Fetva Meclisi
Soru
Hocam, ben bir İngiliz futbol takımı olan Liverpool'u tutuyorum. Takımın formasının üzerinde "Liverbird" adı verilen, kanatlı bir kuşun yan profilden çizilmiş logosu yer alıyor. Bu kuş, Liverpool şehrine ait efsanevi bir sembolmüş ve gerçekte var olmayan bir tür. Ben de bu formayı giyiyorum ancak formayı aldığım dönemde hayvan figürlerinin dini açıdan sakıncalı olabileceğiyle ilgili bir bilgim yoktu. Son zamanlarda bu konu hakkında bazı şeyler öğrendim ve acaba formayı giymem dinen bir sakınca oluşturur mu, diye düşünmeye başladım. Ayrıca annemin, yıllar önce çizdiği ve hâlâ evimizde asılı olan bir kuş resmi var. Bu resimde kuş tamamıyla görünmüyor, sadece yan profilden çizilmiş: tek kanadı, tek gözü ve yarım ağzı görünüyor. Bu çizim sebebiyle annem için dinî bir sakınca söz konusu olur mu?
Cevap
Benzer fetvalar
İnsan resmi çizmek caiz değildir. Özellikle de çizilen resimdeki boyut, o canlının yaşayabileceği kadarki bölümünü oluşturuyorsa caiz olmama durumu daha kati olur. Mesela sadece kafa ve boyun ile insan yaşamadığı için kafa ve boyun resmi için bir caizlik ihtimali olabilir. Her türlü sonuç, resim çizmenin iş olarak tercih edilmemesi şeklinde ortaya çıkar.
Logonuz caiz olabilir. Canlıların heykel gibi şekillendirilmesi caiz olmayan bir durumdur. Caiz olabilmesi için söz konusu şekillerin CANLI OLSA İDİ YAŞAMAZ şekle büründürülmesi ile belki caizlik oluşabilir. Mesela kafa ile beden arasında kopukluk olması gibi.
İnsan veya hayvan canlı resmi yapmadıkça resim yapmakta bir sakınca yoktur.
Selamünaleyküm. Ders olarak çizmeniz için belki ruhsat bulunabilir, meslek olarak işe başladığınızda yapacağınız işin canlı resmi olması durumunda haram olacağını bilin.
Resimlerini yapmak ne ise onların şekillerini yapmak da o olur. Belki de o şekiller resimden daha riskli de olabilir. Allah Teâlâ size daha helal ve bereketli rızık nasip buyursun.
Selamünaleyküm. Yasak olan bir şeyin sanayi mamulü olması ile el emeği olması arasında fark yoktur. Put şeklini alan bir şey yapmamak gerekir.
canlı figürü konusundaki diğer fetvalar
CANLI HAYVAN/İNSAN resminin bulunduğu eve meleğin girmeyeceği hadisle sabittir. Bu konuda bir tereddüdümüz yoktur. Sadece, uzaktan bakıldığında anlaşılamayacak kadar küçük resim veya o çizilmiş şekli ile biyolojik olarak yaşaması mümkün olmayacak şekilde çizilmiş resim (mesela sadece başı olan gibi) bu kuralın dışında olabilir.
Ev hanımı tipi de olsa bayan resmi teşhirine fetva bulmak mümkün olmaz. Resim için ise şöyle bir kural koyabiliriz: Var olan mesela tavşanı simgeleyen ama aslında o çizimdeki gibi bir şeytanın yaşaması mümkün olmayan resim çizilebilir. Bakıldığında doğada var olan bir canlıyı resmeden ve yaşayabileceği kadarki organlarını gösteren resim ancak eğitim gibi bir maksatla caiz olabilir. Dinimizde böyle bir hassasiyet vardır. Allah yardımcımız olsun.
Konusu haram olan şey roman veya başka bir şey olmakla helal olmaz. Meseleye konu olarak bakınız. Resim meselesine gelince tam insan veya yaşayabilir kadarı ile çizilmiş insan resmi için caizlik yoktur.
Bu durum, namazınız açısından bozma anlamında bir sakınca oluşturmaz. Ancak çocuklarımızın bu tür nesnelerden uzak bir ortamda eğitilmeleri için gayret etmemiz gerekiyor. Her ne kadar zor gibi ise de biz gayret etmeliyiz.