Diyanet Fetva Kurulu

Namazda asıl olan huşuu korumaktır. Dikkati dağıtan her şey namaz için sakıncalı kabul edilir. Bunun için de namazda SECDE YERİNE BAKMAK gerekir denmiştir. Harem'de namaz kılarken huşuu sağlamaya katkısı olabilir diye Kâbe’ye bakılabilir de dendi ise de kişi kendisini tartmalıdır; kalp huzuru ve dikkati nasıl daha derli toplu oluyorsa onu yapsın.

Selamünaleyküm. Namazda esas olan huşu ile kılmaktır. Bu nedenle de secde mahalline bakmak tavsiye edilmiştir. Kâ'be'de ise huşua katkısı bakımından Kâ'be'ye bakılabilir. Eğer tavaf edenler ve benzeri huşu dağıtıcı nedenler varsa yinei secde mahalline bakmak esastır.

Selamünaleyküm. Kalbi huzurda tutacak ne ise onu yapmak en uygunudur.

Üzerinde Kâbe veya diğer mescitlerden birinin resmi bulunan seccadede namaz kılınabilir. Mekke’de Harem’i Şerife giren birisi de o Harem zeminine basarak yürümektedir ve bunda bir sakınca olmamaktadır. Resmi için özellikle sakınca olmaması gerekir. İsabetli olan ise namaz kılınan seccadelerin hiçbir süsleme olmayan seccade olmasıdır ki mü'min namaz kılarken dikkatini dağıtmasın. Canlı resmine benzeyen resimlerin bulunduğu seccadelerde ise namaz mekruh görülmüştür.

Kâbe'de ve yeryüzünün her yerinde Resûlullah'a göre namaz kılınır. Yapılan da budur. Mezhebe göre namaz olmaz ki, Kâbe'de bir mezhebe göre kılınsın.

Selamünaleyküm. Namaz kılanın önünden geçmek haramdır. Böyle bir harama neden olmamak için namaz kılan, önünden geçilme ihtimali bulunan bir yerde namaz kılıyorsa, secde mahallinin az ilerisine bir engel koymalıdır. Bu engele SÜTRE denir. Sütre, bir ayakkabı, bardak, çanta ve benzeri bir işaret olabilir. O sütrenin önünden geçilmesi ise caizdir.Sütre bulunsun veya bulunmasın namaz kılanın önünden geçilmesi, namaz kılanın namazını asla bozmaz. Namaz kılana vebal geçmiş olur sadece. Bu kuralın Haremi Şerif'te uygulanmayacağına dair içtihatlar vardır. Namaz kılanın, önünden geçeni engellemesi müstahabtır. Namaz kılan ile önünden geçecek arasında, geçilmesi caiz olmayan mesafe hakkında bir namaz kılanın namaz için gerekli mesafesi kadar yerdir yani yaklaşık olarak yüz yirmi santimdir şeklinde bir görüş vardır. Evla olan mesafe ne kadar olursa olsun, cami gibi namaza mahsus yerlerde önünde sütre bulunmayanın önünden geçmemektir. Namaz kılan da buna dikkat etmelidir; ya direklerin önünde kılmalı ya da önüne bir sütre koymalıdır.

Kadınların ayakları Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre avret mahalli olmadığından, topuklarından yukarısı açık olmamak kaydıyla çorapsız namaz kılabilirler. (Merğînânî, el-Hidâye, 1/45; Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/46) Diğer mezheplerde ise kadınlar açısından ayaklar da örtülmesi farz olan yerlere dâhil olduğundan örtülmesi gerekir. Bu görüşe göre kadının ayakları çıplak olarak kıldığı namaz sahih olmaz. (İbn Kudâme, el-Muğnî, 1/431; Şirbînî,Muğni’l-muhtâc, 1/397) İhtiyatlı olan, kadınların namaz kılarken ayaklarını örtmeleridir.

Kur’ân-ı Kerîm’de huşû ile namaz kılmak, müminin ayırıcı niteliklerinden biri olarak zikredilir. (el-Mü’minûn, 23/2) Resûlullah (s.a.s.), “Namaz gözümün nuru kılındı.” (Nesâî, ‘İşratü’n-nisâ, 1 [3939-3940]) buyurarak namazın özel durumuna işaret etmektedir. Namazda huşû; dikkati dağıtacak dış etkenlerden uzak olup kalbin Allah’a (c.c.) bağlanabilmesi ile gerçekleşir. Kişinin iç dünyasında yaşadıkları, düşünceleri namazındaki huşûunu etkiler ve davranışlarına da yansır. Bu sebeple namaz kılarken kişi Allah’ın huzurunda bulunduğunun bilincinde olmalı, zihin ve gönül dünyası ile namaza yönelmeli; sağa sola bakmak, elbisesiyle oynamak ve ta’dîl-i erkânariâyet etmemek gibi hâl ve hareketlerden kaçınmalıdır. Okuduğu sûre ve zikirlerin anlamına odaklanmaya çalışmalıdır. Bunun yanında namazda iken akla gelen haricî düşüncelerin peşine düşmemeye ve Rabbinin huzurunda olduğunu hatırlayarak zihnini toparlamaya gayret etmelidir.

Hz. Peygamber (s.a.s.) ve ashâb-ı kiram, İslâm öncesinde olduğu gibi İslâm’dan sonra da günlük hayatlarında örf ve iklim şartları gereği başlarını örtmüşlerdir. Resûl-i Ekrem (s.a.s.) günlük kıyafeti ile namazlarını kılmış, ibadet için ilave veya bazı özel giysiler giymemiştir. Takke üzerine sarık sardığı gibi sarıksız takke ve takkesiz sarık kullandığı da olmuştur. (bk. Ebû Dâvûd, Libâs, 24 [4078]; Tirmizî, Libâs, 12, 42 [1736, 1784]; İbnü’l-Kayyım, Zâdü’l-me‘âd, 1/130; Müttakî, Kenzü’l-‘ummâl, 7/121 [18284-18286]) Bazı âlimler Hz. Peygamber’in (s.a.s.) bu uygulamalarını göz önüne alarak namazda erkeklerin başını örtmesini sünnet kabul etmişlerdir. Bu yaklaşıma göre baş açık namaz kılmak, sünneti terk etmek anlamına geleceğinden tenzîhen mekruh sayılmıştır. (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 1/640; Şürünbülâlî, Merâkı’l-felâh, 131) Diğer bazı âlimler ise bunu örf gereği kabul ettiklerinden başı açık namaz kılmakta bir sakınca olmadığını belirtmişlerdir. (bk. Şâtıbî, el-Muvâfakât, 2/489) Sonuç olarak namaz kılarken başın takke, sarık vb. bir şeyle örtülmesi evlâdır. Bununla birlikte baş açık bir hâlde namaz kılmak da caizdir.

Namazın şartlarından birisi necasetten(pislikten) taharettir. Namaz kılacak kişinin elbisesinde, bedeninde ve namaz kılacağı yerde, kan, idrar, şarap, dışkı gibi namaza mâni necasetler bulunmamalıdır. (Merğînânî, el-Hidâye, 1/36) İşin cinsine göre iş elbisesinde bulunan badana, boya, madenî yağlar, pas ve benzeri kirler necaset olmadıkları için namazın sıhhatine engel değildir. Ancak namaz için camiye veya mescide gidecek kişinin temiz elbise giymesi Kur’ân-ı Kerîm’in tavsiyesidir. (el-A'râf, 7/31)

Namaz kılan kimse, manen Yüce Allah’ın (c.c.) huzuruna çıkmaktadır. Bu sebeple, kılık kıyafeti düzgün olmalıdır. Eskiden kolları sıvamak kibir alameti sayıldığı için kolu kıvrık namaz kılmak mekruh kabul edilmiştir. (el-Fetâva’l-Hindiyye, 1/106) Ancak günümüzde böyle bir algı söz konusu değildir. Öte yandan erkeklerin, kısa kollu gömlekle de namaz kılmalarında bir sakınca yoktur. Çünkü bu tutum da, kolları kıvırıp sıvamakta olduğu gibi yadırganacak bir durum olmaktan çıkmıştır.

Hz. Peygamber’in (s.a.s.) çorapsız olarak namaz kıldırdığı kaynaklarımızda sabittir. (Ebû Dâvûd, Salât, 89 [653]; İbn Mâce, İkâmetü's-salavât, 66 [1038]) Bu sebeple çorapsız olarak namaz kılmakta bir beis yoktur. Ancak mescitlere çorapsız girmek sağlık, temizlik vb. nedenlerden ötürü örfte hoş karşılanmıyorsa, bundan kaçınmak uygun olur. Çorap giyenlerin de çorapları temiz olmalıdır.