Fetva Meclisi

Değerli hanım kardeş, 'Müslüman kadın çalışamaz' şeklinde bir kural koyamayız. Çalışmayı, rızık temin etmeyi erkeklere tahsis etmenin bir dayanağı yoktur. Kadın da çalışabilir, kazanabilir, servet sahibi olabilir. Sonunda da sadakalar veren, hayırlar yapan bir kadın olarak Rabb’ine gidebilir. Bunun hiçbir dinî engeli yoktur. Tekrar ediyorum: Kadının çalışmasının dinen bir engeli yoktur. Engel, kadının, kadınlığının zarar görmesindedir. Zira Müslüman toplumun, kadınını kaybetmesi ile topraklarını kaybetmesi arasında fark görmeyecek kadar önemli bir yerde görüyoruz kadını. Müslümanlar, kadınlarını iş yerlerine gönderdikten sonra nesil yetiştirme kabiliyetlerini zedelemektedirler. Bireysel şartlar, istisnai durumlar bu genel kuralı aşamaz. Kadının çalışması ile alakalı olarak şu üç tespiti yapabiliriz. Birinci tespit: Kadının fiilen bulunması zorunlu alanlar vardır. Tıp da bunların başında gelmektedir. Doğumu teşvik eden, önünde çocuk doğurmuş bir kadına, cepheden gelmiş bir gaziye dizilen övgüleri dizen, onun doğumuna katkıda bulunmaktan sevaplar uman bir 'kadın doğumcu' doktorun ne büyük bir hizmet yaptığını takdir edebiliyor musunuz? Sadece kadın doğumcular da değil. İnsan sıhhati ile alakalı her branş, kadının da o branşta bulunmasını gerektiriyor. Bunun için kadınların, zekâ ve özel şartları izin veriyorsa, Allah'ın Şeriat'ının aşılmadığı zeminlerde tıp öğrenmelerini ve ibadet niyeti ile bu işi icra etmelerini tavsiye etmekte bir sakınca görmüyoruz. İkinci tespit: Kadının, şu veya bu nedenle çalışması zorunlu olabilir. Rızkını temin etme zorluğu veya kendisinin takdir edeceği bir zorunluluk, kadını çalışmaya mecbur edebilir. Bu da olur diyeceğimiz alanda kalmaktadır. Bu durumda Müslüman hanım, en zararsız, en az yıpratan işi tercih eder ve çalışır. Buna da zaruret dairesi içinde tutabiliriz. Üçüncü tespit: Kadın çalışınca ne oluyor? Ya da kadının çalışmasını sürekli canlı bir konu olarak önümüze getirenler ne amaçlıyorlar? Bunu düşünmemiz gerekmez mi? Mesele sadece kadının da para kazanması ile sınırlandırılabilecek kadar basit görülebilir mi? Şu çıkmazlar, kadının çalışmasının ürünüdür; biz de bir mü'min olarak konuyu, daha geniş bir pencereden görmek zorundayız: - Kadının çalışması, erkeğe göre daha narin olan bedeninin yıpranması demektir. İşin sekreterlik veya santralde görevli olması ile bu sonuç değişmiyor. Bedeni yıpranan kadın insanlık için bir kayıptır. - Kadının çalışması, doğum oranının azalması demektir. Ne kadar doğurma yanlısı olursa olsun, çalışan kadın zor doğurur. - Kadının çalışması, doğurduğu çocuğu istediği gibi büyütememesi demektir. Ya eksik büyütecek ya da anne olmayan birine çocuğunu büyüttürecek. Kreşe, anaokuluna ve okula annelik yaptıracak. Bu da olduğu gibi zarardır. Kimse, anne gibi anne olamaz. - Kadının çalışması, eşi açısından yetersiz bir kadınla yaşama sonucunu getirecektir. Bu da, aile içi sorunları ateşleyecek, erkeği kadın düşmanı, kadını erkek düşmanı yapacaktır. Elinde, hesabında parası olan kadınla, eşinin kazancını yiyen kadının psikolojisi aynı değildir. Gencecik kızlar, daha baliğa olmadan boşandığında nasıl yaşayacağını hesaplayarak diploma sahibi olmayı düşünüyorlarsa önümüzde ciddi bir sorun var demektir. Neden ne olursa olsun, çalışan her kadın Ümmet için bir kayıptır. Meselenin bir de ahlâk boyutu vardır ki ona değinmeye gerek görmüyorum. Sıhhat ve afiyet içinde olmanızı dilerim.

Bu doğru bir söz olmasına doğrudur ama uygulanışında böyle olmamaktadır. Bu maksatla yıllardır müminler kızlarını ve erkeklerini okutuyorlar. Sonunda ise herkes kasasını ve menfaatini koruyor. Az bir kısım mümin belki bunun istisnasıdır. İkinci olarak da kadınların asıl vazifelerini ihmal ettirecek hiçbir görev mukaddes olamaz. Dengeli bir şekilde ortayı bulabilenler için ve kendini zayi etmeyenler için doğru olabilir bu söz.

Kadın, kadınlığını aksatmadığı ve haramlardan bir haramı mesela erkeklerle bir arada bulunmayı irtikâp etmedikçe çalışabilir; hiçbir sakıncası yoktur. Allah kolaylık versin.

Kimsenin dini üzere yaşayıp gitme garantisi yoktur. Gece ve gündüzün birbirini kovaladığı gibi bir macera içinde kendimizi ölünceye kadar sürecek bir mücadele içinde tutmalıyız. Yılmak ve yıkılmak yoktur. İmtihandır bu, biiznillah kazanıncaya kadar sürdüreceğiz o mücadeleyi. Asıl olan Müslüman kadının evinde kalıp çalışmamasıdır. Kadın, evinin kraliçesi gibi olmalıdır. Asıl olan budur. Kadın, ağır hayat şartları gibi bir nedenle çalışabilir. Bu haram değildir. “Kadın çalışmaz, haramdır” diye bir kural yoktur. Kadın, kendisini yabancıların suyunda kaybetmez diye bir kural vardır. Herkes çalıştığı için çalışmak olmaz. Kadınlığın ve anneliğin zarar görmeyeceği bir işte çalışılabilir. Bir önemli husus da iş nedeniyle haramla temas sorunudur. Kadın erkek karma ortamlar, erkeklerin tacizi ile karşılaşma gibi durumlar söz konusu ise çalışma için de yasak devreye girmiş demektir. Böyle bakıp değerlendirebilirsiniz.

Selamünaleyküm. Kadın çalışmaz diye bir şey yoktur. Kadın, kadınlığına zarar verecek bir işte çalışmaz.

Hiç kimse “Müslüman kadın çalışamaz” diye bir hüküm veremez. Allah’ın dininde böyle bir yasak yoktur. Bugüne kadarki dini ve fıkhî birikimimizde de böyle bir kayıt yoktur. Kadının çalışması ile kadının çalışmasının sonuçları karıştırılmaktadır. Çalışmak bakımından kadın ve erkeğin hükmü aynıdır. Yalnız kadın çalışırken: Anneliği ve eş olma yönü zarar görecekse, böyle bir zarara katlanmak için acil ve zorunlu bir durum da yoksa bu çalışmayı gereksiz hatta sakıncalı buluruz. Zira kadının çocuğunu ihmal etmesinin gelecek nesiller açısından risk barındırdığı ortadadır. Çalışan kadının eşine karşı zayıf düşmesinin beraberinde getirdiği başta ahlâk olmak üzere pek çok risk de buna ilave edilebilir. Kadının çalışması durumunda erkeklerle karma bir ortamda bulunmasının getireceği ve dinimizin haram sınırları içinde tuttuğu sakıncalar vardır. Göz kirliliği ve temas sakıncası da dinin haramları ile ilgili bir konudur. Bir başka sakınca da yabancı erkek ve kadının halvet dediğimiz yalnız kalma pozisyonu ile karşılaşmalarıdır. Bunların bir dini boyutu bir de günümüzde yoğunlaşana yıkılmış aileler, bitmez ithamlar ve şüpheler ortamının oluşmasıdır. Bunun dışında kadının çalışması, ticaret yapması esasında yasak değildir.

Kıymetli kardeşim, Rabbimiz, Allah’tan başka gayesi olmadan yaşama gayretini arttırsın. Rabbimiz her birimizi farklı farklı kabiliyetlerde yaratmıştır. Tercih edeceğin bölümle ilgili karar verirken bu kabiliyetlerini, zekânı, kendi özel durumlarını, gelecek planlarını göz önünde bulundurman daha sağlıklı olacaktır. Bu konuda sana yardımcı olacak bir meslek danışmanı ile görüşme sağlaman işini daha da kolaylaştırabilir. Unutmayasın ki en önemli mesleğimiz mü'min oluşumuzdur. Hangi bölümü seçmiş olursan ol, nerede bulunursan bulun beraberinde imanını, ahlakını, mü'min kimliğini koruma ve haramlardan uzak kalma mücadelen hep devam etmelidir. Evlilik ile ilgili soruna gelecek olursak, okul elbette evliliğe engel değildir. Kimin ne zaman ve kiminle evleneceği kaderin sonucu olduğunu bilerek Rabbimize teslim olmak imanımızın gereğidir. Rabbimiz seni muhafaza buyursun ve umduklarından daha güzeline erdirsin. Dua eder dua bekleriz. Allah yardımcımız olsun.

Bir: Buna alışacaksın, hiç merak etme. Belki de bugünlere gülüp geçeceksin de. İnşaallah. İki: Cennet ucuz değil. Bunlar da cennetin fiyatına dâhildir biiznillah. Üç: Eşinle özel beraberliklerine ağırlık ver, bir tür derdini onunla dağıt. Allah yardımcın olsun.

Eşinizle istişare içinde olun. Allah yarattığının rızkını da elbet verecektir. Müsterih olun. Allah'a emanet olun.

Önce doktorunuza bir çocuk daha doğurma açısından kontrol ettirin kendinizi. Yani sağlığınızı öne alın. Sonra da eşinizin ve sizin arzunuzu dengelemeye çalışın. Gerekiyorsa bunun için uzun zaman bile olsa bekleyin. Sonra da kimin ne dediğine bakmayın ve kendinizi kaderin kollarına salın. Allah mübarek etsin.

Aleykümselam. Annenin neden böyle yaptığını sormaya bile gerek yoktur. Doğurduğundan kira istemek annenin işi olmamalı ama bunu yaparken de önünde bir hukuk engeli yoktur. Ekmeğe muhtaç durumun yoksa dediğini yapacaksın ve asla ona küsmeyeceksin. Ya da evini terk et ama onu terk etme. O ezilsin sonunda ve hatasını anlasın sen hata etme sakın. Kırılma da. Dünya bu, başı dibi imtihandır.

Selamünaleyküm. Bir kere doktorluk mesleği, ciddi düzeyde bir eşlik ve annelik yapmaya mani olabilir. Esasen olması şart değildir ama siz olabileceğini kabul edin. Bunu kabul ediyorsanız böyle bir evlilikte hiçbir olumsuzluk yoktur. Yeter ki vereceğiniz evlilik kararında duygusal olmadığınızı iyi test edin. Evliliğin ayrıntılarında gerekiyorsa geniş istişareler yapın. İlahiyatçıların da doktorların da meslek olarak kendi içlerinde topluma göre farklı idrakleri vardır. Allah yardımcınız olsun.