Fetva Meclisi

Bir kiralama sözleşmesi kiracıya kiraladığı şeyin menfaatini kullanmayı sağlamalıdır. Mesela bir dükkân kiralayan o dükkânı malın aslına zarar vermeyecek şekilde dilediği gibi kullanabilir, mal sahibinin itiraz hakkı olamaz. Bunun istisnası güvenlik ve benzeri nedenlerle getirilmiş kısıtlamalar olabilir. (Telefon şirketlerinin hattı başkasına kullandırmayacaksın kaydını örnek olarak makul kabul etmemiz gerekir.) Kiracının bir başkasına kiralaması mal sahibinin özellikle şart olarak getirmesi durumunda uyulması gereken bir şarttır ama kadim fıkhımızda bunu normal gören kayıtlar vardır.

Ortaklardan biri şirketteki ona ait bir mülkü belli bir ücretle diğer ortağa kiralayabilir.

Taraflar, kira sözleşmesinde yer alan şartlara uymak zorundadırlar. Buna göre kiraya veren kişi; malını kiraya verirken hangi amaçla kullanılacağını belirlemiş ve üçüncü şahıslara kiraya vermemesini şart koşmuşsa kiracının bu şarta uyması gerekir. Ancak kira sözleşmesinde ev, dükkân, depo, nakil aracı gibi taşınır veya taşınmaz malın hangi amaçla kullanılacağı açık bir şekilde belirtilmemişse, kira akdi geçerli olur ve o beldenin örfü esas alınır. Şayet örf, kiracının bunu başka birisine kiraya vermesine ve dilediği gibi kullanmasına imkân tanıyorsa; kiracı, kiraladığı malı bir başkasına kiraya verebileceği gibi herhangi bir ek ücret ödemeden dilediği gibi kullanmasına da izin verebilir. (Mevsılî, el-İhtiyâr, 2/51-52) Günümüzde malın sadece kiracı tarafından kullanılması şeklinde bir örf oluşmuştur. Kiralanan malın başkasına devri için mal sahibinden izin alınması gerekir.

Bankaya gayrımenkulü kiralamak, bankanın işleyeceği harama yardımcı olmak açısından caiz görülmemiştir. Satmak da yardımcı olmak türünden ele alındığında hükmü aynıdır. Şu kadar ki, kiraya vermek mülkiyeti elinde bulunduranın sürekli yardım etmeye devam etmesi gibi bir durum sergilemektedir. Satan ise neticede sattı ve bitti denebilecek bir iş yapmaktadır. Süreklilik ve aksi açısından mesele ele alınabilir. Bir kereliğine de olsa destek destektir ve bankaya satılmamalıdır.

Kasko caiz olmamakla beraber zarureten yapılabileceği alanlar bulunabilir. Bu durumda da başkasının yaptırdığı kasko üzerinden devam ettirilmesinde inşallah sakınca olmaz.

Muasır bazı âlimlerimiz bunu caiz görmüşlerdir. Eski kitaplarımızdaki bilgilere göre ise bu kiralamada sakınca bulunmaktadır.