işleminde çalışıyorum. Bu kararlara ya da uygulamaya müdahil olma şansımız yok. Bizden istedikleri şekilde bilgi işlem alt yapısını hazırlıyoruz. Hazırladığımız yapı fetvaya uygun kullanılabilir ama kullanıcı fetvaya aykırı da kullanabilir. Bu durumda böyle bir ortamda çalışmaya devam etmemin dini açıdan sakıncası var mıdır? Ben yaptığım işin karşılığını alıyorum kazancım helaldir diyebilir miyim yoksa bu bahsettiğim durumlar sebebiyle kazancıma haram karışmış oluyor mu? Hemen istifa etmem ya da yeni iş arayışına girmem gerekir mi? Bankada belli bir gelir düzeyi ve hakka sahip olduğumuz için aynı haklarla sektör dışında iş bulma imkânımız olmayabilir, işten ayrıldığımda 8 yıllık kıdem tazminatından vazgeçmiş olacağım ve diğer sosyal haklardan mahrum kalabileceğim. Yani maddi boyuttan bakıldığında karar vermek zor. Ancak manevi açıdan düşünüp imtihan olarak baktığımızda karar verebiliriz. Tabi ayrılma kararıyla ortamı tamamen onlara bırakmış da olacağız. İstedikleri gibi daha rahat at koşturabilecekler diye aklıma geliyor ama bunun şeytanın sağdan yaklaşması olmasından korkuyorum. Tavsiyelerinizi bekliyorum.
Cevap
Benzer fetvalar
Faizle çalışan bir bankada memur olabilmek için aç/açık kalmak gerekir. Ekmek bulamayanın karnını doyurmak için orada çalışmasına izin verilebilir. Size yöntem ve hile gösteren ise bir nevi züğürt tesellisi yapmış. Asla doğru değil bu sözler. Faiz bir cinayettir. Mü'min için kabul edilebilir yanı yoktur. Allah’a güvenin, rızkınızı başka bir yerde arayın, bulunca da çıkın.
Mü'min kalbinin sesine kulak vermelidir. Kalbinizin sizi yönlendirdiği şeye uyun siz. Zorunlu olmayan sigorta türlerinin caiz olmadığı fıkıh ehlinin genel kanaatidir. Allah yardımcımız olsun.
Böyle bir mesele ancak bilirkişi ile çözülebilir. Benzer alanda aktif birisinin kanaati ile fetva alabilirsiniz. Sizin anlattığınız kadarıyla ortada sizin bir hakkınızın varlığı görülmüyor.
Katiyetle haram olduğunu bildiğimiz bir şeyi elbette başka bir Müslüman’a devredemeyiz. Kalbimizin helal olduğuna mutmain olmadığı bir işi de kati haram gibi göremeyiz. O kardeşimiz, aynı meselede kati haramlık görmüyorsa ona devretmenizde sakınca olmaz. Böylece zarar da etmemiş olursunuz. Allah yardımcınız olsun. Amelinizi makbul buyursun.
Bir müminin en önemli hedeflerinden biri, Allah’a teslimiyet içinde, helal bir rızıkla hayatını sürdürmektir. Rızık Allah’tan gelir, biz sadece sebeplere sarılırız. Ama bu sarılma esnasında helal-haram hassasiyetimizi kaybetmemeliyiz. Danışmanlık firmasında çalışıyor ve maaşı o firmadan alıyorsanız, bu maaşın helalliği, yaptığınız işle doğrudan bağlantılıdır. Eğer sigorta şirketindeki pozisyonunuz, faizli ya da haram bir işleme katkı sağlamıyorsa, teknik ya da dolaylı bir destek sunuyorsanız, burada açık bir haramdan bahsedemeyiz. Yalnız zorunlu sigortaların dışındaki sigortalara özel durumların dışında doğru görmüyoruz. İçinde bulunduğunuz hali dikkate alarak şüpheli alanlardan uzak durmanızı tavsiye ederim.
Aleykümselam. Siz, ağırlıklı bir kanaat kullanmışsınız ama gördüğünüz gibi bir şeye helal veya haram demek öyle kolay olmuyor. Allah Teâlâ ayağımızı kaymaktan muhafaza buyursun. Sürekli istiğfar edelim. Endişe edilecek bir durum yoktur.
bankada çalışmak konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Bizde bayanın çalışması gerekmez. Evlenene kadar babanız, evlendikten sonra de eşiniz size bakmak zorundadır. Çalışmayın.
Aleykümselam. Bir kere bayanın çalışmasını sorunsuz görmüyoruz. Çalışan bayan değil bayan olan bayan istiyoruz. Muhakkak çalışılacaksa ve banka olacaksa sözünü ettiğiniz yerlerde çalışmanız caiz olabilir. Mevcut ortamın bozulduğuna ya da dışarıdan görüldüğü gibi olmadığına kanaat getirince de kaçar kurtulursunuz.
Selamünaleyküm. Böyle bir durumda hiçbir şey yapılamaz. Herkesin dinine biçtiği bir fiyat vardır. Kimininki banka kadardır kimininki de dünyadan da ağırdır.
Selamünaleyküm. Faizle iştigal eden banka veya benzeri bir kurumda çalışanın kazancı helal olmaz. Aç veya açıkta kalmayan bir mü'min öyle bir kurumda çalışamaz.
Selamünaleyküm. İnsanları yaşatmak için ölmek olmaz. Hiçbir iyilik yapmayın, harama da girmeyin.
Selamünaleyküm. Finans kurumu veya bir başka kurum, helal çalışıp çalışmadığı ile değerlendirilmelidir. Kime ait olduğu ile değil. Şu kadar ki, Müslümanların hassasiyetlerini suiistimal eden idrake teslim olmak zaafiyettir en azından.