Fetva Meclisi
Soru
Ben üniversite öğrencisiyim. Sene başında araştırmadan bir vakfa burs başvurusu yapmıştım ve çıktı o burs. Bursu veren vakfın şirketlerinden biri de Efes Pilsen. O bursu almamda bir sakınca var mıdır ya da alıp bir kısmını sadaka olarak mı vermeliyim? Başka bursum da var, yani o paraya çok fazla da ihtiyacım yok. Ancak ben almasam da bir başkası alacak ve onun da haram yemesi söz konusu.
Cevap
Benzer fetvalar
Ona tenezzül etmeyerek imanı gür mümin ol. Onlara da kalmaması için al ve bir muhtaca ya da derneğe ver. Günlük gıdanı temin edemeyecek kadar sıkıntıda isen alabilirsin ve yiyebilirsin o parayı. Bunun için de istiğfar et.
Selamünaleyküm. Bu bursun sizin için temiz olmadığını siz de anlıyorsunuz. O vakfa bunu yazın, size geri vermenizi isteyen bir cevap verirlerse verirsiniz, değilse sizde kalabilir.
Yaşadığın ülkede yasal kimliği olan bir kurumu dış görüntüsü itibariyle incelediğin hâlde bir sakınca bulmuyorsan onun sana vereceği bursun kaynağını özellikle araştırman gerekmez. Sana verilen burs daha sonra senden onların etkisinde kalacak bir zemine çekilmen için kullanılıyorsa sen de burstan imtina edersin. Ama burs almayan biri olman her zaman daha iyidir.
Başka bir insanın hakkını gasp edecek şekilde bir işlemle elde ettiğiniz kazanç şüphesiz size helal olmaz. Veren kaynağa ulaşmak için ve evrakta sahtecilik gibi bir hileye başvurmadan elde ettiğiniz kazanç size helaldir. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. Bursu geri vermeniz gerekmez. Yeniden aynı yerden burs almayın. Geçmiş için de istiğfar edin.
Size helal olarak ulaşan burs sizin öz malınızdır. O malı dilediğiniz gibi kullanmanızda sakınca yoktur. Sadaka verirseniz o da bir kullanma türüdür.
burs konusundaki diğer fetvalar
Şunu kesin bir kural olarak bilmek gerekir: Üst el alt elden iyidir. Yani almak iyi bir şey değil. Başkasından alan, almaya alışan, para alabilir, girdisi artabilir; fakat onun kaybettiklerini düşünmesi gerekir. Müslüman, izzeti nefsi olan insandır. Müslüman’ın onuru yüksektir. Paraya değiştiremeyeceği özellikleri vardır. Almak, nasıl olursa olsun bu özelliklerden kaybettirir. Onurumuza, yüzsuyumuza değer biçilmesine razı olamayız. Burs almak ilke olarak helal bir yoldur. Kurallara uyulduğunda burs ve başka isimli yardım almanın sakıncası yoktur. - Öğrenciye yardım etmekten çok öğrenci avlamak için burs veren, verdiği bursu izleyen yabancı kurumlardan ve şahıslardan burs alamayız. Burs talep formu doldurulurken, Müslüman kimliğini gizlemeye mahkûm eden zelil soruların sorulduğu bir yerden burs talep etmek için, domuz eti yemenin helal olacağı kadar aç ve sefil kalmak gerekir. - Burs verenin öne sürdüğü uygunluk şartlarına sadık kalırız. O şartlarla oynamamız halinde aldığımız mubah olmaz. Eğer, ‘ikinci bir kurumdan burs almamış olmak’ diye bir şart ileri sürüyorsa, başka yerden burs alan, aldığını gizleyemez. - Öğrenciye tahsis edilen bir yardımı başkasının alması da caiz olmaz. Müslüman aldanmaz ve aldatmaz. Öyle veya böyle almaya alışmak hiç iyi bir durum değildir. Gündüz öğrenci, gece bir yerde işçi olup kazananın kazandığı daha bereketli ve daha kalıcıdır. Öğrenci iken yüzsuyu dökmeye, eğilip bükülmeye alışmış insanlar daha sonra anne-baba olup doğurduklarında, izzetli insanlar yetiştirmekte zorlanacaklardır.
Burslarla ilgili olarak haramdır dememiz zor ama ileride siz o kadar bir rakamı sadaka olarak vermeye karar verin.
Müracaat şartlarında hile yapmadı ise verileni alabilir.
Selamünaleyküm. Kredi, neyin karşılığı olursa olsun neticede faiz olan bir yönteme baş vurmaktır. Bu da haramdır.
‘Almak’ sözcüğünü hayatınızdan silmeniz en ideal olandır. Alan, kaybetmeye daha yakındır. Özellikle kamu malından almak daha başka bir külfettir. Biz, aç ve açıkta kalmayan bir mü'minin devletten bir şey almamasını tavsiye ederiz.