Fetva Meclisi
Soru
Benim, Samsun'da küçük bir işletmem var, ticaretle uğraşıyorum. Elimden geldiği kadar dini vecibeleri yerine getirmeye çalışıyorum. 5 vakit namazımı kılıyorum. Evli ve 2 çocuk babasıyım. Ticarette zor günler geçiriyorum, para kazanmak zorlaştı. Ben de yaklaşık 1 yıldır borsaya merak sardım, belli dönemlerde helal kazanç sağlayan şirketlerin hisse senetlerini alıyor satıyor ve kazanç sağlıyorum. Hisse senedini aldığım şirketin iştiraklerini ne iş ile meşgul olduğuna, kazancının dini yönden bir sakıncası olup olmadığına da ayrıca dikkat ediyorum. Ama kafamda hep bir kuşku var; acaba bu kazancım helal mi diye. Şirketlerin hisse senetlerini alıp satmak helal mi? Bu işten kar veya zarar sağlamak ne derece doğru?
Cevap
Benzer fetvalar
Aleykümselam. Ortaklarınızın Müslüman olması, kazançlarının kaynağının helal olması elbette en iyi olan bir temennidir ama bunu gerçekleştirmede zorlanabilirsiniz. Stratejik bir konu olarak da ele alınmasında yarar vardır bu meselenin. Ortağınız olacak birinin kazancını araştırmanız şart değildir. Mümkün olduğu kadar helal kaynaklısını arayın o kadar. Ortağınızın Müslüman olması da bir strateji konusudur; Fıkhen şart değildir. Alırken de satarken de durum böyledir.
Hisse senedi satın almak esasen haram değildir. Haram iş yapan veya faizli işlem gören senetleri almak, onların şirketlerine ortak olmak haramdır. Haram olduğunu öğrendikten sonra bir Müslüman hemen o haram işten el çekmeli ve tevbe etmelidir. Bunun için: a- Anaparasını alır. b- Anaparanın üstüne bir kâr gelmiş ise eğer o kâr aslı haram olan bir işle geldiği için haramdır, o kârı alır ama hayır olabilecek alanlarda kullanır, kendine almaz. Önemli olan o parayı orada bırakmamaktır. c- Sonra da tevbe eder, tevbesini korur. d- Bir nedenle oradaki payını alıp kurtulması mümkün olmuyorsa veya işlemin iptali başka sorunlar üretiyorsa bu durumda da önünde ya işlem yapmayıp üzerine kayıtlı olan şeyleri olduğu gibi bırakması ya da hissesini piyasaya arz ederek satma yöntemi ile kurtulacaktır. Bu durumda satıp kurtulmasını tercih ederiz. Böylece haram işe destek olmak ve onların ortağı görünmek vebalinden sıyrılmış olur.
Selamünaleyküm. Şüphesiz bir helal istiyorsanız elbette size farklı bir işe geçmenizi tavsiye ederim. Mevcut durumda ise haram diyemediğimizi siz de okudunuz. Önemli olan mal sahibi durumundaki şirketin haram iş yapıp yapmadığıdır. Elemanlarından birinin yanlışını onlar tasvip etmedikçe ne onlar ne de siz vebale girmezsiniz. Allah yardımcınız olsun.
Prensip olarak borsacılığı tavsiye etmeyiz. Zira borsa, içinden helali aranıp bulunabilecek bir alandır. Mümin ise helalin geneli oluşturduğu ortamda rızık aramalıdır. Belirlediğiniz genel ölçüler caiz olan borsa işlemi için yeterlidir. İç ayrıntıları tespit etmeniz mümkün olmayabilir.
Selamünaleyküm. Müslüman, bilerek bir harama alet olmaz, ortak olmaz. Açıkça hile ve aldatmanın bulunduğu bir yerden kazandığınız size helal olmaz.
Selamünaleyküm. Helal iş yapan şirketlerin, helal yöntemlerle hisselerinin satın alınması ticaret kabul edilebilir. Her ticarette olabileceği gibi borsa işlemlerinde de caiz olmayan işler olabilir, kaçınmak ve tedbir almak görevimizdir.
borsa konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Bu ilkelere bağlı kalabildikten sonra borsada sakınca yoktur diyebiliriz. Ancak bu ilkelere ne kadar bağlı kalabildiğinizi siz tespit etmelisiniz.
Selamünaleyküm. Bu ilkelere bağlı kalabildikten sonra borsada sakınca yoktur diyebiliriz. Ancak bu ilkelere ne kadar bağlı kalabildiğinizi siz tespit etmelisiniz.
Selamünaleyküm. Borsa kendi başına haram değildir. Haram üzerinden yatırımı olan şeylerde yapılması caiz olmaz. Siz tercihi alete yaptırırsanız o da haram seçmez, bu da şüphe oluşturur.
Haram iş üretmeyen ve faizli işlemle iştigal etmeyen şirketlerin senetlerini alıp satmak yani borsada işlem yapmak haram değildir. Haram olan, ürettiği nesne haram olan mesela domuz mamülü, alkol ve benzeri haramları üreten şirketin hissesine sahip olmaktır. Ya da faizli bankaların üzerinden iş yapan bir şirketin hissesine talip olmaktır. Borsayı market gibi görebiliriz. Helal olanına talip olmamız mümkündür. Evet, borsada risk çok yüksektir ama mü'min haram helal sınırlarını biliyor ve korunabiliyorsa borsada iş yapabilir.
Selamünaleyküm. Borsa olduğu gibi haram değildir, orada çalışan birinin kazancı da bir faizli bankada çalışanınki gibi haram olmaz. Katılım bankalarının işlemleri fetva ile olduğu doğru olabilir ki öyledir ama o kurumlarda net bir İslam'a uygunluk da yoktur. Buna göre hareket etmeliyiz. Size ait bir parayı tahsil etmek için faizli bir bankayı kullanmak zorunda olmanızda bir sakınca yoktur.