Fetva Meclisi
Soru
Hocam, günümüzde bazı ilahilerde bana göre abartılı hatta yalan olabilecek ifadeler yer alabiliyor. Ancak ilahi olması, bu tür sözleri meşru hâle getirmez, değil mi? Mesela "Ben bu amellerimle giremem cennetine" gibi sözler söyleniyor. Bu şekilde kesin ifade etmek doğru mu? Nereden bilebiliriz ki? Allah rahmet eder ve cennete koyabilir. Bu tür sözler çocukların da diline takılıyor. Böyle yanlış veya aşırı ifadeleri tekrar etmeleri günaha sebep olur mu? Bence ilahi sözlerinde de dikkatli olunmalı, ölçü kaçırılmamalı. Din adına söylenen her sözün sorumluluğu vardır.
Cevap
Benzer fetvalar
Sevgili kardeşim. Neden dini, böyle gereksiz felsefeler üzerinden anlamaya çalışıyorsunuz ki? Ashabı kiramın bilmediği, konuşmadığı hiçbir şeyde hayır olmaz. Sizin vazifeniz Allah'ın emrettiklerini yapmak, yasaklarından da kaçınmaktır. Bu iki şeyi becerin de nasıl becerirseniz becerin; şeytan sizi dinin edebiyatıyla meşgul etmesin. Gitgide din yüzünden sapık hale gelebilirsiniz. Sade ve felsefesiz bir din yaşamalısınız. Emredileni yapın, yasaklanandan kaçının, o kadar. Din, üzerinden tartışma yapılması için değildir; yaşanmak içindir. O âlime bu âlime göre değil Peygamber aleyhisselama göre yaşanacaktır din.
Aleykümselam. Her şeyin birazı, arızalısı işe yarayabilir ama iman öyle değildir. İman, ya vardır ya da yoktur; ortasının adı nifaktır. Sözünü ettiğiniz iddia bir ekolü yansıtıyor. Uzak durmanızı, hiçbir tartışmaya girmemenizi tavsiye ederiz. Fitne girdiğinde zarar vermeden çıkmaz.
Müslüman insan başkası için: “Allah ona rahmet etmesin.” “Allah onu mağfiret etmesin.” “Allah onu cennete koymasın” türünden kullandığı ifadeler Allah’a karşı bir edep eksikliği içerdiği için caiz değildir. Kimse gaybı yani Allah’ın gelecekte o kişiye ne yapacağını bilmediğinden bu sözler temelden yanlıştır. Diğer yandan da böyle bir ifade kendini beğenmişlik, cahillik ve kibir içermektedir. Bu nedenle belli muayyen bir kişiyi kastederek “Allah onu affetmeyecek, cennetine koymayacak” denemez. Bu söz ancak öyle olduğu nasla sabit birisi için söylenebilir. Bir insan mü'min ise durumu ne olursa olsun ahirette o, Allah’ın dilemesine kalmıştır. Bu nedenle böyle sözleri kullanmamak, kullanılan yerde rıza göstermemek gerekmektedir.
Fazla detaya girmeden konuyu üstünden anlatmakla iyi etmişsiniz. Çocuğun bu tür şeyleri merak etmesi normal. "Uzaklara gitti." "Allah yanına aldı." gibi cevaplar çocuğun kafasını karıştırabilir. İnsanın gömüldükten sonra başka bir âleme gittiğini yine detaya girmeden, onun kabul edebileceği şekilde anlatabilirsiniz. Bu biraz da sizin iletişim ve ilişki şeklinize ve çocuğunuzun durumuna ve tarzına göre değişir. Ama sakin olun, siz de telaş yapmayın ki çocuk da telaş yapmasın. Allah'a emanet olun.
Abarttınız veya abartmadınız, müşahede ettiğiniz durum gerçektir ne yazık ki; ilahiyatlar ismi ile müsemma denebilir yerler değildir. Buna rağmen oralardan istifade edilmesi gerekiyor. Herkes kendisine bakarak bireysel kararını vermelidir. Eğer sen, orada bulundukça harama girdiğini/gireceğini düşünüyorsan orada durmazsın. Kimin ne dediği de çok önemli olmaz/olmamalıdır. Abartma veya yanlış düşünme ihtimalin elbette vardır. Ailen sana tepki veriyor olabilir, arkadaşların da tepki verebilir. Sen ortalamayı bulmaya çalış. Mesela ailenin, arkadaşlarının ve takvasına itimat ettiklerin, dünyevi düşündüklerini zannettiklerin; bunların toplamının ortalamasını bularak yönünü belirleyebilirsin. Sana takvası açısından itimat ettiklerin bile “abarttığını” söylüyorsa kendini biraz kısabilirsin. Bu mantıkla problemi yeniden değerlendirmeye çalış. Allah yardımcın olsun.
Ashabı kiramdan itibaren yüz binlerce ilim adamı arasında cehennem azabının sonsuz olmadığını söyleyen on kişi yoktur. Onlar da ilk üç asrın ulemasından değildir. İlk üç neslin uleması dışındakilerinin içtihatlarına saygılı olabiliriz ama kabul etmek zorunda değiliz. O ilmihalin neden o konuyu irdeleme ihtiyacını hissettiğini siz de benim kadar takdir ediyorsunuzdur. Allah, fitneye düşmekten hepimizi muhafaza buyursun.