Fetva Meclisi
Soru
Selamünaleyküm hocam. Ben gıda sektörüyle alakalı yani içecek meşrubatları ile ilgili bir icadım oldu. Yalnız bunun üretimine geçebilmem için sermaye ortağına ihtiyacım var. Bu sermaye ortağının İslami hassasiyetlere göre Müslüman ve helal kazanan olması gerekir. Yalnız bu sermaye kuruluşlarının kazançları haram olursa ve ben de bunlarla ortak olursam benim kazancım da (kârım da) haram olur mu? Veya bu ortaklar Hıristiyan veya Yahudi olsa da aynı şekilde benim kazancımın türü ne olur? İkinci olarak da bu icat ettiğim ürünü gayrimüslimlere veya haram kazancı olan firmalara komple satabilir miyim, dinen hükmü nedir? Son olarak da Müslüman yatırımcılar bulamazsam yani helal kazanan, zaruriyet gerektirir mi haram kazananla ortak olmam?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Müslüman, bilerek bir harama alet olmaz, ortak olmaz. Açıkça hile ve aldatmanın bulunduğu bir yerden kazandığınız size helal olmaz.
Selamünaleyküm. İlke olarak bu şekilde bir borsa ticaretinin haram olduğunu söylemiyoruz ama görüyorsunuz sizin de kalbiniz rahat etmiyor. Daha temiz bir iş üretmeye çalışın.
Selamünaleyküm. Hileli bir yöntem kullanılmadıkça böyle bir ticarette sakınca yoktur.
Haklısınız, haramlar helalleri kuşatmış durumdadır. Kimin nasıl kazandığı ve ne yediği bilinmez olmuştur. Daha da vahimi artık helal kazanmak neredeyse mümkün değil diye inanılır olmuştur. Allah Teâlâ akıbetimizi hayır kılsın. Size bu hususta şunları tavsiye edebiliriz: Biz ve çocuklarımız açısından daha korumalı ve daha takvaya yakın olanı tercih etmeyi ilke edineceğiz. Zamana ve ortama kapılmamayı prensip edineceğiz. Yine de bunun bir imtihan olduğunu, istememekle haramdan yüzde yüz kaçınamayabileceğimizi de bilecek ve buna göre planlamalarımız olacak. Çocuklarımızın haram/helal idrakinin zayıf kalmasına karşı tedbirli olacağız. Yine de kaş yaparken göz çıkarmak gibi bir sonucun oluşmaması için denge siyasetini ihmal edemeyiz. Neticede biz bir toplumun parçasıyız ve gidebileceğimiz bir yer de yoktur. Bu toplumun içinde dinimizden taviz vermeden yaşayacağız. Kışa rağmen üşütmeden yaşamaya çalışmak gibi bir durumdur bu. Kazancında helallik sorunu bulunanlardan uzak kalmak isabetli olandır ancak özellikle Hanefi fukahasının bu husustaki çizgisinin KAZANCININ BÜTÜNÜ HARAM OLANLA, KAZANCINDA HARAM OLANIN AYNI TUTULMAYACAĞI ilkesi önemlidir. Yüzde yüz haram kazanıp yiyen birine mesafe koyacağız. Onun yemeğini yemeyecek, hediyesini almayacağız. Kazancına haram karışan için ise şu kural geçerlidir: Kazanılma yöntemi itibariyle haram olan bir şey kazanan için direkt haramdır ama ikinci kişi için o şekilde haram değildir. Örneklendirecek olursak, domuz her türlü herkese haramdır ama hileli bir ticaretten para kazananın kazandığı kendisine haram ikinci kişilere mesela misafirlerine haram değildir. Böyle bir planlama ile kendimizi korumaya devam edelim. Allah yardımcımız olsun. Âmîn.
Selamünaleyküm. Aç kalmadıkça Müslüman böyle işlere germemelidir. Birinin sırtından kazanmak yoktur bizde. Adının ne olduğu önemli değildir. Niteliği şüpheli bir iş olarak yapmamanızı tavsiye ederiz.
Aleykümselam. Kârı sabit bir ortaklık kâr ortaklığı değil faizli işlemdir. Şöyle yapmalısınız: Yüz bin lira ile size ortak olsun. Onun yüz bin lirasını sizin sermayeniz veya iş gücünüzün bir oranına tekabul ettirin. Yani onun parası sizin gücünüzün mesela yüzde üçü olsun. Bir ay sonra kâr ederseniz kârın yüzde üçünü ona verin. Zarar ederseniz de yüzde üç o da zarar etmiş olsun. Tam helal olarak böyle yapabilirsiniz. Onu davet edin yeniden akit yapın aranızda.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Aleykümselam. Eğer, özel sorunlarınızı alet etmeden bu duygulara sahipseniz yani durum tam sizin anlattığınız gibi ise ayrılmanızı tavsiye edebiliriz. Size Allah'ın emirlerinden birini yasaklayan birini eş edinmeniz gerekmez.
Aleykümselam. Bir kere kararınız şu olsun: Kesin bir harama düşme söz konusu olunca muhakkak bırakmaya hazır olun. Şüpheler ve risk söz konusu ise anne babanızı üzmeyin, devam edin. Şunu da muhakkak bilin: İlahiyat size ilim adına çok şey vermeyecektir. Az bir şey ancak bulabilirsiniz orada. Siz o azı çok yapacaksınız. O azı çok yapmak da sizin ilahiyat yanında kendinize bir ilim ve takva çevresi oluşturmanızla mümkündür. Sizin gibi düşünen ve bunu dert edinen bir grup bulmaya çalışın. İyi bir ders halkası olan cemaate katılın. İbadetlerinizde titiz olun. Kitap okumayı zevk durumuna getirmeye çalışın.
Aleykümselam. Tövbe edip istiğfar etmelidir. Tövbesinde samimi olur ve salih ameller yaparsa Allah Ğafûr ve Rahîmdir. Siz de öyle birini arkadaş olarak adlandırmamalısınız kendinize.
CEVAP:Aleykümselam. Bu hususta abartmanıza gerek yoktur. Gözle görülen bir durum olmadıkça ve siz bile bile yapmadıkça halıdaki temizliği bu derece inceltmemelisiniz.
Aleykümselam. Firma isimleri ve ürünler yaşadığımız zamanda koruma altına alınmış, bu durum da kabul edilmiş bir örf durumuna gelmiştir. Bu nedenle korunmuş ürünlerin taklidi caiz değildir ve kul hakkıdır. Böyle bir ürünün direk satıcısı olmak da birinci dereceden olmasa da doğru olmayan bir şeydir. Kazancımıza şüphe bulaştırmamalıyız.
Aleykümselam. Lafzai celalin telaffuzunu tam olarak Türkçe karakterle tekrarlamak zordur. Bu nedenle Türkçe karakterler kullanarak bunu size izah edemiyoruz ama öyle bir hata esasen namazı ifsat edecek hata değildir. Bunu söyleyebiliriz.