Fetva Meclisi
Soru
Hocam çocuğun dini sorumlulukları ne zaman başlar?
Cevap
Benzer fetvalar
Fakihler, karşısında konuşulanı anlayan, aldatılamayan, hayatı tanımaya başlamış çocuğa mümeyyiz demişlerdir. Bazı fakihler bu yaşı yedi yaşı olarak belirlemişlerse de mümeyyizlik yaştan çok idrak kabiliyeti ile alakalıdır. Çocuğun buluğ çağı öncesi dönemi mümeyyiz olma dönemi kabul edilir. Muhakkak rakam vereceksek yedi yaşı ile buluğ çağı olan yaş dönemi diyebiliriz ama bazı çocukların bu yaşa rağmen anlayışları eksik olabilir. Onlara mümeyyiz muamelesi yapamayız.
Çocuklar, buluğ çağından önce çocukturlar, yaptıklarından dolayı günaha girmezler.
Selamünaleyküm. Çocuklar için bütün ibadetlerde başlama yaşı buluğ çağıdır. Buluğ çağı ise iki şeyle bilinir. Birincisi çocuğun ihtilam olması, kız çocuğun aybaşı olması durumudur. Hangi yaşta olursa olsun, bu durumda buluğ çağı başlamış olur. İkincisi de on beş yaşıdır. On beş yaşına gelen biri çocukluktan çıkmış olur. Bundan önceki dönemde çocuk dayanabildiği kadar oruca alıştırılır. Mesela kış zamanında ise ramazan daha fazla tutturulur, yaz sezonuna rastlarsa az tutturulur.
Tıbben de uygunsa çocuğunuzu iki yaşından sonra da emzirebilirsiniz.
Buluğ çağından önceki çocukların imam olmaması gerekir. Onlarla beraber cemaat olmakta ise sakınca olmadığı gibi namaz eğitimi açısından fazilet de vardır.
Mümkünse bebek hastaneden çıkarken bitirilmelidir. Daha sonra doktorların o çocuk için özel bir uyarısı yoksa her zaman yapılabilir. Yedi yaşına kadar bitirilmesi tavsiye edilir. Buluğ çağından önce muhakkak bitirilmelidir. Şartlı bir sene veya zaman yoktur.
buluğ konusundaki diğer fetvalar
Buluğ çağına gelmeden bir yolla hacceden çocuğun yaptığı hac ibadetinde sevap kazanır ama üzerindeki farz hac görevi düşmez. İmkân bulduğu zaman muhakkak farz haccını yapacaktır. Fukahamızın görüşü bu şekildedir.
Buluğla beraber çocuk oruca büyükler gibi muhataptır. Buluğ çağından önceki dönemde ise çocuk oruca alıştırılmalıdır. Bu alıştırma da ilerleyen yaşla beraber artırılarak devam etmelidir. Yedi yaşından sonraki dönem için buluğ çağına kadar her yaş alıştırma dönemi olarak görülmelidir. Çocuğun fiziki yapısı, sağlığı, idrak seviyesi, çevresel faktörlerden etkilenme düzeyi gibi nedenlere dikkat edilerek ona uygun bir alıştırma süresi ve gün sayısı belirlenmelidir. Bu arada ailenin oruca alıştırmayı sadece sahura kaldırıp akşama kadar su içirtmemek olarak görmemesi gerekir. Bilhassa bizim zamanımızın modern kültürlü çocuklarının zihinlerinin ibadete ve oruca alıştırılması, ikna edilmesi en önemli eğitimdir. Emir ve tehditle oruç tutturmanın neredeyse imkânsızlığı hatta yanlış olacağı unutulmamalıdır.
Baliğ olmuş erkeklerin önünde müslüman bir hanımın keyfi bir pozisyonda bulunamayacağını söylemeye bile gerek yoktur. Sokak kıyafeti denebilecek bir kıyafet ve sokaktaki vakur duruşla, zorunlu durumlar için bulunulabilir ama bu asla tercih edilen olmamalıdır. Böyle bir görev, bir yandan aradaki mahremiyet inceliğine zarar verirken bir yanda da Müslüman kadının huzur ve hassasiyetini ezeceği için uzun vadede onu rahatsız edeceği aşikardır.
Allah yardımcınız olsun. En mühim ibadetlerimizden birisi, yavrularımızı secde ehli olarak yetiştirebilmektir. Becerebilir ve onları secde ehli yapabilirsek bu demek olur ki, biz ölsek de mezarda iken onlar bizim için çalışıyor gibi olacaklar. Yalnız buna ulaşmak kolay değildir. Sabredeceğiz. Şeytan bıkacak biz bıkmayacağız. Dediğiniz gibi bir planlama yapmanız güzel olur. Şöyle düşünün: Aklında namaz zevki ve ağırlığı bulunsun ama ufak tefek kaçamakları da olsun. Namazı sevmiyor ama sizden ötürü de aksatmıyor ise bu iyi bir sonuç değildir. Babası ile aranızda bu hususta münakaşa olmamasına dikkat edin. Sabredin ve kazanın.
Selamünaleyküm. Ne zaman buluğa erdiğinizi hatırlamıyorsanız on beş yaşını esas alabilirsiniz.