Fetva Meclisi
Soru
Ben üniversite okurken bazı yerlerden burs aldım, vakıf ve şahıs bursları. Ama okulumu bazı nedenlerden dolayı bırakmak zorunda kaldım senenin ortasında. Memleketime gelince bursları almak istemedim ama bir şey olmayacağını söylediler. Okulu bıraktıktan sonra yedi ay gibi bir süre burs almaya devam ettim. Bu aldığım bursların dinen hükmü nedir? Şunu da belirteyim; burs veren yerler benden sene başında öğrenci belgesi isteyip diğer senenin başına kadar başka bir şey istemiyorlardı.
Cevap
Benzer fetvalar
Zanla bir hata var kabul edemeyiz. Doğru doldurmuş olacağınızı kabul ederek devam edin. Allah Teâlâ hatalarımızı mağfiret buyursun.
Selamünaleyküm. Bursu geri vermeniz gerekmez. Yeniden aynı yerden burs almayın. Geçmiş için de istiğfar edin.
Selamünaleyküm. Bu bursun sizin için temiz olmadığını siz de anlıyorsunuz. O vakfa bunu yazın, size geri vermenizi isteyen bir cevap verirlerse verirsiniz, değilse sizde kalabilir.
Kalbiniz size, onların parasına bulaşmamanızı tavsiye ediyor. İşte o kalp mü'min insanın kalbidir. Bu hususta sizi tebrik etmeliyiz. Onlardan alıp bir yere vermeniz, yapabileceğiniz bir iş ise iyi olur ama tereddüt edecekseniz almamanız daha iyidir.
Selamünaleyküm. Tekrarını yapmamaya kararlı olun, bu durumda geri vermeniz gerekmez.
Müslümanın birilerinin avucuna üç-beş kuruş vermesi için beklenti içerisinde olması izzet açısından doğru değildir. Müslüman elindekini çevresiyle paylaşan olmayı tercih etmesi daha onurlu bir davranıştır. Fakat yokluk içerisinde ve çalışma imkânı zayıf olan kimsenin devletin sınıfı fark etmeksizin yardım/burs almasında sakınca yoktur. Böyle durumlarda devletin vergi almış olduğu halkını gözetmesi sorumluluğunun gereğidir. Ulemanın izinden gitmenizi tavsiye ederim.
burs konusundaki diğer fetvalar
Müracaat şartlarında hile yapmadı ise verileni alabilir.
‘Almak’ sözcüğünü hayatınızdan silmeniz en ideal olandır. Alan, kaybetmeye daha yakındır. Özellikle kamu malından almak daha başka bir külfettir. Biz, aç ve açıkta kalmayan bir mü'minin devletten bir şey almamasını tavsiye ederiz.
Şunu kesin bir kural olarak bilmek gerekir: Üst el alt elden iyidir. Yani almak iyi bir şey değil. Başkasından alan, almaya alışan, para alabilir, girdisi artabilir; fakat onun kaybettiklerini düşünmesi gerekir. Müslüman, izzeti nefsi olan insandır. Müslüman’ın onuru yüksektir. Paraya değiştiremeyeceği özellikleri vardır. Almak, nasıl olursa olsun bu özelliklerden kaybettirir. Onurumuza, yüzsuyumuza değer biçilmesine razı olamayız. Burs almak ilke olarak helal bir yoldur. Kurallara uyulduğunda burs ve başka isimli yardım almanın sakıncası yoktur. - Öğrenciye yardım etmekten çok öğrenci avlamak için burs veren, verdiği bursu izleyen yabancı kurumlardan ve şahıslardan burs alamayız. Burs talep formu doldurulurken, Müslüman kimliğini gizlemeye mahkûm eden zelil soruların sorulduğu bir yerden burs talep etmek için, domuz eti yemenin helal olacağı kadar aç ve sefil kalmak gerekir. - Burs verenin öne sürdüğü uygunluk şartlarına sadık kalırız. O şartlarla oynamamız halinde aldığımız mubah olmaz. Eğer, ‘ikinci bir kurumdan burs almamış olmak’ diye bir şart ileri sürüyorsa, başka yerden burs alan, aldığını gizleyemez. - Öğrenciye tahsis edilen bir yardımı başkasının alması da caiz olmaz. Müslüman aldanmaz ve aldatmaz. Öyle veya böyle almaya alışmak hiç iyi bir durum değildir. Gündüz öğrenci, gece bir yerde işçi olup kazananın kazandığı daha bereketli ve daha kalıcıdır. Öğrenci iken yüzsuyu dökmeye, eğilip bükülmeye alışmış insanlar daha sonra anne-baba olup doğurduklarında, izzetli insanlar yetiştirmekte zorlanacaklardır.
Size helal olarak ulaşan burs sizin öz malınızdır. O malı dilediğiniz gibi kullanmanızda sakınca yoktur. Sadaka verirseniz o da bir kullanma türüdür.
Burs verenin kazancının alenen haram bir iştenzolduğu bilinmiyorsa özellikle araştırılması gerekmez.
Kumbaranın üstüne belli bir vakıf ismi veya belli bir yön ismi mesela "göçmenlere" şeklinde yazarsanız onu öğrenciye veremezsiniz. O belirttiğiniz yere vermeniz gerekir. Normal "sadaka" yazarsanız, öğrenci de hak ediyorsa verebilirsiniz.