Fetva Meclisi
Soru
Çevremdeki hanımlar ile doksan km’nin başladığı sınırlar ile alakalı hep bir anlaşmazlık yaşıyoruz. Onlar şöyle diyorlar: Bulunduğun ilin, il sınırını geçtikten sonra başlıyor, ben ise şehir içinde evden çıktığımda 90 km’yi geçen hiçbir yere gitmiyorum. Çok kafam karıştı değerli hocam kimseyi yanlış yönlendirmek istemediğim için size sorma gereği duydum.
Cevap
Benzer fetvalar
Mesafe ölçülürken evden gideceğiniz yere olan mesafeyi ölçersiniz. Namaz kısaltma gibi seferîlik hükümleri için de il sınırlarını çıkmayı ölçü alırsınız.
Selamünaleyküm. Doğduğun yer olması bir yeri memleket yapmaz. Orada sizi bağlayan eviniz ve benzeri bir durum varsa siz oralı sayılırsınız. Yol esnasında seferi olur orada ise mukim olursunuz.
Yasak doksan km fazlası yola gitmektir. Uzakta güvenli bir yerde yaşamakta sakınca yoktur.
Selamünaleyküm. Zaruret olmadıkça doksan km mesafeye gitmemelisiniz.
Bulunduğunuz yerde ve devam ettiğiniz kurumda dininiz ve ahlakınız açısından bir risk oluşmuyorsa bu yaptığınızda fıkha aykırı bir durum yoktur. Zira yasak olan, bayanın seferîlik mesafesinden uzun bir yere tek başına mahremi yanında olmadan gitmesidir. Şehirde mahremi yanında olmadan yaşaması bu yasağa dâhil değildir.
Selamünaleyküm. İki buçuk saatlik mesafe km olarak 90 km den fazla olmalıdır. Bir bayanın 90 km den fazla bir mesafeye tek başına gitmesi caiz değildir. Buna göre durumunuz şudur: - Hanımınızın kardeşi, oğlu gibi bir mahremi yok ve yalnız o yola gitsin diyorsanız, siz hatalısınız. Götürmelisiniz. - Bir kadının şehir içindeki anne babasını örfe göre ziyaret etmesi hakkıdır. Bu örf, yöreden yöreye değişir. Şehir dışındaki mesafelerdeki ziyaretler ise ülkemizde genelde yılda bir şeklindedir. - Böyle bir konuyu sorun olacak şekle getirmeden çözmeniz, sizin erkeklik görevinizdir. İki gün bırakın, ayda bir gitsin, iki ayda bir gitsin veya benzeri bir çözüm üretin. Erkeklik sadece yasak koymakta değildir, sorun çözmek de erkekliktir.
90 km konusundaki diğer fetvalar
Bir noktadan diğerine mesafeleri farklı yollar bulunabilir. Bizim seferîlik açısından ölçümüz kullandığımız yolun ne kadar olduğudur. Kullandığımız yol doksan km ve üzeri ise seferiyiz.
Nasların yasakladığı nokta “tek başına mahremsiz yolculuktur”. Uzak bir yerde tek başına veya kendisi gibi bayanlarla kalması yasak kapsamında değildir. Böyle bir durumdaki ölçü, bulunduğu yerin emniyet açısından ne durumda olduğu ile belirlenir.
Kadının doksan km’den uzun bir yola yalnız çıkması nehyedilmiştir. Yanında bir mahremi bulunması istenmiştir. Bu mahrem, ulemanın cumhuruna yani çoğunluğuna göre baliğ olmasa da olur. Büluğ çağına yaklaşmış yani on yaşları civarında bir çocuk olması yeterlidir. Hanbeli uleması ise bunu baliğ çocuk olarak kaydetmişlerdir.
Bu zamanda durum şöyledir: - İslam ve Müslüman GARİP. - İslam’ı tam yaşamak isteyenler daha GARİP. - Tam yaşamak isteyenlerin içinde ashabı kiramın izinden gitmek isteyenler daha da GARİP. - Garipliğin çilesine talip olanlar ise en GARİP olanlar. Şimdi dön geri ve sen neredesin ona bak, bunun alternatifi yoktur. Dünya yaşlandı, ahiret yaklaştı, iş zorlaştı, gayret azaldı, heyecan eridi, sabır tükendi, insan kayboldu, şeytan umudu eritmek istiyor, Allah kullarını görmeyi murad ediyor. Kendine yer bul ve yürü.
Meselemiz yolculuk meselesidir. Seksen km mesafeden daha uzun mesafelerin gidişi bir yolculuk, dönüşü ise ayrı bir yolculuktur. İki ayrı yolculuk gibi görünüz meseleyi.