Fetva Meclisi
Soru
Hocam benim annemle babam ayrıldılar. Annem şimdi başkasıyla evli ve ben annemin yanında kalıyorum. Eşi evin ihtiyaçlarını gideriyor ama ayrı olarak benim ihtiyaçlarımı sormuyor. Bazen de kendimi onlara yükmüşüm gibi hissediyorum. Bir genç kızın mecbur kaldığı durumlarda çalışmasını uygun buluyor musunuz? Eczane ortamında çalışacağım ve erkek müşterilerle iletişimde de olacağım. Açıkçası kazandığım parama haram karışmasından da korkuyorum.
Cevap
Benzer fetvalar
Kural şöyledir: Erkek, eşine müstakil bir ev vermek zorundadır. Bu evin satın alınmış olması gerekmez. Kiralık bir ev de olsa anahtarı kadının elinde olacak ev vermek erkeğin vazifesidir. Kadının uygun bulmadığı hiç kimseyi erkek o evde kalıcı olarak tutamaz. Evden kastedilen de barınma odası ve temel ihtiyaçların karşılanacağı banyo mutfak gibi bölümlerdir. Hanefi fukahasından Kâsânî, erkeğin annesini ve kardeşlerini bile kadın istemedikçe eve yerleştiremeyeceğini belirtmektedir. Elbette bu meselede erkeğin anne babasına yakın olmak gibi gayet makul ve duygusal beklentileri de vardır ama kadının bu konudaki hakkı sabittir. Evlenmeden önce bu tür ayrıntılara iyi bakılmalı idi. Genel kural böyledir.
Aleykümselam. Burada iki mesele var gibi görülüyor. Biri eşinizin çalışması. Diğeri de eşinizin babasına araba alması. Eşinizin çalışması sizin nikâh akdi esnasında kabul etmediğiniz bir durum idiyse yani ‘çalışmaman şartı ile seninle nikâh kıyıyorum’ demedi iseniz onun şimdi eczane işletmesinde bu açıdan bir sakınca yoktur. Eczacı olmasını sizin reddetmeniz hakkınız değildir. Eczacılığı icra ederken hatalı bir tutum içinde olması başka bir şeydir. Eğer eşiniz, kendi kazancı ile babasına araba almak istiyorsa sizin buna karışmanız caiz değildir. Araba veya uçak, ne istiyorsa alır. Eşiniz sizin evinizi geçindirmek zorunda değildir. Kazandığını da istediği gibi değerlendirir. Onun babasına araba alması ile evinizde bir eksiklik meydana gelecekse bu sizin sorununuzdur. Eşiniz eve katkı vermek zorunda değildir. Hayır eşiniz, sizden para alıp babasına araba almak istiyorsa bu da onun yapması caiz olmayan bir iştir. Sizin paranızla siz razı olmadıkça babasına hediye alamaz.
Evlenmeyi düşündüğünüz kimsenin faiz hassasiyeti yoksa bu hanımla evliliği tekrar düşünün. Nişanlınızın biraz bilgi ve zamana ihtiyacı varsa ona bu imkânı sunun; yardımcı olmak için rehberlere yönlendirin. Aile büyüklerinize danışmadan sakın yeni bir karar almayın. Allah yardımcınız olsun. https://fetvameclisi.com/fetva/bankada-calisan-birisinin-parasi-hakkinda https://fetvameclisi.com/fetva/bankada-calisan-akrabayla-yakinligimiz-nasil-olmalidir https://fetvameclisi.com/fetva/bankada-calisan-kisinin-yardimi https://fetvameclisi.com/fetva/bankada-calisan-birinin-evinde-yenilen-yemek-karsiliginda-sadaka-verebilir-miyiz https://fetvameclisi.com/fetva/bankada-calismak-4 https://fetvameclisi.com/fetva/faizli-bankada-calismak-caiz-midir
Sen, olması gerekeni düşünüyorsun. Eşin ise yasaların ve dinin ona verdiği bir hakkı kullanıyor. Eşini bu nedenle reddedemezsin; evinde kimseyi istememek hakkıdır. Bu iki farklı anlayışın bir noktada buluşabilmesi eşinin merhametli ve fedakâr biri olması ile mümkündür. Bu da senin sorunu zamana yayarak (her günün doğal tartışması yapmayarak) onun esnemesini sağlamanla mümkündür. O da insandır neticede. O da bir gün yaşlanacağını biliyordur. Biraz daha “evet, sen haklısın” diyerek ortamı rahatlat. Bir zaman sonra teklifini kabule yanaşacaktır. Ya da onun razı olacağı biraz uzakta bir evi tercih edeceksin. Allah yardımcın olsun.
Bacı, sizin anlattığınızı esas alarak size cevap yazıyoruz. Belki eşinizin anlatacakları ile olayın seyri değişebilir. Bu cevap, sizin anlattığınız kadarının cevabıdır: Kadının çalışma mecburiyeti yoktur bizim dinimizde, evi geçindirmek zorunda olan erkektir. Size defalarca kapıyı göstermiş biri ile saadetiniz zor görünmektedir. Bu ayrıntılardan sonra da kızınız nedeni ile evinize dönmenizi anlamlı ve akıllı bir iş görmeyiz.
Bu konuda bizim kanaatimiz olumsuzdur ama uygun bulan hoca efendiler de vardır. Onların kanaatine göre hareket edebilirsiniz.
çalışmak konusundaki diğer fetvalar
İnsana zarar veren her sıvı, gaz veya kimyasal sakıncalıdır. Yalnız bu sakınca üretilmesinin de sakıncalı olmasını gerektirmez. Kullanılması gerekli olan alanlar da olabileceği için üretilmesine değil zararlı olacağı alanda kullanılmasına haramdır deriz. Bir başka husus da mesela zehrin kullanılacağı belli bir orandan sonrası sakıncalı olacaksa o oranda kullanılması caiz değildir deriz. İnsanın zehrin etkisinde bırakılması caiz değildir. Direkt zehirle cezalandırılıp öldürülmesi de caiz değildir. Zehirli hayvanların yenmesi de caiz olmaz. Bunun dışında zehir üretilmesi yasal sınırlara riayet edildiği sürece haram olmaz. Zira bunda insanlığın yararlandığı noktalar da bulunmaktadır.
Hiç kimse “Müslüman kadın çalışamaz” diye bir hüküm veremez. Allah’ın dininde böyle bir yasak yoktur. Bugüne kadarki dini ve fıkhî birikimimizde de böyle bir kayıt yoktur. Kadının çalışması ile kadının çalışmasının sonuçları karıştırılmaktadır. Çalışmak bakımından kadın ve erkeğin hükmü aynıdır. Yalnız kadın çalışırken: Anneliği ve eş olma yönü zarar görecekse, böyle bir zarara katlanmak için acil ve zorunlu bir durum da yoksa bu çalışmayı gereksiz hatta sakıncalı buluruz. Zira kadının çocuğunu ihmal etmesinin gelecek nesiller açısından risk barındırdığı ortadadır. Çalışan kadının eşine karşı zayıf düşmesinin beraberinde getirdiği başta ahlâk olmak üzere pek çok risk de buna ilave edilebilir. Kadının çalışması durumunda erkeklerle karma bir ortamda bulunmasının getireceği ve dinimizin haram sınırları içinde tuttuğu sakıncalar vardır. Göz kirliliği ve temas sakıncası da dinin haramları ile ilgili bir konudur. Bir başka sakınca da yabancı erkek ve kadının halvet dediğimiz yalnız kalma pozisyonu ile karşılaşmalarıdır. Bunların bir dini boyutu bir de günümüzde yoğunlaşana yıkılmış aileler, bitmez ithamlar ve şüpheler ortamının oluşmasıdır. Bunun dışında kadının çalışması, ticaret yapması esasında yasak değildir.
Öncelikle sizi tebrik ederim. Rabbim ömür boyu tesettürünüzü şerefle taşımanızı ve kendinizden sonrakilere örnek olmanızı nasip eylesin. Kadının zorunlu bulunması gereken alanlar vardır. Tıp ve sağlıkla ilgili alt dallar zorunlu alanlar olarak tanımlanmaktadır. Bunun dışındaki alanlarda kadının çalışma zorunluluğu bireysel olarak değerlendirilmelidir. Giymeniz gereken üniformanın tesettür şartlarını taşıyıp taşımadığına bakabilirsiniz. Tesettürde; 1-El, yüz hariç tüm beden örtülü olmalıdır. 2-İç göstermemeli, şeffaf olmamalıdır. 3-Hatları belli edecek kadar dar olmamalıdır. 4-Dikkat çekmemelidir. Tesettürün şartları olarak sayılan maddelerden sizin sorunuz üçüncü maddeyle ilgilidir. Hatlarınızı belli etmeyecek kadar bol bir kıyafet tercih edebilirsiniz. Uzun tunik şeklinde önlükler kullanılabiliyorsa onu da alternatifleriniz arasına katabilirsiniz. Siz yukarıdaki şartları sağlayın, taviz vermeden yaşayın; Allah'ın rahmetini göreceksiniz korkmayın.
Güzel kardeşim, sen bir psikologla görüşerek kendini daha güçlü hale getirmelisin. Görüş, değerlendir, tavsiyeler al. Ondan sonra da bir karar ver.
Erkek evlendiği kadınını geçindirmek zorundadır. Dinimizde kadın isterse çalışır. İstemiyorsa çalışmaz, erkek sorumluluğunu kadınla paylaşma hakkına sahip değildir. Siz, aile huzurunuz açısından meseleye bakın. Çalışabildiğiniz kadar çalışın. Eşinizle bu konuda tartışırsanız şeytan sizi buradan tutuşturduğu bir ateşle yakabilir maazallah.
Nargile bile bile çürümek ve çürütmektir. İnsana, çevreye, ekonomiye olduğu gibi zarardır. Nargilenin caiz olacağını kimse söyleyemez. Caiz olmayan bir şeyden para kazanmak da caiz olmaz.