Fetva Meclisi

Selamünaleyküm. Buğday gibi tartı veya ölçek ile alınıp verilen mallar değiştirilirken, miktarların aynı olması gerekir. Birinci sınıf bir ton buğdayı ikinci sınıf bir buçuk ton buğday ile değiştirmek caiz değildir. Buna faiz denmektedir. Birini satıp diğerini almak gerekir. Allah, helal yemeye hepimizi muvaffak kılsın.

Tartı veya ölçü ile alınıp satılan aynı cins mallar (ribevî mallar); karşılıklı olarak mübadele edilirken, bunların eşit miktarda ve peşin olarak alınıp satılması gerekir. Aksi hâlde yapılan takas faizli işlem olur. Faiz ise dinimizde haram kılınmıştır. (el-Bakara, 2/275) Tartı veya ölçü ile alınıp satılmayan ve taneleri arasında farklılıklar bulunan diğer malların takasında ise eşitlik şartı aranmaz. (Merğînânî, el-Hidâye, 3/61) Bu nedenle farklı model ya da değerlerdeki mal ve ürünler değiştirilirken, değer farkından dolayı ödenen fazlalık faize girmez. Diğer bir ifadeyle aynı cins olan kıyemî malların, aradaki fiyat farkı ödenerek peşin olması şartıyla değiştirilmeleri dinen caizdir.

Selamünaleyküm. Babanın sağlığında malını çocuklarına taksim etmesi caizdir. Bu taksim de miras gibi olmaz. Çocuklar arasında adil davranmalıdır. Çocuklarından birini korumuş olsa bu da geçerlidir ama zulmetmeden mal taksim etmesi gerekir. Erkeğin iki kadının bir alması sadece mirastadır. Miras ise kişi öldükten sonraki taksimattır.

Aleykümselam. Bir insan ölmeden mal taksimi yapılmaz. Yapılacaksa bu yapılan, babanın veya kim ise mesela annenin malını çocukları arasında bölüştürmesi olur. Bu bölüştürme, çocuklar arasında eşit bir şekilde yapılmalıdır.

İki şık üzerinden düşünelim bunu: a-Buğdayı bugün veriyoruz. Ödemeyi seneye yapacağı için beş bin lira fark koyuyoruz üzerine. Bunda bir sakınca yoktur. Bu bir taksitli satış işlemidir. Peşin şu taksitle şu demek gibidir. b-Buğdayı veriyoruz. Parayı seneye alacağız ama kaç para alacağımızı seneye oluşacak buğday borsasına göre belirleyeceğiz. Bu caiz değildir. Malın fiyatı belirlenmeden yani ücret meçhul bırakılarak satılmıştır. Böyle bir ticaret caiz olmaz.

Selamünaleyküm. Devletin nar koyduğu yani fiyatını sabitlediği ekmek gibi temel malzemeler dışında fiyat tahdidi yoktur. Satıcı, uygun gördüğü bir fiyattan satar. Günün bir saatinde şu fiyata başka saatinde de bu fiyata satabilir. Malın iyisine başka fiyat, düşüğüne başka fiyat isteyebilir. Bir hile ve yalan olmadıkça satış serbesttir. Fazla emek verdiği bir mala fazla fiyat isteyebilir, ambalaj farkını alabilir. Jelâtinli mallarda bir endişe olduğu ise doğrudur. Tamamen haram dememizi zorlaştıran durumlar var ama jelâtin domuz ihtiva etme riski yüksek bir üründür. Bu nedenle kullanılması sakıncalıdır deriz.

Selamünaleyküm. İlk fırsatta bu durumu düzeltmek ve ardından tevbe etmekten başka yapacağınız bir şey yoktur.

Selamünaleyküm. Bunu, günlük yaşantınızdaki dolaşımdan kaynaklanan bir nedenle mecburen yapıyorsanız hiçbir sakıncası yoktur. Mezhepler ve ibadetler hususunda kendinize eğlence arıyorsanız başka bir eğlence bulmalısınız.

Selamünaleyküm.Hatanızı düzeltmeniz yeterlidir.

Selamünaleyküm. Kaza orucu farz oruç demektir. Farzlar yerine getirilirken kimseden izin alınmaz.

Selamünaleyküm. Haram kim ne kadar alet oluyor, destek veriyorsa o kadar o haramın vebalini taşır.

Selamünaleyküm. Haram bir yeri konu edinmemek ve hile, yalan karıştırmamak şartı ile yapılabilir.