Fetva Meclisi
Soru
Hocam, evlilikte denklik gerekir deniyor. Dinimiz evlenecek erkek ve kadının denk olmasını emrediyorsa iki insan ne ile nasıl denk olabilir?
Cevap
Benzer fetvalar
Bu anlatılana bakılarak karar verilecekse böyle bir evlilik yapılmamalıdır. Yapılmasının dinen bir sakıncası yoktur ama başarı açısından düşünülmelidir.
Bu bir kati hüküm değil tavsiyedir. Yoksa mümin mümine denktir. İmandan sonraki bütün denklikler yüzeysel konulardır. Herkes yöresinden kültürüne kadar pek çok konuda dengini ya da denkliğe yakın olanı aramalıdır. Ve asla bu denklik yüzde yüz oluşturabilir de değildir. Bir arayış ve umut olarak görülmelidir.
Eğitim önemlidir ama asla insanlıktan ve imandan daha önemli değildir. İnsan ve Müslüman olmanın ardından eğitim gelebilir. Normal durum böyledir. Şu andaki idrakte ise diplomalar sahiplerinden daha değerli tutuluyor. Diyebileceğimiz bir sözümüz yoktur ne yazık ki!
Kadın, evlendikten sonra eşinin izni olmadan evden çıkamaz mı? Kadın, meşru bir gerekçe ile evden çıkabilir ve akraba veya arkadaşlarını ziyaret edebilir. Ancak kocasının izni olmadan gereksiz yere sürekli dışarı çıkması doğru görülmemiştir. Ancak burada "izin" kelimesi yanlış anlaşılmamalıdır. Kadın, anne-babasını ve mahremlerini ziyaret etme hakkına sahiptir. Kadının sosyal hayatı tamamen kısıtlanamaz. Eş, kadının İslam’a uygun olan arkadaşlıklarını tamamen yasaklayamaz. Bir erkek, eşinin akraba veya arkadaşlarıyla görüşmesini ancak şu durumlarda sınırlayabilir: 1) Eğer o çevre, evliliğe zarar veriyorsa eşinin arkadaşları veya ailesi, evliliğe fitne sokuyorsa, yanlış yönlendiriyorsa, koca bu konuda hakkaniyetli bir şekilde önlem alabilir. Örneğin: Eğer eşinin arkadaşları sürekli ona evliliği kötülemeye, kocasına karşı doldurmaya çalışıyorsa, burada bir denge kurulması gerekir. 2) Eğer gittiği yerler haram veya şüpheli ortamlarsa kadın, İslam’a aykırı bir ortamda vakit geçiriyorsa (dedikodu, haram olan eğlence vb.), koca bunu engelleme hakkına sahiptir. Ama İslam’a uygun bir arkadaş çevresi varsa, bu kısıtlama olmaz. 3) Ev içindeki denge bozuluyorsa, kadın, sürekli dışarı çıkıp evi ihmal ediyorsa, koca bu konuda uyarıda bulunabilir. Ama kadın, eşinin ve çocuklarının hakkını gözetiyorsa, kısıtlama gereksiz olur. Evlilik öncesinde bu konuları açıkça konuşun. Eş adayın, akraba ve arkadaş ilişkileri konusunda katı mı, esnek mi olduğunu bilmek çok önemli. Allah hayırlı kapılar açsın, gönlünüze huzur versin.
Eşlerin birbirlerini görerek, konuşarak, pazarlık ederek evlenmeleri Sünnet'e daha uygun olandır. Dışarıdan sadece adres gösterilmelidir. Ne yazık ki birbirimizin referanslarına itimat edemez durumdayız. Her şeyden önce fiziki beğenme iki taraf için de gerçekleşmelidir. Ardından eş adayları yaşam tarzları konusunda müttefik olmalıdırlar. Sonra da aileler arası bir denkli bulunmalıdır. Bu denklik, birinin diğerinin farklılığını kabullenerek gerçekleşebilir. Ama ideal olan uçurum düzeyinde bir farklılığın olmamasıdır. Dışarıdan bakan biri olarak ben bu beraberliği çok sağlıklı göremedim. Sonradan pişman olmaktansa önceden iyi düşünmeyi tavsiye ederim.
Bu anlamda bir denklik dinen şart değildir, herkes ana ilkelerde buluşulduktan sonra evlenilebilir durumdadır. Şunu da unutmamamız gerekir: Evlilik risk üzerine risktir, sizin verdiğiniz örnek bu riske ilave bir risk daha getirmiş oluyorsunuz. Kimseyi işinden dolayı ayıplayamayız ama bir tekstil işçisi ilim adamı birini takdir edemiyor olabilir. Evlenmek sizin için farz durumuna gelmedi ise tavsiye etmeyiz.
denklik konusundaki diğer fetvalar
Beklentilerinde haksız değilsin, öyle olmalıdır. Aksi seni bir ömür eziyete sokabilir. Evlilik seni farz duruma getirecek kadar sıkıştırırsa şartlarında esnetme yaparsın. Öyle olmazsa sabırla uygun olanı beklersin. Allah yardımcın olsun.
Bu hususta uzaktan tavsiye doğru ve yeterli değildir. Sizin öncelikle bedensel göz tatmininiz oluşmalıdır. Ardından aile yapıları benzerliği veya uyum ihtimali dikkate alınmalıdır. O veya bu, insanlık her şeyden önce gelir, unutmayın.
Aradığınız bu kriter kesinlikle garip karşılanacak bir kriter değildir. Kendinizi suçlu hissetmeyin. Fakat bundan daha önemli bir şey şu ki konuşup muhabbet ettiğiniz zaman birbirinizin kalbinde mutluluk meydana getiriyor musunuz? Eğer bu kriteri sağlıyorsanız ve bir arkadaş olarak, bir eş olarak gülebileceğiniz, beraber yola çıkabileceğiniz, anlayış sahibi bir insan olduktan sonra okul kriterini zorlamak biraz ezbere bir kriter olmuş olabilir. Bu sebeple elbette ki o kriterleri göz önüne de alarak kendi doğal yönelimlerinizi inceleyin. Bilgili ve tecrübeli kişilerle de daima istişare halinde olun. Tek başınıza bu işin altından kalkmakta zorlanabilirsiniz. Allah yardımcınız olsun. Allah'a emanet olun.