Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm. İlahiyat fakültesindeki bir hoca, ezan duasında geçen 'ved dareceter rafia' kelimesinin bid'at olduğunu ve Buhari’de geçmediğini söylemiş. Ben de Buhari’ye baktım, geçmediğini gördüm. Fakat birçok kaynakta geçiyor. Peygamberimiz, ‘Kim benim adıma yalan söylerse (hadis uydurursa) cehennemdeki yerine hazırlansın.’ buyurmuştur. Buhari’de de bu kısım geçmemekte. Bizim buna bid'at dememiz doğru mu? Eğer bid'at denmiyorsa Buhari’deki şekli ile mi okumak doğrudur yoksa herkesçe bilindiği gibi mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Bu bölüm, ezan duasını rivayet eden ravilerin bir bölümü tarafından rivayet edilmiştir. Beyhakî'nin rivayeti de bu şekildedir. Bu bölüm zayıf bir rivayete dayanmış bile olsa bid'at olamaz.
Selamünaleyküm. Belirttiğiniz hadis ve benzereri konusunda kadim ulemamızın görüşü şöyledir: a- Âyet ve hadislerde Allah Teâlâ'nın sıfatları konusunda aklı zorlayan kavramlar vardır. Onları reddetmemiz mümkün olmayacağına göre kabul etmek zorundayız. b- Bu sıfatları, âyet ve hadislerde geçtiği gibi yorumlamadan, başka bir yöne çekmeden kabul ederiz. Üzerinde tartışmayız. Hatta tartışmayı bid'at görürüz. c- Hiçbir şekilde mahlukata ait bir özellik Allah Teâlâ için düşünülemez, düşünülmesi caiz olmaz. Bu nedenle de bu tür benzetmeler için "O'nun şanına layık olan..." deriz. Size tavsiyem meseleye bu noktadan bakmanızdır. Ümmetimizin ilk büyükleri böyle bakmış ve böyle bir imanla yaşamışlardır. Sonradan getirilen teviller de bilhassa bu asır insanı için yararlıdır ama içine girildikçe çıkılması ancak teslim olmakla mümkün bir durum oluşturmaktadır. Siz de İmam Malik ve diğerleri gibi yapın, teslim olun kurtulun. Allah yardımcımız olsun, fitne ve kaymaya karşı bizi muhafaza buyursun.
Aleykümselam. Yaptıklarınızda bid'at yoktur. Bid'atleri değil de bid'at olmayan şeyleri öğrenmeniz daha doğru olur. Bunun için de ibadetlerde ilmihal kitabını, ahlâk ve benzerinde de Riyazu's salihin'i okuyun.
Selamünaleyküm. Bin yıla yakın zamandır bütün müminler Buhar î' ye sahip çıkmıştır. Şimdi, Batı menşeli bilgi sahibi olanlar arasında bu sözler yayılmaya başladı. Bizim ne tavır göstereceğimiz de bundan anlaşılmalıdır. Buhari müftüler düzeyinde bir kaynaktır, size çok yararı olmayabilir. Riyazussalihin isimli kitabı okumanızı tavsiye ederiz. O da hadis kitabıdır.
Selamünaleyküm. - Son Sünneti ilk Sünnet ile beraber namazdan sonra aceleniz olması gibi bir gerekçe ile yaparsanız sakıncası olmaz ama sevap artırmak gibi ibadet eksenli bir maksatla yaparsanız bid'at olur. - İkametten sonra ezan duası yoktur.
Ezândan sonra, Hz. Peygamber’e (s.a.s.) salavât getirmek sünnet; vesile duasını yapmak menduptur. (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 1/397-398) Bir hadis-i şerifte Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: “Ezânı işittiğiniz zaman, onun dediğini tekrarlayın. Sonra bana salât getirin. Çünkü gerçekten kim bana bir defa salât getirirse, Allah onu on rahmet ile anar. Sonra da benim için Allah’tan vesile isteyin. Çünkü vesile cennette bir makamdır ki, ancak Allah’ın kullarından bir kula layık görülmüştür, umarım ki o kul ben olayım. Artık kim benim için Allah’tan vesile isterse, şefaatim ona helal olur.” (Müslim, Salât, 11 [384]) Konu ile ilgili olarak Buhârî’de yer alan rivâyet şöyledir: “Her kim ezânı işittiğinde ardından; اللَّهُمَّ رَبَّ هذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامةِ والصَّلاةِ القَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدا الوَسِيلَةَ والفَضِيلَةَ وابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمودًا الَّذِي وَعَدْتَه. Ey bu tam davetin ve kılınmak üzere olan bu namazın Rabbi olan Allah’ım! Muhammed’e vesileyi, fazileti ihsan et. Bir de kendisine vadettiğin Makam-ı Mahmûd’u verip oraya ulaştır’ derse, kıyamet gününde benim şefaatim ona helal olur.” (Buhârî, Ezân, 8 [614]) Bazı kaynaklarda, duanın sonuna “sen va’dinden dönmezsin.” ifadesi eklenmiştir. (Beyhakî, es-Sünenü’l-kübrâ, 1/603-604 [1933]) Ezân bittiğinde onu duyanlar bu hadiste ifade edildiği şekilde dua ederler. Ayrıca “Ezân ile kâmet arasında dua reddolunmaz.” (Ebû Dâvûd, Salât, 35 [521]; Tirmizî, Salât, 44 [212]) hadisi gereği, vesile duasının ardından başka dualar da yapılabilir. (Nevevî, el-Mecmû’, 3/118)
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Kadın bebeği için her türlü duayı yapabilir, yapmalıdır da. Sözünü ettiğiniz ayet ve sureler o maksatla okunabilir. Allah kabul buyursun.
Selamünaleyküm. Bu, çocuğun gıda ihtiyacı ile ilgili bir durumdur. Doktorun yasaklaması yoksa iki yıldan önce de sütten kesmek mümkündür.
Selamünaleyküm. Doğru değildir söylenenler. HATİCE ya da doğru şekli ile HADİCE verilebilir bir isimdir. Sahibi Müslüman bir insan olamadıktan sonra her isim ağırdır.
Aleykümselam. Paranın kazanılması ve harcanması iki ayrı başlıktır. Kazancın sana helal ise o senindir. Sana verilen zekâtlar veya aylık olması buradaki helal olmayı değiştirmez. Senin olan parayı da sana helal olduktan sonra HELAL OLAN her yerde harcayabilirsin. Kaynağı ramazan teravihindendir diye harcamana diğer durumlara göre bir sınırlama gelmez. Mesele şudur: Kazanç ve harcama itibariyle farklı helaller ve farklı haram alanlar yoktur. Sen elbette genç de olsan mubahların dışına taşmamayı hatta mubah sınırlarını zorlamamayı tercih etmelisin.
Selamünaleyküm. Dünya gözümüzde büyüdükçe ahiret küçülür. Ahiret küçüldükçe de dünya put hâlini alır. Haset dahil pek çok manevi hastalık da bu noktada etkin olmaya başlar. Ahiret öncelikli yaşamaya bakın. Namaz başta olmak üzere ibadetlerinizi gözden geçirin. Kur'an okuyun. Dua edin, zikir yapın. Bir ders halkasına katılın.
Selamünaleyküm. Özürlünün özrü namaz vaktinin tamamını doldurmadır. Vakit çıkmadan özründen kurtulan bu şartın dışında kaldığı için namazı iade eder.