Fetva Meclisi
Soru
Bazı hastaların Bağkur'a borcu olduğu için veya sigortası olmadığı için ya da başka sebeplerle ilacını devlet ödemiyor. O hastaların resmiyette ilaçlarını para ile almaları lazım. Ama bazı eczacı kalfaları onlara yardımcı olmak için ilaçlarını ücretsiz veriyor ve sonra o ilacı kendi üzerine yazdırıp devletten parasını alıyor. Bu caiz midir? Bir vatandaşın ilacını başkasının karnesine yazdırması kul hakkına girer mi? Ya da sosyal güvencesi olmayan birinin, sigortası olan birisinin karnesi ile muayene olup ilaç alması caiz midir? Müslüman, kâğıt üzerinde hile ile iş yapmaz. Eğer bir zulüm görüyorsa mesela, herkese verilen ona verilmiyorsa onu gidermek için çalışır, çeşitli yollara başvurabilir. Bunun dışında hile yapan ve hileye alet olan vebal altındadır.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.
Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.
Ehliyeti yani kanuni salahiyeti olmadan bir hastaya müdahale eden, ortaya çıkan hatadan dolayı Allah katında mesul olur. Hastanın tazminatını da ödemek durumunda kalır. Bir doktorun yanında, ona yardımcı olarak veya doktorun sorumluluğunu alacağı bir iş dışında hastaya müdahale etmemelisiniz.
Bir kere devlet hastanede yazılan her ilacı neredeyse kayıt altına alıyor, almalıdır da. Bunda bir sakınca görülmemelidir. İkinci olarak da bu bir hile ve yalanın karıştığı iştir. Bu açıdan caiz olması mümkün olmaz. Üçüncü olarak da şu ayrıntıyı bilmemiz gerekiyor: Memur alımında sorun oluşturuyor diye endişe ediliyor ama bu tür ilaçlarla tedavi görmüş birinin iyileşti veya iyileşmedi, toplumun içinde gizlenmiş olması ne kadar kabul edilebilir bir iştir? Bu kimselerin sadece evlenmesi ile oluşabilecek sorun bile vebale girmek açısından yeterli kabul edilmelidir. Netice olarak başkasının adına ilaç yazdırıp almak hiledir, helal olamaz.
Hiç şüphesiz her kuruşu sözü edilen yere harcamak esas olmalıdır. Ne var ki, bugünkü vakıf hizmeti uygulamalarında bunu sağlamak zorlaşmıştır. Bu nedenle bir ayrıntıyı açmamız gerekmektedir: A- Toplanan yardımların size verilmesi esnasında önünüze “tamamı kuyu için olacak” şeklinde bir şart varsa o şarta aynen uymanız gerekir. Aksi takdirde farkı tazmin etmeniz üzerinize düşer. B- Böyle bir şart getirilmeden vakfa verilen paraları vakfın kuyu açmada kullanması ama o harcamalardan vakıf giderleri için de pay ayırması ya da artandan vakfa harcaması, şartsız bağışlar açısından mümkündür. Zira insanlara “kuyu açmak için” para makbuzu gösterilirken ayrıca “vakfın ayakta kalması için de” bir makbuz gösterilmesi zordur. Bağış yapanlar, şartlı bir bağış yapmadıkça bu giderlerin onun bağışından alınacağını bilmekte veya takdir etmektedirler. Bu sorunuzun cevabına “vakıf parasının suistimalini” dâhil etmediğimi bilmelisiniz. Allah Teâlâ rızasına uygun olarak iş yapmayı hepimize muvaffak kılsın.
Şöyle bir ayrıntıya girmeliyiz: Müslüman kardeşlerinizi size yardım niteliğinde bir çeşit sadaka vermişlerse elinizdeki parayı rahat bir şekilde istediğiniz yerde kullanabilirsiniz. Size para verenler gösterdiğiniz hastanın tedavisinde kullanılma şartı ile verdilerse hastanız iyileştikten sonra geri kalan kısmını başka işlerde kullanamazsınız. Genel olarak bu tür vakalarda insanlar şartı olmayan genel bir yardım olarak vermektedirler. Umarız kullanılmasında sakınca olmaz. Size özellikle o ayrıntı ile vereni biliyorsanız onu sahibine iade edersiniz.