Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben borsaya ilgi duyuyorum ve farklı şirketlerden hisse senetleri almayı planlıyorum. Bankaların aracı olmamalarına ve şirketlerin haram hükmüne giren ürünleri pazarlamadıklarına dikkat ediyorum. Fakat şirketleri teferruatlı bir şekilde analiz de edemiyorum. Örneğin, bilgisayar programı geliştiren bir şirketin faizli kredi kullanıp kullanmadığını ya da erkek-kadın mahremiyeti konusunu değerlendiremiyorum; aynı şekilde, kantindeki yemek büfesinde sunulan gıdaları da elbette bilemem. Şirketin iç düzenini oluşturan konulardan hangi çapta mesul olurum ve ne zaman haram yatırım söz konusu olur?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Borsa kendi başına haram değildir. Haram üzerinden yatırımı olan şeylerde yapılması caiz olmaz. Siz tercihi alete yaptırırsanız o da haram seçmez, bu da şüphe oluşturur.
Mü'min, kalbinin rahat etmediği işi yapmaz insandır. Borsayı bu şekilde görüyorsanız ondan uzak durmalısınız. Bir şirketin: İşinin haram bir iş olması, Helal bir iş yapıyor olsa da faiz alıp veriyor olması ve bunu şirket hesabı üzerinden yapması o şirketin hissesini almayı din olarak engeller. Zorunlu bir borçlanmadan kaynaklanan geçici bir faizli ilişki için o şirketin haram iş yapan şirket olduğunu söyleyemeyiz. Hiçbir şekilde faiz almak ve vermek arasında fark göremeyiz. Böyle bir bakış bizi maazallah ZİYA YAPAN MI YAPILAN MI sorusuna da götürebilir.
Selamünaleyküm. İlke olarak bu şekilde bir borsa ticaretinin haram olduğunu söylemiyoruz ama görüyorsunuz sizin de kalbiniz rahat etmiyor. Daha temiz bir iş üretmeye çalışın.
Selamünaleyküm. Bu ilkelere bağlı kalabildikten sonra borsada sakınca yoktur diyebiliriz. Ancak bu ilkelere ne kadar bağlı kalabildiğinizi siz tespit etmelisiniz.
Selamünaleyküm. Helal iş yapan şirketlerin, helal yöntemlerle hisselerinin satın alınması ticaret kabul edilebilir. Her ticarette olabileceği gibi borsa işlemlerinde de caiz olmayan işler olabilir, kaçınmak ve tedbir almak görevimizdir.
Selamünaleyküm. Bu ilkelere bağlı kalabildikten sonra borsada sakınca yoktur diyebiliriz. Ancak bu ilkelere ne kadar bağlı kalabildiğinizi siz tespit etmelisiniz.
borsa konusundaki diğer fetvalar
Ana hatları ile helal olduğunu bildiğimiz bir şirketin hissesini alabiliriz. Ayrıntılarına ve işleyiş tarzına girdiğimizde sözünü ettiğiniz gibi bir karmaşıklıkla yüzleşebiliriz. O zaman da ürettiği mal bile alınacak şirket bulamayabiliriz. Dış görüntüsü itibariyle helal olanı üreten, yapısı ümmete düşman olmayan şirketlerden hisse almamızda sakınca yoktur. Özellikle borsada sıkıntının bitmeyeceğini söylemekte elbette sakınca yoktur. Takva açısından borsadan uzak durmayı tercih etmek ise en güzelidir.
Haram bir işle iştigal etmeyen, stratejik sorunlar barındırmayan firmaların senetleri üzerinden ticaret yapılabilir. Ancak borsa, yüzde yüz helallik noktasında olması zor bir alandır, bunu da bilmelisiniz.
1) Yaptığınız işlemde faiz ve ticaretin içeriğine yönelik yasaklar bulunmamaktadır. 2) Petrolü fiziki olarak kabz etmemiş olsanız bile hesabınıza aktarılmış olması hükmen kabz ettiğinizi gösterir ki bu kabz için yeterlidir.
Genel olarak döviz alışverişi bir ticaret çeşididir ve caizdir. Döviz ticaretinde sakıncalı olan ticaretin anında hesaba geçen veya nakit teslim edilen şekliyle yapılmamış olmasında veya faizli bir işlemdedir. Mesela Forex ile beraber ortaya çıkabilecek olan marj ticareti veya gecelik ücretlendirme gibi uygulamalar bu ticareti sakıncalı duruma getirir. Müslüman şunu bilmek zorundadır: Bu ümmetin ağırlıklı imtihanı mal üzerinden olacaktır. Kıyamet yaklaştıkça da bu imtihan daha çetrefilli olacaktır. Allah yardımcımız olsun.
Haram iş üretmeyen ve faizli işlemle iştigal etmeyen şirketlerin senetlerini alıp satmak yani borsada işlem yapmak haram değildir. Haram olan, ürettiği nesne haram olan mesela domuz mamülü, alkol ve benzeri haramları üreten şirketin hissesine sahip olmaktır. Ya da faizli bankaların üzerinden iş yapan bir şirketin hissesine talip olmaktır. Borsayı market gibi görebiliriz. Helal olanına talip olmamız mümkündür. Evet, borsada risk çok yüksektir ama mü'min haram helal sınırlarını biliyor ve korunabiliyorsa borsada iş yapabilir.