Fetva Meclisi

Aleykümselam. Helal belli haram bellidir.Kesin haram olan bir şeyi hiç tereddüt etmeden terk ederiz.Haram olduğu hakkında kisin bir bilgimiz olmayan şey ise bizim için şüpheli şeydir.Şüpheli olan şeyi ise terk etmek takvaya uygun olandır. Şüpheli olan şeyi helal gibi görmediğimiz gibi haram gibi görmemiz de doğru olmaz.Bu kuralı da dini yaşamanın bir imtihanı olarak anlamamız gerekiyor. Sabır da budur, cihat da budur.

Bir insanın Müslüman olmaması onunla sosyal ilişki içinde olmamıza mani değildir. Yeme içme dâhil her türlü sosyal ilişkimiz olabilir onlarla. Şu kadar ki bazı hassas noktalara dikkat ederiz: Müslüman olmayan biri ile ilişkimiz bizi Müslümanlığımızdan kompleksli duruma düşürmemelidir. Böyle bir ihtimal durumunda ilişkiyi keseriz. Asla imana, ibadete ve ahlaka dair konularda tartışmayız, seviyesiz ortamda tebliğ bile yapmayız. Onlardan tartışma içerikli sorular gelmesi durumunda ise soruların çapı ve yoğunluğu kadar bir mesafeyi anında koyarız. Onlarla ilişkilerimizi haramlara bulaşma nedeni yapamayız. Bu şu demektir: Onlarla yiyip içerken bize ait helal haram hassasiyetimiz zedelenmemelidir. Hatta konuşmamızda bile bu ölçümüz canlı kalmalıdır. İlişkilerimiz üzerimizdeki farz ibadetleri aksatma nedeni olmamalıdır. Onlarla ilişkimiz evlilik gibi mahrem ve hassas konularımız etrafında hatta yakınında bile olmamalıdır. Müslüman olmayanlarla ilişkilerimizde onların ekonomik ağırlığı altında olmamalıyız. O kadar ki onların ikramlarını bile benzerini yapabildiğimiz kadarı ile kabul etmeliyiz. Müslüman olmayanlara dinimizi ulaştırmamız bizim görevimizdir. Bir kelime bile olsa önümüzdeki fırsat, onu değerlendiririz ama dini anlatmanın en güzel yolunun onu iyi yaşamak olduğunu unutmayız. Dini anlatacağız diye dini olmayanın seviyesine düşerek konuşma yapmak bir yanlıştır. Bunu biliriz. Böyleleri için sürekli hidayet duası yaparız. Duamız da onun gıyabında olur.

Kazancının yüzde yüz haramdan olduğunu bildiğimiz kişilerle sosyal ilişkilerimizin kökten kesilmesi gerekmez. Ancak onların kazancından yemek yemekte sakınca vardır. Emri bilmaruf ve nehyi anilmünker yapabilmek için iyi ilişkiler içinde olmak durumundayız. Meseleyi yemeğini yemek veya yememek düzeyinde bırakabiliriz. İnsani ilişkilerimiz kesinlikle sürmeli ki onu ve ailesini kazanma şansımız bulunsun. Allah'a emanet olunuz.

Öncelikle şunu bilmeliyiz: - Yemekte temel ölçümüz helal, temiz ve sağlıklı şeyleri yemektir. - Yemeği gıda ihtiyacı için yemeliyiz; zevk için yemek yoktur. - Yemekte israf sadece ekmeği çöpe atmak değildir. Midemizin ve bedenimizin israfı da bir israftır, o israf da haramdır. - Yemek, vakit israfı nedeni olduğunda da sakıncalıdır. - Helal yiyecekleri ikiye ayırırız: Et olanlar ve at dışındakiler. Et olanların Müslüman tarafından besmele ile kesilmesi şarttır. Bugünkü Yahudilerin besmele ile kestikleri yenebilir. En azından kendi çaplarında dindardırlar. Hıristiyanların ise besmele ile bile kestiklerinin yenmesi mümkün olmayacağı kanaatindeyiz. Onların Hıristiyan bile olmaları tartışılır bir durumdur. Laikliği benimseyerek ellerindeki muharrfef dini bile eritmişlerdir. - Et olmayanlarda ise bu ayrım yoktur. Bize göre yenmesi/içilmesi helal olan bir şeyi kâfirlerin elinden ve onlarla beraber yiyebiliriz. İkram edebiliriz, ikramlarına gidebiliriz. - Yemeğini yemeyeceklerimizle bu durumu, bir savaş konusu gibi ilerletmenin de anlamı yoktur; ortamımız buna uygun değildir. Ortadan gerekçelerle yemeklerinden uzak kalabiliriz. - Temel siyasetimiz şu olmalıdır: Helal, Temiz, Sağlıklı yeriz. Müttakilerle yer, Müttikileri yedirir, Müttekilerden yeriz.

Bu sorun sadece sizin sorununuz değildir. Bütün mü'minlerin helal gıda diye bir sorunu vardır. Ne yazık ki pek çok aile buna yeterli alakayı gösterememektedir. Allah Teâlâ yardımcımız olsun. Size tavsiyemiz şudur: Sizinle bu konuda tartışacak, aranızda gerginlik çıkaracak ortamlar ve kişilerden uzak duracaksınız. Haram olanlar ve şüpheli olanlar diye iki liste çıkarmalısınız. Haram olanlardan kesinlikle uzak duracaksınız. Şüphelileri ise yer yer esnetebilirsiniz ve esnetin de. Kendiniz için taviz vermez belirttiğiniz ortamlar gibi ortamlarda ise biraz daha tavizli olursunuz şüphelilerde. Sorunun bir tür vesveseye ve farklılık göstermeye yarayan bağnazlığa kaymamasına dikkat ediniz. Neticede dinimiz için bir iş yapıyoruz ama kaş yaparken göz çıkarmayı da kabul edemeyiz. Allah yardımcımız olsun.

Aleykümselam. Ortaklarınızın Müslüman olması, kazançlarının kaynağının helal olması elbette en iyi olan bir temennidir ama bunu gerçekleştirmede zorlanabilirsiniz. Stratejik bir konu olarak da ele alınmasında yarar vardır bu meselenin. Ortağınız olacak birinin kazancını araştırmanız şart değildir. Mümkün olduğu kadar helal kaynaklısını arayın o kadar. Ortağınızın Müslüman olması da bir strateji konusudur; Fıkhen şart değildir. Alırken de satarken de durum böyledir.

Bir kaza sonucu yağın damlaması başka şey, ara sıra da olsa yağların karıştırılması başka şeydir. İlke olarak karıştırılması yasaklanmış bir durum yoksa orada yemek yenemez demektir. Sizin de öyle bir yerde çalışmamanız evla olandır.

Asrımızın en önemli çözüm bekleyen sorunlarından biri HELAL GIDA sorunudur. Helal gıda henüz Müslüman neslin öncelikli çalışma alanına da ne yazık ki girememiştir. Mesele sadece çalmadan çalışarak kazanmayı helalin tek konusu olarak anlama ya da domuz ve benzeri hayvanları yememe şeklinde daralmış kalmıştır. Ne yazık ki gitgide bu helal gıda anlayışı azalmaktadır. Allah’tan yardımını dileriz. Domuz ve benzeri hayvanları konuşmamıza gerek yoktur. O konuda bir nebze ciddiyet vardır. Bir de domuz peynir mayasında kullanılabilir hayvan değildir. Meselemiz sadece geviş getiren hayvanlara yani inek türü ve benzeri hayvanlara dayanmaktadır. Bunlardaki sorun da helal olacak şekilde kesilip kesilmedikleri sorunudur. Avrupa’dan getirilen enzimde kullanılan ürünlerde helal kesimin olacağını zannetmeyiz. Bu nedenle meselenin çözümünde Müslüman insanların kurduğu firmaları bu hassasiyete zorlayacak bir kamuoyu oluşturmaktan başka şu anda bir çözüm göremiyoruz. Üzülerek söylemeliyiz ki, siyasi ve günlük olayların dışında etkili bir kamuoyu oluşturmak da neredeyse mümkün değildir. Çalışmalarımız bizim ve çocuklarımızın yiyeceklerini dinimizin ölçülerine göre oluşturmayı cihadımızın bir parçası olarak görmemize vesile olur inşaallah. Fıkıhta şöyle bir kural vardır: Yüzde yüz kimyasal dönüşüme uğrayan bir madde eski hükmünü kaybeder, yeni oluşumuna göre hüküm alır. Bu kuralı mesela alkole uygulayabiliriz. Alkol özelliği kimyasal bir dönüşümle yüzde yüz kaybolan nesne için haram demeyiz. Peynir enzimlerinin peynirin içinde yüzde yüz dönüşüp yeni bir kimyasal madde olması ne kadar mümkündür, belki bunu araştırabiliriz ama buna ulaşıncaya kadar bize helal peynir yedirmeyi ilke edinecek mü'min sanayicimizi oluşturmalı ve korumalıyız.

Gıda bir nimet olarak israf edilmemelidir. İsraf haramdır. Temizlik veya güzellik (estetik) malzemesi olarak yiyeceklerin kullanılmasını fukaha sakıncalı bulmamıştır. Bazı Maliki fukahası böyle bir kullanımı mekruh görmüşlerdir ama bu da yasak anlamında değildir. Eti yenen hayvanların sütünden kozmetik ürün yapılabilir, sabun yapılabilir. Evla olan yiyecekleri bu şekilde kullanmamak olsa da haramdır denmemiştir. Eti yenmeyen hayvanların sütü ise farklı görülmelidir. Direkt süt olarak kullanılıyorsa eti yenmeyen hayvanın sütünden üretilen malzemeyi de kullanılamaz görürüz. Süt bu üretim esnasında tam bir kimyasal dönüşüme uğruyorsa o yeni bir ürün olduğu için onun da kullanılması caiz olur. Merhem gibi estetik veya tedavi maksatlı kullanılan ürünlerde domuz yağı bulunuyorsa bu da bu kurala dâhildir. O üründeki domuz yağı tam bir kimyasal dönüşüme uğramış ise kullanılması sakıncalı olmaz. Böyle değilse yani basit bir cihazla incelendiğinde domuz yağı olduğu anlaşılıyorsa kullanılamaz.

Bu değerlendirmeniz isabetli değildir. Erkek için ipek ve domuzdan, kadın için ise domuzdan mamul olmadıkça giysinin sizdeki görüntüye neden olacağını söylememizin dayanağı olmaz. Haram olmadıkça kıyafetin ibadete etkisi olmaz. Sizin genel gidişatınızla alakalı bir durum olabilir bu. Daha geniş düşünün ve buna takılıp kalmayın; şeytan sizi ezer yoksa.

Eti yenen hayvanlar ve kedi köpek için üretilen yemlerde katkı maddesi olarak haram bir şey kullanılmıyorsa çalışmak caizdir. Domuz için üretilen yem işinde çalışmak ise caiz değildir. Çünkü domuzun beslenmesi, üretilmesi veya ticareti esastan caiz değildir.

Kedinize vermenizden önce onu evinizde bulundurmanızda da sakınca vardır.