Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm. Domuz derisinden ayakkabı dikip satmanın hükmü nedir?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Domuza dair bütün ürünler haramdır. Bilerek ve alternatifi varken domuz ürününün kullanılması haramdır. Kitap ismi tavsiyesi yapmamız sitenin konumu gereği doğru olmamaktadır.
Kur’ân-ı Kerim’de haram kılınan hayvan kökenli gıdalar içerisinde açıkça ismi belirtilen tek hayvan domuzdur (Bakara, 2/173; Mâide, 5/3; Enâm, 6/145; Nahl, 16/115). Ayetlerde “domuzun etinin” vurgulanması, bu hayvandan beklenilen en önemli yararın etine yönelik olması nedeniyledir. Fıkıh literatüründe domuzun yalnızca etinden değil, kemikleri ve yağı da dâhil bütün cüzlerinden faydalanmanın haram olduğu açıkça belirtilmiştir. Domuzdan kaçınmanın kapsamı konusunda ulaşılan görüş birliğini Cessâs, “ümmetin domuzla ilgili ayetlerin metninde ittifak ettiği gibi, muhtevası ve yorumlanmasında da ittifak ettiği” tespitiyle vurgulamaktadır. Yalnızca domuz kılının deri vb. mamullerin dikişi için kullanılabileceği, bazı fıkıhçılar tarafından bir takım çekincelerle birlikte kabul görmüştür (Cessâs, Ahkâmü’l-Kur’ân, I, 153; III, 296-297; Kâsânî, Bedâiu’s-sanâî, I, 63; İbn Kudâme, el-Muğnî, I, 109). Fıkıh kitaplarındaki açık ifadelerden anlaşıldığı üzere (Bedreddin el-Aynî, Minhatü’sülûk fi şerhi Tuhfeti’l-mulûk, s. 48; İbn Nüceym, el-Bahrü’r-râik, VI, 87-88) bu görüşler de o dönemde ilgili işler için alternatif malzeme sıkıntısı çekilmesinden kaynaklanmakta ve zaruret kavramıyla ilişkilendirilmektedir. Dolayısıyla bu ruhsatın da döneminin şartlarına bağlı olduğu dikkatten kaçmamalıdır. Domuz mahiyeti (aynı) itibarıyla necis kabul edildiği için, domuz derisinin de tabaklama ve benzeri işlemlerle temiz hale gelemeyeceği İslam âlimlerinin tamamına yakını tarafından benimsenmiştir (Zeylaî, Tebyînü’l-hakâik, I, 26; İbn Abdülber, el-İstizkâr, XV, 347, 349; Dusûkî, Hâşiyetü’d-Dusûkî ale’ş-Şerhi’l-Kebîr, I, 54). Günümüzde ise alternatif helal maddeler bulunduğu için domuz derisinden veya kılından; ayakkabı veya giysi yapmak, fırça veya dikiş ipi imal etmek ve bu tür ürünleri kullanmak, bunların alım satımını yapmak caiz değildir (DİYK’ın 2018-26 tarih ve sayılı kararı).
Selamünaleyküm. Zaruri bir ihtiyacınız yoksa giymeyin.
Domuzun hiçbir parçasını kullanmamak gerekir.
Dinimiz, insanı maddî ve manevî zararlardan korumak için birtakım kurallar koymuş; bu amaçla necis, kötü ve zararlı olan şeyleri yasaklamış; temiz, güzel ve faydalı olanları da helal kılmıştır. (el-Bakara, 2/168, 173; el-A‘râf, 7/157) Kur’ân-ı Kerîm’de, “Allah, size ancak leş, kan, domuz eti ve Allah’tan başkası adına kesileni haram kıldı…” (el-Bakara, 2/173; el-Mâide, 5/3; el-En‘âm, 6/145; en-Nahl, 16/115) buyrularak domuzun necis olduğu ve etinin de haram kılındığı açıkça ifade edilmiştir. Her ne kadar bu âyet-i kerîmelerde, domuzun etinin haram kılındığından söz edilmiş ise de En‘âm sûresinin 145. âyetinde geçen “rics” kelimesi ile el-A’râf sûresinin 157. âyetinde yer alan “Peygamber onlara temiz şeyleri helâl, pis şeyleri haram kılar.” ifadelerini birlikte değerlendiren İslâm âlimleri, domuzun sadece etinin değil bütün cüzlerinin necis olduğunu ifade etmişlerdir. (Kâsânî, Bedâ’i, 5/142, 305) Hz. Peygamber (s.a.s.), içki, leş, put ve domuzun satımının Allah ve Resûlü tarafından kesinlikle yasaklandığını bildirmiştir. (Buhârî, Büyûʽ, 112 [2236]; Müslim, Müsâkât, 71 [1581]) Konuyla ilgili bu âyet ve hadislere dayanan İslâm âlimleri; domuzun Müslümanlar açısından mütekavvim (dinin mal kabul edip haram kılmadığı) bir mal olmadığını, mal olmayan bir şeyin Müslüman’ın mülkü olamayacağı gibi akde de konu olamayacağını, bu sebeple satışının geçersiz, ticaretinin haram olduğunu söylemişlerdir. (Kâsânî, Bedâ’i, 5/142, 305; Mevsılî, el-İhtiyâr, 2/23; İbn Abdilber, el-Kâfî, 2/675; İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 3/146) Buna göre domuzun yetiştirilmesi de satılması da haramdır. Dolayısıyla domuz üretimi veya ticaretinden elde edilen kazanç da haramdır.
Selamünaleyküm. Hayvanların etinden veya başka bir şeyinden istifade etmek için yetiştirilmeleri caizdir. Kesilmeleri ve diğer işlemlerinin fıkıh kurallarına uygun olması şartıyla yapılanda sakınca yoktur.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Aleykümselam. İstenmediğiniz bir yere gitmeyi siz de istememelisiniz. Evet, böyle bir evliliğin dinen sakıncası yoktur ama siz kendinizi iyi ayarlamalısınız.
Selamünaleyküm. Şehveti bünyemiz oluşturur, çevremiz kışkırtır. Bünyemizden şehvetin atılması mümkün değildir. Çevremizi elimizden geldiğince kışkırtıcı olmayacak duruma getirebiliriz. Yapmamız gereken de budur. Yediğimiz yemekten, izlediğimiz filmlere, gezindiğimiz parka kadar her şeyde şehvet kışkırtıcı ya da kırıcı niteliğe dikkat edebiliriz.
Aleykümselam. Ele, dile, göze yansımayan düşünceler günah dairesine girmez.
Aleykümselam. İmamların maaşını ödeyen devletin laik olmasından çok, imamların akidesinin ne olduğuna bakmalıyız. Maaşını aldığı devleti rab edinen imam varsa onun arkasında namaz kılmayın.
Selamünaleyküm. Kader ve benzeri gayba ait konular, kim ne kadar dalarsa o kadar battığı konulardır. Bugüne kadar o konuları araştırıp huzur içinde geri dönen olmamıştır. Rabbimiz, teslim olmamızı istediği bir alan olarak onu bırakmıştır. Tartışmadan, gerekli olmayan bilgiden uzak kalmanızı tavsiye ederiz.
Selamünaleyküm. Dinin en temel kurallarından biri, HER İNSANIN TAKATI KADAR MESUL OLACAĞI kuralıdır. Bilgi için de geçerlidir bu: Kim ne kadar bilebilme imkânına sahipse o kadarından mesul olur. Tarlasında çalışan bir çiftçi ile medresede ilim tahsil edenin aynı durumda olmayacağını bilmek gerekir.