Fetva Meclisi

Selamünaleyküm. Aynı cins malın, değiştirme esnasında kalite farkı nedeniyle farklı alınıp verilmesi faizdir ve caiz değildir. Mesela bir ton buğdayın sekizyüz kilo iyi buğday ile değiştirilmesi caiz değildir. Biri değeri üzerinden satılıp diğeri değeri üzerinden alınmalıdır.

Tartı veya ölçü ile alınıp satılan aynı cins mallar (ribevî mallar); karşılıklı olarak mübadele edilirken, bunların eşit miktarda ve peşin olarak alınıp satılması gerekir. Aksi hâlde yapılan takas faizli işlem olur. Faiz ise dinimizde haram kılınmıştır. (el-Bakara, 2/275) Tartı veya ölçü ile alınıp satılmayan ve taneleri arasında farklılıklar bulunan diğer malların takasında ise eşitlik şartı aranmaz. (Merğînânî, el-Hidâye, 3/61) Bu nedenle farklı model ya da değerlerdeki mal ve ürünler değiştirilirken, değer farkından dolayı ödenen fazlalık faize girmez. Diğer bir ifadeyle aynı cins olan kıyemî malların, aradaki fiyat farkı ödenerek peşin olması şartıyla değiştirilmeleri dinen caizdir.

İki şık üzerinden düşünelim bunu: a-Buğdayı bugün veriyoruz. Ödemeyi seneye yapacağı için beş bin lira fark koyuyoruz üzerine. Bunda bir sakınca yoktur. Bu bir taksitli satış işlemidir. Peşin şu taksitle şu demek gibidir. b-Buğdayı veriyoruz. Parayı seneye alacağız ama kaç para alacağımızı seneye oluşacak buğday borsasına göre belirleyeceğiz. Bu caiz değildir. Malın fiyatı belirlenmeden yani ücret meçhul bırakılarak satılmıştır. Böyle bir ticaret caiz olmaz.

Selamünaleyküm. Devletin nar koyduğu yani fiyatını sabitlediği ekmek gibi temel malzemeler dışında fiyat tahdidi yoktur. Satıcı, uygun gördüğü bir fiyattan satar. Günün bir saatinde şu fiyata başka saatinde de bu fiyata satabilir. Malın iyisine başka fiyat, düşüğüne başka fiyat isteyebilir. Bir hile ve yalan olmadıkça satış serbesttir. Fazla emek verdiği bir mala fazla fiyat isteyebilir, ambalaj farkını alabilir. Jelâtinli mallarda bir endişe olduğu ise doğrudur. Tamamen haram dememizi zorlaştıran durumlar var ama jelâtin domuz ihtiva etme riski yüksek bir üründür. Bu nedenle kullanılması sakıncalıdır deriz.

Aleykümselam. Bir insan ölmeden mal taksimi yapılmaz. Yapılacaksa bu yapılan, babanın veya kim ise mesela annenin malını çocukları arasında bölüştürmesi olur. Bu bölüştürme, çocuklar arasında eşit bir şekilde yapılmalıdır.

Selamünaleyküm. Fıstık temel gıda maddesi gibi bir eşya değildir. Mesela buğday değildir. Temel gıda maddesi olmayan bir maddeyi bol zamanında alıp sonra satmak ise yasak değildir. Yasak olan piyasayı etkileyecek şekilde temel gıda maddeleri üzerinden bunu yapmak olur. Şimdiki durumda ise buğday için de böyle bir şey yoktur. Sözünü ettiğiniz ticareti yapabilirsiniz. Bereketli olsun.

Selamünaleyküm. Kur'an'ın muhtevasını anlamak için mealini okumakta hiç bir sakınca yoktur, bilhassa ilimdir. Ancak Kur'an okur gibi ibadet maksadı ile okunmasında sakınca bulunabilir.

Selamünaleyküm. Ramazan ayına tazim imanımızın gereğidir. Ramazan gününde oruç tutmamak bir cinayet, o günde başka bir kebair işlemek de ikinci cinayettir. Allah'a sığınmak ve acilen dönüş yapmak gerekir.

Selamunaleyküm, Cevap 1. Bir ibadette iki niyet sahih değildir. Ya sünnete niyet edilir, ya da kaza kılmaya. Bir Müslüman'ın hem farzdan önce ve sonraki sünnetleri kılması, hem de o güne tahsis ettiği kazalarını ayrı ayrı kılması tercih edilen ve fazilet bakımından daha yüksek olanıdır. Ancak namazlardan önce ve sonra sadece kaza kılabilecek kadar vakti varsa ve gün içerisinde bunları kılması asla mümkün olmuyorsa o durumda sünnetleri kılmayıp, onun yerine kaza namazlarını kılabilir. Cevap 2. Bir Müslüman kendi boş vaktinden hesaba çekilirken, bir de binlercesinin vaktini harcamasına sebep olduğundan dolayı hesaba çekilmesi ne kadar kolay olur orasını kimse takdir edemez. İşin fıkhi boyutu incelendiğinde ise; Kadın erkek karışık bir ortam olmayacaksa, Oyunların içerisinde müstehcenlik gibi haram bir görüntü veya bilgi bulunmayacaksa, Gençlerin ebeveynlerine asi olacakları bir durum söz konusu değilse, Derslerine mani olmayacak şekilde ise, Kurulacak olan müessese cuma vaktinde açık olmayacak ise ve Oyun oynayıp gitmelerinin haricinde başka hiçbir şey yapılmayacaksa caizdir.

Selamünaleyküm. Evet, bu görüş yabancılara ait bir görüş değildir. Bu Ümmet'in âlimlerinden olup da böyle içtihat eden vardır.

Selamünaleyküm. Mü'minin kalbi iyi bir ibaredir. Kalbiniz ne diyorsa onu yapın.

Selamünaleyküm. Bir kere, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellemin Sünnet’ini ‘bir nedenden ötürü yapmak zafiyet göstergesidir. Müslüman, iman ettiği zaman teslim olduğunu göstermiş kimsedir. Bu nedenle gerekçe aramak bizim için gerekli değildir. Bunu her konu için kullanabiliriz. Sağ taraf meselesine gelince, bu hususta şunları zikredebiliriz: Kur'an’ımız, ahiret alemine ait meseleleri zikrederken ‘sağcılar’ ve ‘solcular’ gibi bir ifade kullanmaktadır. Bu ifadede, iyi insanları sağ, kötü insanları da sol temsil eder. Burada bir sağa kayış işareti görebiliriz. Bunun bağlantılısı bir mesele olarak temiz ve güzel işleri sağ elle yapma, kirli işleri de sol elle yapma ilkesi konmuştur. Allah’a emanet olunuz.