Fetva Meclisi
Soru
Yemeğe besmelesiz başlayanın sofrasına şeytanın oturacağını söyleyen hadis var mıdır? Eğer böyle bir hadis varsa bunun anlamı nedir?
Cevap
Benzer fetvalar
Bu konuda sahih ve sarih hadisler vardır. Bu da şu demektir: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem evlerdeki yemek kaplarının gece kapaklarının örtülü olarak bekletilmesini emretmiştir. Bu emir farz vacip şeklinde bir emir değildir. Sağlık ve temizlik açısından doğru olanı tavsiye niteliğindedir. Nebevi bir emre uyma niyetiyle bunu yapan ecir sahibi olur ama ihmal eden günahkâr olmaz. Meseleyi temizlik ve sağlık açısından görmek gerekmektedir.
Her şeyden önce yiyeceği ve içeceği nimet olarak görmek ve nimetin sahibinin/göndereninin de Allah olduğunu bilmek ilk edeptir. Yemeği mümkün olduğu kadar yemeğe ayrılmış yerde yemek uygun olur. Yemeğe BİSMİLLAH diyerek başlanmalıdır. Yemek muhakkak sağ elle yenmelidir. Sol el ile ağza bir şey konmamalıdır. Önündeki tabaktan yemeli, ortak bir tepsiden yeniyorsa önünden yenmelidir. Yerken acele etmek yanlış olur. Huzur içinde yenmelidir. Yemeğe abanarak yenmemelidir. Yemekten önce ve sonra eller yıkanmalıdır. Mümkünse aile ile beraber yemek yenmelidir. Yemekten sonra ELHAMDÜLİLLAH denmelidir ve bilen sünnetteki dualardan etmelidir. Su üç nefeste içilmelidir. Doktorların yemek ve içmekle ilgili tavsiyelerine uyulmalıdır.
‘Bismillah’ Allah’ın adıyla başlamaktır. Allah’ın yarattığı bir mahlûk olan insan, baştan sona Allah’ın mülkü olan bir âlemde herhangi bir işi yapmaya başlarken, O’nun adının dışında neyi anabilir? O’nun mülkünde, O’nun adından başka bir şifre, hayrı açmak veya şerden kurtulmak için kullanılabilir mi? Elbette, Allah’ın kulu,Allah’ın mülkünde Allah’ın adıyla oturup kalkacak, gezip koşacaktır. Bundan daha tabii ne olabilir? Keşke anlamını ta en kılcal damarlarımıza kadar idrak ederek ‘Bismillah’ diyebilseydik! Keşke! Ne yazık ki, dilimizi söylettiğimiz oranda beynimizi ona odaklayamıyoruz. Fakat o haliyle bile muhteşem bir ufka dalmaktayız. Anlamını müdrik olmasak bile ‘Bismillah’ büyüktür. ‘Bismillah’ ile yatağa girmek, yarı ölüm olan uykuda bir güvendir. ‘Bismillah’ ile yemeği ağza koymak, yiyecekten gıda almaktır. ‘Bismillah’ hayatın teminatıdır. Besmele’nin sırlarına vakıf olmaya çalışmak önemli bir hedef olmalıdır. Bunun için mesela Hamdi Yazır’ın tefsirinde Fatiha suresinin başındaki besmele izahını dikkatlice okuyup anlamaya çalışabiliriz. Mubah olan her işi yaparken ‘Besmele’li olmak bir ayrıcalıktır. Sadece Allah Teâlâ’nın adının anılması caiz olmayan tuvalet ve benzeri yerlerde besmeleyi, o mekânda telaffuz etmeyiz. Haram ve çirkin olan işleri yaparken ‘Besmele’ telaffuz etmek ise tehlikeli bir günahtır.
Aleykümselam. Helal belli haram bellidir.Kesin haram olan bir şeyi hiç tereddüt etmeden terk ederiz.Haram olduğu hakkında kisin bir bilgimiz olmayan şey ise bizim için şüpheli şeydir.Şüpheli olan şeyi ise terk etmek takvaya uygun olandır. Şüpheli olan şeyi helal gibi görmediğimiz gibi haram gibi görmemiz de doğru olmaz.Bu kuralı da dini yaşamanın bir imtihanı olarak anlamamız gerekiyor. Sabır da budur, cihat da budur.
Yeme-içmeyle ilgili genel ilkeleri belirleyen Hz. Peygamber (s.a.s.), sol elle yeme-içmeyi hoş karşılamamıştır. Nitekim o, bu konu üzerinde önemle durmuş; şeytanların sol elle yiyip içtiklerini haber vererek ümmetini uyarmış ve çocuklara sağ elle yemek yemeyi öğretmiştir. (Buhârî, Etʽime, 2 [5376]; Müslim, Eşribe, 105-109 [2020-2022]) Hz. Peygamber’in sağ elle yeme ve içme konusundaki tavsiye ve irşadlarına uymak her Müslüman’ın vazifesidir. Bu nedenle anne ve babaların çocuklarına diğer yemek âdâbıyla birlikte sağ elle yeme ve içmeyi de öğretmeleri gerekir. Fizikî bir engel sebebiyle sağ eliyle yiyemeyen kimselerin sol elle yeme içmesinde ise bir sakınca yoktur. (Şevkânî, Neylü’l-evtâr, 8/183)
Yemek yerken, su içerken besmele ile başlamak sünnettir ama yemeği haram duruma getiren bir düzeyde emir değildir. Besmelesiz yenen yemekte sünnete aykırılık olur. Bu da kasten ve bilerek yapıldığı zaman içindir. Yemek ise haram olur diye bir kural yoktur.
besmele konusundaki diğer fetvalar
Banyo gibi bir yerde besmele içten söylenmelidir. Banyoya girmeden kapı önünde de besmele söylense yeter.
Her hayvan için müstakil bir besmele gerekir.
Kasten besmelesiz kesilen yani kesenin besmeleye ihtiyaç hissetmediği mantığından ötürü besmelesiz kestiği hayvanın eti yenmez.
Bir kere, gittiğin ve yaptığın bu işlerin hepsinin kesin haram olduğuna karar vermen doğru olmaz. Eşinle motora binmen haramdır şeklinde kesin bir kural konamaz. İkinci olarak da bu duyduğun kuralın aslı ‘o haramı hafif görerek, yok kabul ederek’ besmele çeken içindir. Dil alışkanlığı gibi bir nedenle besmele söylenmesi ile o tehlike oluşmaz. Allah yardımcımız olsun.
Her tavuk için besmele tekrar edilmelidir. Zaten besmele ne kadar süre alacak ki? Tavuğu kesmek için tutarken bile söylenebilir.