Fetva Meclisi
Soru
Hanefi mezhebine göre balık harici deniz ürünleri (midye, yengeç, kalamar, istakoz, vb.) yenmez. Şafi mezhebine göre denizden çıkan her şey yenebilir. Ayette ise bununla ilgili bir ayrıma gidilmemiş. Tüm deniz ürünleri yenilebilir mi yenilemez mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Evet, Hanefi mezhebine tabi Müslümanlar için hüküm böyledir yalnız denizden çıkan her ürünün yenmesini caiz gören içtihatları da unutmamak gerekiyor.
Selamünaleyküm.Hanefi Mezhebimizin bu husustaki kaidesi gayet açıktır. Örfün ‘balık’ olarak görmediğine cevaz verilmemektedir. Sözünü ettiğiniz nesneyi ilk defa duydum. Resimlerinden baktım, hiçbir şey anlamadım diyebilirim. Bu da benim gibi birinin balık örfüne uzak olduğunu göstermektedir. Kanaatim odur ki, balık kültürü olan ve yöresinde bu tür balığın da tüketildiği üç mü'mine bu nesneyi görünce ne olarak algıladıklarını sorarak balık olup olmadığını ve ona göre de yenip yenmeyeceğini tespit edebiliriz. Yenebiliyorsa diğer alanlarda kullanılması da buna bağlı olacaktır. Hanefi kitaplarında bile mesela karidesin balık sayılabileceğine dair görüşler vardır. Bu husustaki ihtilafın dinimizin kati naslarından anlaşılan bir hüküm gibi görülmesinde de sorun vardır. Bu bir içtihattır, içtihat olması bakımından da mübarektir. Cumhurun istidlal ettiği naslar ise daha sarihtir. Bu kaydı şunun için düştüm: Mesela ‘Diniz Hıyarı haramdır’ sözünü ‘faiz haramdır’ gibi kullandığımızda cumhur ile amel eden büyük bir kitleyi haram yiyor gibi göstermiş oluruz. Hâlbuki faizin haram olmasındaki Haram Olma ile bir deniz ürününün haram olması aynı ağırlıkta değildir. Evet herkes takip ettiği mezhebinin müçtehitlerine göre hareket etmelidir ama fıkıhtaki ihtilafın mü'minler için rahmeti yansıttığını da unutmamak gerekiyor
Hanefi mezhebinin belli bir asırdan sonra geçerliliğini yitirdiğini duymadım. Onlar belli bir kurala binaen o hükme varmışlardır. O kararın, esasın yanlış olduğu ortaya çıkmadıkça kim neyi değiştirecek? Allah’a emanet olunuz.
Selamünaleyküm. Hanefi mezhebindeki hükümlere göre, denizden sadece balık türü olanlar yenir. Bir zikrin, okumanın yapılmış olması için kişinin kendi duyacağı bir sesle olması gerekir. Aksi takdirden ona 'tefekkür' adı verilir. Meleklerin duyup duymaması başka bir husustur.
Şöyle değerlendirebiliriz: Söz konusu ürünün helal olan bir alternatifi bulunmuyorsa doktorun tavsiye ettiği ilaç olarak kullanılması caizdir. Sadece ziynet maksatlı kullanılıyorsa salyangoz yenmesi helal olmadığı için süslenme amaçlı olarak da kullanılması caiz olmaz.
Selamünaleyküm. Salyangozdan yapılan ilaç kullanılabilir.