Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm, benim helal gıdalar hakkında sorum olacaktı. Peynirlere katılan maya bir hayvansal (dana mideden alınarak) birde mikro biyolojik yapılıyormuş. Biz biyolojik olanını tüketmeye çalışıyoruz. Ama bu maya bir başka aşamada tatlılarda (çikolata vs.) kullanabilmek için bir toz haline getiriliyormuş. Bunun da hayvansal maya mı biyolojik maya mı olduğu da bilinmiyor. Üreten firmalar da açıklayamıyor yeri geliyor. Sizce bu tür gıdalar helal midir? Ve yine bazı yiyeceklere katılan aromalarda alkol oluyormuş, alkol aroması değil, mesela vanilya aromasına az miktarda alkol katılıyormuş bu bozulmasını ölüyormuş ve zaten az olduğu için kayboluyormuş. İçindekiler listesinde sadece vanilya aroması yazılıyor. Böylelikle aromalarda ne var ne yok her zaman bilinmiyor. Bu tür yiyecekler helal midir haram mıdır hocam? Cevaplandırırsanız seviniriz.
Cevap
Benzer fetvalar
Asrımızın en önemli çözüm bekleyen sorunlarından biri HELAL GIDA sorunudur. Helal gıda henüz Müslüman neslin öncelikli çalışma alanına da ne yazık ki girememiştir. Mesele sadece çalmadan çalışarak kazanmayı helalin tek konusu olarak anlama ya da domuz ve benzeri hayvanları yememe şeklinde daralmış kalmıştır. Ne yazık ki gitgide bu helal gıda anlayışı azalmaktadır. Allah’tan yardımını dileriz. Domuz ve benzeri hayvanları konuşmamıza gerek yoktur. O konuda bir nebze ciddiyet vardır. Bir de domuz peynir mayasında kullanılabilir hayvan değildir. Meselemiz sadece geviş getiren hayvanlara yani inek türü ve benzeri hayvanlara dayanmaktadır. Bunlardaki sorun da helal olacak şekilde kesilip kesilmedikleri sorunudur. Avrupa’dan getirilen enzimde kullanılan ürünlerde helal kesimin olacağını zannetmeyiz. Bu nedenle meselenin çözümünde Müslüman insanların kurduğu firmaları bu hassasiyete zorlayacak bir kamuoyu oluşturmaktan başka şu anda bir çözüm göremiyoruz. Üzülerek söylemeliyiz ki, siyasi ve günlük olayların dışında etkili bir kamuoyu oluşturmak da neredeyse mümkün değildir. Çalışmalarımız bizim ve çocuklarımızın yiyeceklerini dinimizin ölçülerine göre oluşturmayı cihadımızın bir parçası olarak görmemize vesile olur inşaallah. Fıkıhta şöyle bir kural vardır: Yüzde yüz kimyasal dönüşüme uğrayan bir madde eski hükmünü kaybeder, yeni oluşumuna göre hüküm alır. Bu kuralı mesela alkole uygulayabiliriz. Alkol özelliği kimyasal bir dönüşümle yüzde yüz kaybolan nesne için haram demeyiz. Peynir enzimlerinin peynirin içinde yüzde yüz dönüşüp yeni bir kimyasal madde olması ne kadar mümkündür, belki bunu araştırabiliriz ama buna ulaşıncaya kadar bize helal peynir yedirmeyi ilke edinecek mü'min sanayicimizi oluşturmalı ve korumalıyız.
Selamünaleyküm. Bu hassasiyetiniz pek güzel. Allah Teâlâ sizi de bizi de haramlardan ve neticede de cehennem azabından muhafaza buyursun. Ayağımızı kaydırmasın. Ekmek başta olmak üzere pek çok gıdanın dinimiz açısından yenmesinde ve içilmesinde büyük sıkıntılar bulunmaktadır. Yalnız şu ana kadar mü'minler olarak bu hususta kati bir sonuca ulaşacak çalışmalar da ne yazık ki yapamadık. Verdiğiniz örnekte mesela, sorun olduğunu hepimiz biliyoruz ama ekmek gibi bir konuda çözüm üretmede sıfır düzeyindeyiz. Ortada bir şüphe var. Bu şüpheye karşı helali oluşturma imkânı yok. Bir de durum sizin zikrettiğiniz düzeyde yüzde yüz bir veri ile karşımıza çıkmıyor. Buradaki alkollenme, büfede satılan alkoldeki ile aynı mıdır? Bunu da netleştirebilmiş değiliz. Bu nedenle 'ekmek haramdır' diyemeyiz. Ama Avrupa'da satılan ekmekler daha kıtır olsun üzeri parlak olsun diye kullanılan domuz yağı nedeniyle 'ekmek kesin haramdır' diyebiliriz. İki durum arasında bir fark olduğunu umarım takdir etmişsinizdir. Allah Teâlâ helal ile yaşamaya hepimizi muvaffak kılsın.
Selamünaleyküm. Asıl olan helal olmaktır. Haram olma durumu sonradan gelir. O da ancak belge ile olabilir. Helallik belgesi bulundurmak değil bir şeyin haram olduğuna dair belgenin olması doğru olandır. Gözümüzle gördüğümüz bir haram durum varsa mesela üzerinde domuz mamulü olduğu yazıyorsa belgeye gerek yoktur, o haramdır. Bunun dışında haram olmayı gerektirecek belge bulmamız şarttır. Evet, tereddüt ederiz, şüpheli deriz ve uzak dururuz ama haram diyemeyiz.
Selamünaleyküm. Evet, böyle bir esneklik gösteriliyor, bize de bunlar iletiliyor ama biz aromalı meyve sularını içmiyoruz, içilmemesini de tavsiye ediyoruz. Artık dinimizi ‘bari zaruret olmayan alanlarda dikkate alalım’ diye bir hassasiyete doğru gidiyoruz zannederim. Bizim kanaatimiz içilmemesi şeklindedir. Allah Teâlâ midelerimizi haram ettiği şeylerden muhafaza buyursun, bize basiret ihsan etsin.
Evla olan bu tür şüphelere karşı uyanık bulunup, soframızdan helal olduğunu bilmediğimiz yiyecekleri uzak tutmaktır. Sadece şüphe ettiğimiz için de her şeyi atmamız da mümkün değildir. Haram olduğunu bildiğimiz şeyleri atarız. Şüphe ettiklerimizi de imkân dâhilinde atarız. Hayvanların kesilme tarzı veya hangi hayvan olduğunu bu şüphe sınırlarında uygulamalıyız.
Selamünaleyküm. Bu şekilde bir tereddüt içinde yaşamamız doğru değildir. Önümüzdeki konuları iki başlık altında toplayalım. Birinci başlık, kesin haram olduğunu bildiklerimiz olsun. Bunlardan kaçınacağımız muhakkaktır. İkinci başlık ise şüphe ettiklerimiz olsun. Şüphe ile baktıklarımıza ise elimizde bir belge olmadıkça haram olarak görmemiz gerekmez. Şüphemiz kuvvetlendikçe onu terk etme oranımız da artar ama küçük bir şüphe ile terk etme meylimiz çok doğru olmaz.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Bir yolla idrarın çıkışı engellenirse abdest bozulmaz ama bunu yapmasını doktor izin vermedikçe tavsiye etmeyiz.
Selamünaleyküm. Siz, ikna edip aldıysanız siz vereceksiniz. Babanız gasp etti ise babanız verecek. Kadının hakkını muhakkak verin. Ahirete o borçla gitmeyin.
Selamünaleyküm. Kalbinin rahat etmediği, aradığını bulamadığın bir yerde durmanın anlamı olmayacağını bilmelisin. Hiçbir grup, onsuz olmayacak nitelikte değildir. Huzurlu olacağın yeri ve çevreyi bulmalısın. Allah Teâlâ annene şifalar ihsan etsin. Sana da huzurlu ve ilimli bir hayat müyesser kılsın. Dua ederiz.
Selamünaleyküm.1- Abdesti bozan bir şeyden ötürü gusül yenilemek gerekmez. Olmamış gibi gusle devam ediniz.2- Namazda kıraat yaparken surelerin mushaftaki dizilişine riayet etmek gerekir. Atlayarak okumak namaza zarar vermez ama bazı fakihlerce kerih görülmüştür.3- Sözünü ettiğiniz bayanların iki yıl sizin peşinizde olmaları, sizin için onların uygun olmadığının belgesidir. Evlilik arayışı içinde olduğunuzu ima edin ve gerekiyorsa tahkir ederek sizden soğumalarını sağlayın. Aksi takdirde kimliklerinden şüphe edeceğinizi söyleyin.
Selamünaleyküm. Böyle bir uygulamanın doğru olmadığını düşünüyorum ama size paranın peşine gitmemenizi tavsiye ederim. İnsanların para ile şakası yoktur. Bile bile ailenizin altını oymuş olursunuz.
Selamünaleyküm. Niyetler sonradan değiştirilemez.