Fetva Meclisi
Soru
İslam’da miras paylaşımında erkek çocuklar kız çocukların iki katı pay alır. Bu paylaşım zorunlu mudur? Miras bırakacak kişi hayattayken çocukları arasında eşit şekilde malını dağıtmak isterse, bunu yapabilir mi? Miras bırakacak kişinin iki oğlu ve iki kızı var, kızlarından biri dul. Bu durum İslami miras paylaşımını etkiler mi? Ayrıca, miras alan kişiler mirastan memnun değilse veya paylaşımı adaletsiz buluyorsa, hak talep edebilir mi? Miras bırakacak kişi, “Evlerimi satın, parasını dört kardeş arasında paylaştırın” şeklinde bir talimat verebilir mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Kişinin hayattayken malını paylaştırmasına miras değil hediye ismi verilir. Miras ise kişi öldükten sonra malının paylaşılmasına denir. Bir kimse hayattayken malını paylaştırmak isterse tüm çocuklarına eşit bir şekilde dağıtım yapmalıdır. Ancak engelli olan çocuğunu muhtemel mağduriyetini önlemek amacıyla ona diğer kardeşlerine göre daha fazla hibe/hediyede etmesinde âlimler sakınca görmemişlerdir. Babanıza hak/ölüm vaki olur ve geride mal kalırsa; -Eğer mirasçılar kendi aralarında anlaşarak paylaşırlarsa (rızâî taksim) sakıncası yoktur. Fazla hakkı olanlar daha az hakkı olanlara hediyede bulunmuş sayılır. -Eğer kendi aralarında anlaşmazlarsa miras hukukunun yargı boyutu devreye girer. Buna göre de mirasçılar tespit edilip hakları verilir. Bize yazdıklarınıza göre erkeğe iki, kıza bir şeklinde taksim edilmelidir. Belirttiğiniz mallar üzerinde anlaşamazsanız tüm mallarınız satılığa çıkar ve iki erkek bir kız şeklinde taksim edersiniz.
Bir insan ölmeden mirası olmaz. Ölmeden dağıtılan miras değil hibedir, hibede ise eşitlik olur. Evet, öldükten sonra mal sahibi, onun mirası erkeğe iki kıza bir şeklinde dağıtılır. Siz anlaşılan o noktada değilsiniz. Bu tür konulara girmemeniz daha evla olur.
Bir insan ölmeden malını miras gibi taksim etmemelidir. Miras, ölümden sonrasına kalsa daha iyi olur. Evlatlardan birinin Kur'an'ın hükmüne itiraz etmesi onun bileceği bir iştir; mesele iman meselesidir. Siz karışmayın. Kalan size helaldir. O yasal bir güç kullanıp malına haram karıştıracaksa onun bileceği bir durum.
Selamünaleyküm. Amcanızın ilk eşi, amcanızdan önce vefat etti ise veya amcanız onu vefatından önce boşadı ise mirasa ikinci eşi tek başına eş olarak katılacaktır. Böylece mirasa iki erkek bir kız çocuk, bir de eş katılacaktır. Taksim de şöyle yapılacak: % 12.5 eş, % 17.5 kız, %35'er de erkekler.
Selamünaleyküm. Sizin, eşinizle alakalı bir mal konusunda tavır almanız yakışık almaz. Bunu mal hırsı yapmadığınızı ispat edemezsiniz. Hiç ilgilenmemeniz uygun düşer.
Selamünaleyküm. Allah size de eşinize de imanla bitireceğiniz uzun ömürler nasip etsin. Siz vefat ettiğinizde, sizin adınıza kalan ne varsa o malın tamamının % 50 si, eşinize gerisi kardeşinize kalır. Eşiniz vefat ettiğinde ise kalan malın tamamının % 25 i size, 37,5 erkek kardeşe, 18,75'er kız kardeşlere kalır. Ancak eşiniz vefat ettiğinde kardeşleri ve siz, ona ait mallarda bu taksimi yapacaksınız. Size ait olan özel mal, onun ölümü ile mirasa ortak olmaz. Allah'a emanet olun.